Μελέτες

Καρανικολός Κωνσταντίνος*: Η ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΝΟΤΙΑ ΚΙΝΕΖΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ, ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ, ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

on Τετάρτη, 04 Ιουλίου 2018. Posted in Μελέτες

  

Πηγή φωτογραφίας: http://www.scmp.com/comment/insight-opinion/article/2015624/why-south-china-sea-ruling-opens-can-worms-maritime-claims

Του Καρανικολού Κωνσταντίνου*, Δόκιμου Ερευνητή στους Τομείς Αμυντικών Θεμάτων (Ναυτική Στρατηγική και Θαλάσσια Ασφάλεια) και Ευρωατλαντικών Μελετών (Ομάδα Ανατολικής Ασίας). Κάτοχος Μεταπτυχιακού τίτλου Διεθνών σχέσεων και στρατηγικών σπουδών, Πάντειο Πανεπιστήμιο.

 Αθήνα, Ιούνιος 2018

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (Maritime Security)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΠΕΙΛΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΝΟΤΙΑ ΚΙΝΕΖΙΚΗ

ΘΑΛΑΣΣΑ (ΝΚΘ)

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η λήξη του 2ου Παγκόσμιου Πολέμου έφερε στο προσκήνιο έννοιες όπως η συλλογική ασφάλεια και η συλλογική ελευθερία. Από τα μέσα του προηγούμενου αιώνα ο Arnold Wolfers στο περίφημο έργο του «National Security as an Ambiguous Symbol» όρισε την ασφάλεια ως την «έλλειψη απειλών ως προς κερδισμένες αξίες»[1]. Όπως αναλύει ο καθηγητής Παναγιώτης Ήφαιστος «για κάθε ανεξάρτητη κοινωνία, ως εκ της φύσεως της αξίωσης πολιτικής κυριαρχίας, συλλογική ασφάλεια σημαίνει πρωτίστως αν όχι αποκλειστικά διασφάλιση κατά εξωτερικών απειλών, δηλαδή, προάσπιση της εσωτερικής-εξωτερικής κυριαρχίας των μελών του διεθνούς συστήματος. Για την διασφάλιση αυτών των εξ αντικειμένου υπέρτατων αγαθών που αφορούν την συλλογική ελευθερία κάθε ανεξάρτητης κοινωνίας, τα κράτη επιχειρούν να δημιουργήσουν και να εδραιώσουν διεθνείς κανονιστικές δομές με αποστολή και αρμοδιότητα τήρησης της διακρατικά συμπεφωνημένης αρχής για εσωτερική-εξωτερική κυριαρχία»[2]. Επιπλέον, αναφέρει πως «η συλλογική ασφάλεια είναι είδος διεθνούς διακυβέρνησης στο όνομα και προς όφελος των κρατών με σκοπό την διασφάλιση της εσωτερικής-εξωτερικής κυριαρχίας των μελών του συστήματος» [3].

Αυτές οι απειλές, έχοντας λάβει ποικίλες μορφές (ξεφεύγοντας από την παραδοσιακή εξωτερική απειλή) και δρώντας σε όλα τα πεδία, δεν θα μπορούσαν να μην επιδράσουν και στο θαλάσσιο πεδίο, αναγκάζοντας την διεθνή κοινότητα να αρχίσει από πολύ νωρίς την συζήτηση περί θαλάσσιας ασφάλειας. Παρά την ύπαρξη του ΟΗΕ που ασχολείται με αυτά τα ζητήματα, μέσω της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 (UNCLOS)[4] που ρυθμίζει τα θαλάσσια ζητήματα σε περίοδο ειρήνης για όλα τα πλοία συμπεριλαμβανομένων και των πολεμικών,[5] δεν υπάρχει μέχρι και σήμερα μια κοινή παγκόσμια στρατηγική θαλάσσιας ασφάλειας.

Σκοπός του παρόντος πονήματος είναι, καταρχάς, να γίνει επεξήγηση του υφιστάμενου εννοιολογικού πλαισίου της θαλάσσιας ασφάλειας μέσω της χρήσης ορισμών και πλαισίων ανάλυσης και κατά δεύτερον η, βάσει αυτού του εννοιολογικού πλαισίου, ταξινόμηση και ανάλυση των εντοπιζόμενων διαστάσεων, απειλών και προκλήσεων της θαλάσσιας ασφάλειας στην Νότια Κινεζική Θάλασσα.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (Maritime Security)

Προσπαθώντας να οριστεί η θαλάσσια ασφάλεια, ανατρέχοντας στην βιβλιογραφία και τα θεσμικά κείμενα, διαπιστώνεται ότι δεν υφίσταται ένας κοινά αποδεκτός ορισμός της. Αυτό γίνεται φανερό και από την έκθεση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην ομιλία του προς την 63η Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ (A/63/63 10 Μαρτίου 2008), όπου στη παράγραφο 39 αναφέρει ότι: «Δεν υπάρχει κοινά αποδεκτός ορισμός του όρου «θαλάσσια ασφάλεια» και συμπληρώνει ότι όπως και η έννοια της «εθνικής ασφάλειας», έτσι και αυτή της θαλάσσιας ασφάλειας «μπορεί να διαφέρει ανάλογα με την οπτική των συμφερόντων κάθε κράτους τα οποία μπορούν να απειλούνται άμεσα ή έμμεσα από δραστηριότητες στους ωκεανούς και τις θάλασσες»[6].

Μάλιστα, στην ίδια πάντα παράγραφο ο Γ.Γ. του ΟΗΕ προσδιορίζει ποιες είναι οι απειλές για την θαλάσσια ασφάλεια και οι οποίες περιλαμβάνουν: 1) άμεσες απειλές έναντι της εδαφικής ακεραιότητας ενός κράτους, 2) εγκλήματα στο θαλάσσια χώρο συμπεριλαμβανομένης της πειρατείας, της ένοπλης ληστείας εναντίον πλοίων και την τρομοκρατία 3) μη σκόπιμη και παράνομη βλάβη του θαλάσσιου περιβάλλοντος μεταξύ άλλων από τη παράνομη απόρριψη, την απόρριψη ρύπων από τα σκάφη και την εξάντληση των φυσικών πόρων συμπεριλαμβανομένης και της παράνομης, αδήλωτης και ανεξέλεγκτης αλιείας[7].

Ο γράφων θεωρεί ότι ένας ορισμός-οδηγός για την θαλάσσια ασφάλεια που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την περαιτέρω ανάλυση των πτυχών της είναι αυτός που δίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Συγκεκριμένα, στο κείμενο της «Στρατηγικής Θαλάσσιας Ασφάλειας της Ε.Ε.» αναφέρεται ότι «η θαλάσσια ασφάλεια νοείται ως μια κατάσταση των διεθνών σχέσεων στον θαλάσσιο τομέα, στην οποία το διεθνές δίκαιο και το εθνικό δίκαιο, η ελευθερία της ναυσιπλοΐας είναι εγγυημένη και οι πολίτες, η υποδομή, οι μεταφορές, το περιβάλλον και οι θαλάσσιοι πόροι προστατεύονται»[8]. Αξίζει δε να αναφερθεί ότι στο κείμενο της αυτό η Ε.Ε. διακρίνει ουσιαστικά τις ίδιες απειλές για την θαλάσσια ασφάλεια που εντοπίζει και ο ΟΗΕ[9].

Στο σημείο αυτό πρέπει να αποσαφηνιστεί και η διαφορετική έννοια που έχει ο όρος θαλάσσια ασφάλεια που αποδίδεται στην αγγλική γλώσσα ως maritime security σε σχέση με τον όρο θαλάσσια φυσική ασφάλεια που αποδίδεται στα αγγλικά ως maritime safety, καθώς στην ελληνική γλώσσα οι λέξεις safety και security αποδίδονται και οι δύο με την λέξη ασφάλεια. Όπως θα αναλυθεί και στη συνέχεια, η θαλάσσια φυσική ασφάλεια είναι μία από τις διαστάσεις της θαλάσσιας ασφάλειας ενώ η θαλάσσια ασφάλεια ως όρος έχει ευρύτερη έννοια.

Εκτός από απουσία ενός κοινού ορισμού για την θαλάσσια ασφάλεια παρατηρείται, όπως αναφέρθηκε και στην εισαγωγή του παρόντος πονήματος, απουσία μιας κοινής στρατηγικής θαλάσσιας ασφάλειας, αν και αρκετοί περιφερειακοί οργανισμοί έχουν εκδώσει μεμονωμένα κείμενα με την δική τους στρατηγική θαλάσσιας ασφάλειας όπως για παράδειγμα η Στρατηγική για την Θαλάσσια Ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης (The European Union Maritime Security Strategy (EUMSS)) του 2014[10] ή του ΝΑΤΟ του 2011[11]. Ακόμα και η Επιτροπή Θαλάσσιας Ασφάλειας του IMO (Maritime Safety Committee (MSC) of the International Maritime Organization) συμπεριλαμβάνει τη θαλάσσια ασφάλεια (maritime security) στα έργα της[12]. Οι κυριότεροι λόγοι που οδήγησαν τους παγκόσμιους και περιφερειακούς οργανισμούς να ασχοληθούν πιο ενεργά με την θαλάσσια ασφάλεια είναι η έξαρση του φαινόμενου της πειρατείας στο Κέρας της Αφρικής στα έτη 2008-2011, οι αυξημένες διακρατικές εντάσεις σε περιοχές όπως η Νότια Κινεζική Θάλασσα και η Ανατολική Κινεζική Θάλασσα αλλά και οι σημαντικές επενδύσεις σε ναυτικά blue water των αναδυόμενων δυνάμεων, όπως π.χ. η Ινδία και η Κίνα, έχουν αυξήσει την προσοχή στους ωκεανούς ως χώρο ασφαλείας[13].

Η θαλάσσια ασφάλεια, ως μια από τις διεθνείς λέξεις-κλειδιά (buzzwords), είναι ένας όρος που «εφιστά την προσοχή» σε νέες προκλήσεις και προσπαθεί να τις αντιμετωπίσει. Οι συζητήσεις γύρω από την θαλάσσια ασφάλεια προσπαθούν να το επιτύχουν με το να καταδεικνύουν ποιες είναι αυτές οι απειλές που κυριαρχούν στο θαλάσσιο πεδίο[14]. Όμως αυτή η «στενή» προσέγγιση για τον καθορισμό της ασφάλειας στη θάλασσα επικρίθηκε δικαιολογημένα ως ανεπαρκής, δεδομένου ότι δεν δίνει προτεραιότητα στα ζητήματα ούτε παρέχει ενδείξεις για το πώς αυτά τα θέματα αλληλοσυνδέονται ούτε περιγράφει πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν αυτές οι απειλές. Επιπλέον, δημιουργεί παγίδες για το ποιες απειλές πρέπει να συμπεριληφθούν. Για παράδειγμα, οι κλιματικές αλλαγές και οι καταστροφές στη θάλασσα είναι ζητήματα θαλάσσιας ασφάλειας; Πρέπει οι διακρατικές διαφορές να αντιμετωπίζονται από την άποψη της εθνικής ασφάλειας και όχι της ασφάλειας στη θάλασσα;[15]

Εξαιτίας της έλλειψης consensus και στον τρόπο ανάλυσης της θαλάσσιας ασφάλειας, ο γράφων αναφέρει και (ως ένα βαθμό) χρησιμοποιεί στην ανάλυση του τα τρία πλαίσια εργασίας-ανάλυσης (frameworks) που ο Christian Bueger έχει προτείνει με βάση τις πρόσφατες σπουδές ασφαλείας. Αυτά είναι 1) η «σημειωτική» (semiotics) που σκοπεύει να χαρτογραφήσει διαφορετικές έννοιες εξερευνώντας τις σχέσεις μεταξύ της θαλάσσιας ασφάλειας και άλλων εννοιών, 2) το πλαίσιο «securitization» που παρέχει τα μέσα κατανόησης του τρόπου με τον οποίο οι διάφορες απειλές περιλαμβάνονται στη θαλάσσια ασφάλεια και 3) η θεωρία της πρακτικής ασφάλειας που στοχεύει στην κατανόηση των δράσεων που αναλαμβάνονται στο όνομα της ασφάλειας στη θάλασσα[16].

Σχετικά με το πρώτο πλαίσιο, η θαλάσσια ασφάλεια μπορεί να γίνει κατανοητή με τον τρόπο με τον οποίο οργανώνει παλαιότερες και πιο πρόσφατες έννοιες. Αυτές περιλαμβάνουν την έννοια της θαλάσσιας ασφάλειας (marine safety), της θαλάσσιας ισχύος, της γαλάζιας οικονομίας (blue economy) και της «ελαστικότητας» (resilience). Η μελέτη αυτών των σχέσεων οδηγεί στη χάραξη ενός πλαισίου θαλάσσιας ασφάλειας που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να χαρτογραφήσει αποκλίνουσες κατανοήσεις της θαλάσσιας ασφάλειας και να διερευνήσει τον τρόπο με τον οποίο διάφοροι παράγοντες δημιουργούν απειλές[17].

Κάθε μία από αυτές τις έννοιες μας δείχνει τις διαφορετικές διαστάσεις της ασφάλειας στη θάλασσα. Οι έννοιες της θαλάσσιας ισχύος και της θαλάσσιας ασφάλειας (marine safety) είναι «αιωνόβιες κατανοήσεις του κινδύνου» στη θάλασσα ενώ οι άλλες δύο έχουν προκύψει περίπου την ίδια στιγμή με την θαλάσσια ασφάλεια (maritime security). Η έννοια της θαλάσσιας ισχύος είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την έννοια της εθνικής ασφάλειας, η blue economy συνδέεται με την οικονομική ανάπτυξη, η θαλάσσια ασφάλεια (marine safety) σχετίζεται με την έννοια του θαλάσσιου περιβάλλοντος και τέλος η έννοια resilience συνδέεται με την έννοια της ανθρώπινης ασφάλειας.

Το δεύτερο πλαίσιο ανάλυσης, που προτάθηκε αρχικά από τον Ole Waever και τον Barry Buzan[18] της σχολής της Κοπεγχάγης, υποδηλώνει ότι υπάρχει μια «πραγματική λογική» (genuine logic) για την κατασκευή απειλών, επομένως οι διαδικασίες αυτές μπορούν να αναλυθούν μέσω ενός γενικού πλαισίου[19]. Το πλαίσιο «securitization» υποδηλώνει ότι οι απειλές κατασκευάζονται από (μια σειρά) ισχυρισμών που βασίζονται σε μια ορισμένη «γενική γραμματική». Σε αυτή τη γραμματική ένα ζήτημα, όπως η πειρατεία, παρουσιάζεται ως μια υπαρξιακή απειλή για ένα συγκεκριμένο αντικείμενο αναφοράς, για παράδειγμα το έθνος ή το διεθνές εμπόριο. Οι ισχυρισμοί αυτοί επιτυγχάνονται μόνο εάν παρουσιάζονται από δρώντες που έχουν την εξουσία να μιλήσουν για την ασφάλεια και εάν ένα σχετικό κοινό-στόχος αποδέχεται τέτοιες απειλές. Η κατασκευή απειλών συνήθως συνοδεύεται από πρόταση μέτρων που πρέπει να ληφθούν για την προστασία του αντικειμένου αναφοράς από την απειλή[20]. Για τους Buzan και Waever, ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ασφάλειας είναι ότι τα αντίμετρα είναι συχνά ακραία. Θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν στρατιωτικά μέσα μέχρι το μέγεθος των στρατιωτικών συγκρούσεων ή μια σημαντική περιστολή των πολιτικών ελευθεριών[21]. Οι απειλές προς ανάλυση από το συγκεκριμένο πλαίσιο είναι αυτές που έχει διακρίνει τόσο ο ΟΗΕ όσο και η Ε.Ε.[22] οι οποίες συμπεριλαμβάνουν και τις κυβερνοεπιθέσεις σε πλοία και θαλάσσιες υποδομές έτσι ώστε να καλύπτουν όλο το φάσμα των υβριδικών απειλών[23].

Τέλος, το τρίτο πλαίσιο ρωτά τι πραγματικά πράττουν οι δρώντες στο όνομα της θαλάσσιας ασφάλειας και τι είδους δραστηριότητες διεξάγονται όταν οι δρώντες λένε ότι ενεργούν με σκοπό την θαλάσσια ασφάλεια. Μια τέτοια οπτική παίρνει στοιχεία από την ανάλυση «securitization» και υπό αυτή την έννοια ενδιαφέρεται για την εφαρμογή μέτρων που αυτή υποδεικνύει. Άρα, σε αυτό το πλαίσιο η (διεθνής) πρακτική είναι η κεντρική μονάδα ανάλυσης. Σε άμεση συνάφεια, το ερώτημα για το ποια είναι τα εργαλεία και οι τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται στην πρακτική θαλάσσιας ασφάλειας είναι κεντρικής σημασίας[24].

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΠΕΙΛΩΝ

Σύμφωνα με το εννοιολογικό πλαίσιο του Κεφαλαίου 1 διακρίνονται οι παρακάτω τέσσερις διαστάσεις της θαλάσσιας ασφάλειας:

  • Εθνική Ασφάλεια (National Security): τόσο με τη έννοια των διακρατικών ανταγωνισμών και διαφορών (π.χ. θαλάσσιες διεκδικήσεις) όσο και υπό την έννοια της εσωτερικής ασφάλειας (τρομοκρατία, διάδοση όπλων).
  • Οικονομική Ανάπτυξη (Economic Development): με την έννοια της καταστολής απειλών που επιδρούν αρνητικά στη ναυσιπλοΐα (πειρατεία), στην εκμετάλλευση των θαλάσσιων πόρων (μόλυνση περιβάλλοντος, υπεραλίευση) ή θαλάσσιες δραστηριότητες παραοικονομίας (λαθρεμπόριο).
  • Φυσική Ασφάλεια Περιβάλλοντος, Μέσων και Ατόμων (Marine Safety): η οποία περιλαμβάνει τη φυσική ασφάλεια όσων εμπλέκονται με το θαλάσσιο περιβάλλον, των χρησιμοποιούμενων μέσων αλλά και την ίδια τη διατήρηση της ασφάλειας του περιβάλλοντος.
  • Ανθρώπινη Ασφάλεια (Human Security): με την έννοια της εξάλειψης δραστηριοτήτων στη θάλασσα που θέτουν σε κίνδυνο την ανθρώπινη υπόσταση (trafficking, παράνομη μετανάστευση), αλλά και την μέσω θάλασσας επέμβασης σε καταστάσεις επικίνδυνες για την ανθρώπινη ασφάλεια (ανθρωπογενείς φυσικές καταστροφές).

Σχετικά με την προσπάθεια ταξινόμησης των απειλών της θαλάσσιας ασφάλειας, όπως ήδη αναφέρθηκε και στην εισαγωγή, στο σύγχρονο περιβάλλον η έννοια της ασφάλειας έχει προσλάβει διαστάσεις πέραν της κλασσικής διακρατικής. Για το λόγο αυτό οι απειλές της θαλάσσιας ασφάλειας μπορούν να ταξινομηθούν σε πέντε γενικές κατηγορίες ανάλογα:

  • Με την επίδρασή που ασκούν: σε Στρατιωτικές ή Αμυντικές, Πολιτικές, Οικονομικές, Περιβαλλοντικές και Κοινωνικές.
  • Με την πηγή προέλευσης: σε προερχόμενες από το διακρατικό σύστημα, σε προερχόμενες από τη δράση ομάδων- οργανώσεων και φυσικής ασφάλειας (ανθρώπων – μέσων).
  • Με τη φύση τους: σε διακρατικές-στρατιωτικές, αστυνομικές – τήρησης τάξης (good order at sea) και φυσικής ασφάλειας (safety).
  • Με την αντίληψη για το θαλάσσιο πεδίο: αναφορικά με κρατικές φιλοδοξίες, ελευθερία ναυσιπλοΐας, εξασφάλισης θαλάσσιων πόρων.
  • Με το χαρακτήρα τους: σε συμβατικές και μη συμβατικές.

Οι διαστάσεις και οι απειλές της θαλάσσιας ασφάλειας που προκύπτουν μπορούν να συνδυαστούν σε ένα αναλυτικό σχεδιάγραμμα (matrix) (Εικόνα 1). Αυτό που προκύπτει από την εξέταση των απειλών και την ανωτέρω ανάλυση είναι ότι κάποιες απειλές μπορούν να έχουν επίδραση ταυτόχρονα σε περισσότερες της μίας διαστάσεως και σε περισσότερους του ενός τομείς, πράγμα που καθιστά δύσκολο τον προσδιορισμό των ενεργειών και μέσων για την αντιμετώπισή τους. Κλασσικό παράδειγμα αποτελεί η υπεραλίευση μιας περιοχής αφού ενδέχεται να έχει επιδράσεις στο Περιβάλλον, Οικονομικές, Πολιτικές, Κοινωνικές ή/και Αμυντικές επιδράσεις, να πηγάζει από ζητήματα διακρατικών ανταγωνισμών όπως π.χ. οριοθέτησης ΑΟΖ ή/και ανταγωνισμό εταιρειών, να αφορά ζητήματα εξασφάλισης θαλάσσιων πόρων ή/και διακρατικού ανταγωνισμού και τέλος να έχει νομική διάσταση (παραβίαση κανόνων).

Εικόνα 1 – matrix θαλάσσιας ασφάλειας[25]

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΝΟΤΙΑ ΚΙΝΕΖΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΑ (ΝΚΘ)

Έχοντας ταξινομηθεί στο Κεφάλαιο 2 το σύνολο των απειλών που είτε υφίστανται στην πράξη, είτε υφίστανται δυνητικά στην (παγκόσμια) θαλάσσια ασφάλεια, σε αυτό το Κεφάλαιο παρατίθενται και αναλύονται εκείνες οι απειλές που απασχολούν την θαλάσσια ασφάλεια στην Νότια Κινεζική Θάλασσα. Έτσι λοιπόν, οι απειλές θαλάσσιας ασφάλειας στην ΝΚΘ όπως τις καταγράφει και η ASEAN (Association of Southeast Asian Nations) είναι 1) στρατιωτικές-διακρατικές απειλές που αποτελούν και τις συμβατικές απειλές, 2) μη στρατιωτικές-αστυνομικές απειλές και 3) απειλές θαλάσσιας φυσικής ασφάλειας (maritime safety), με τις τελευταίες δύο να αποτελούν τις μη συμβατικές απειλές [26].

Οι παραδοσιακές διακρατικές απειλές στην ΝΚΘ προκαλούνται από τις αναθεωρητικές ή ανταγωνιστικές επιδιώξεις της Κίνας κατά πρώτον και κατά δεύτερον των άλλων δρώντων της περιοχής, με σημαντικότερους την Ινδία, το Βιετνάμ και τις Φιλιππίνες αλλά και τις αντιδράσεις των ΗΠΑ που ως παγκόσμια δύναμη και ηγεμόνας του διεθνούς διακρατικού συστήματος εναντιώνονται σε αυτές τις επιδιώξεις[27][28]. Οι παραδοσιακές διακρατικές απειλές κατά βάση πηγάζουν:

α) Από αναθεωρητικές ή αντιτιθέμενες επιδιώξεις αναφορικά με την οριοθέτηση και τη δικαιοδοσία θαλασσίων ζωνών με χαρακτηριστικότερο το ζήτημα της «γραμμής με τις 9 παύλες» (9-Dash Line) (Χάρτης 1) στην οποία στηρίζεται η Κίνα για να διεκδικήσει ως και το 90% της Νότιας Σινικής Θάλασσας[29].

Χάρτης 1 – 9-Dash Line. Πηγή: UNCLOS

β. Από διαφορετικές ερμηνείες του Διεθνούς Δικαίου, αναφορικά με τη χρήση θαλάσσιων ζωνών με χαρακτηριστική και πάλι να είναι η περίπτωση του ζητήματος της «γραμμής με τις 9 παύλες» (9-Dash Line) που έχει χαράξει η Κίνα και δεν δέχονται οι άλλες χώρες της περιοχής αλλά και η περίπτωση της διαφορετικής ερμηνείας σχετικά με το αν τα τεχνητά νησιά που έχει δημιουργήσει η Κίνα στην ΝΚΘ έχουν δικαίωμα και σε ποιες θαλάσσιες ζώνες[30][31].

γ. Από αναθεωρητικές ή επιθετικές βλέψεις αναφορικά με την κυριαρχία επί νησιωτικών εδαφών ή άλλων εδαφών που συνεπιφέρουν δικαιώματα θαλάσσιων ζωνών (π.χ. βράχοι). Ως βασικό παράδειγμα διακρατικής απειλής αυτής της κατηγορίας υφίσταται το ζήτημα της συνδιεκδίκησης των νήσων Σπράτλι (Spratly) και Πάρασελ (Paracel) από την Κίνα, το Βιετνάμ, τις Φιλιππίνες, το Μπρουνέι και την Ταϊβάν, με τις ΗΠΑ να «απαντούν» έχοντας εντείνει τις επιχειρήσεις FONOP στην ΝΚΘ. Και αν και δεν υποστηρίζουν επίσημα κάποιον διεκδικητή, στην πράξη αυτές οι επιχειρήσεις αμφισβητούν τις διεκδικήσεις της Κίνας[32][33].

δ. Από Πολιτικές Θαλάσσιας Άρνησης (Anti-Access) που παραβιάζουν το δικαίωμα των στρατιωτικών πλοίων να έχουν πρόσβαση σε θαλάσσιες περιοχές. Ως τέτοια απειλή υφίσταται η εφαρμογή πολιτικής θαλάσσιας άρνησης στην ΝΚΘ στο πλαίσιο της ακολουθούμενης ναυτικής στρατηγικής της Κίνας που περιλαμβάνει τη δημιουργία και στρατιωτικοποίηση τεχνητών νήσων με τοποθέτηση πυραύλων επιφανείας-αέρος και επιφανείας-επιφανείας μεγάλης εμβέλειας, τοποθέτηση συσκευών ηλεκτρονικού πολέμου καθώς και εκτέλεση πτήσεων βομβαρδιστικών και μη αεροσκαφών πάνω από την ΝΚΘ με δυνατότητα προσγείωσης σε αεροδιαδρόμους των τεχνητών νήσων[34][35].

Οι μη στρατιωτικές-αστυνομικές απειλές είναι αυτές που άπτονται της ασφάλειας και της εσωτερικής τάξης ή που επενεργούν στην ομαλή δραστηριοποίηση στο θαλάσσιο πεδίο (good order at sea) και προέρχονται από:

α. Το διασυνοριακό οργανωμένο έγκλημα όπως η ένοπλη ληστεία στη Θάλασσα, όπου τα τελευταία χρόνια μετά το 2013, παρατηρείται τόσο η μικρή αύξηση των κρουσμάτων όσο και αύξηση στη σκληρότητα των εγκληματιών. (Αναλυτικά στοιχεία παρέχουν το ICC IMB και ο ΙΜΟ[36][37],), το Trafficking[38], λαθρεμπόριο (που παρουσιάζει αυξητικές τάσεις)[39], παράνομη μετανάστευση[40], εμπόριο όπλων και ναρκωτικών[41] και η αρχαιοκαπηλία (με το 22% του παγκόσμιου τζίρου να αναλογεί στην Κίνα)[42]).

β. Πειρατεία. Αν και παρατηρείται ύφεση του φαινομένου από το 2013 και μετά σύμφωνα με τα στοιχεία του ICC International Maritime Bureau[43] και του ΙΜΟ και συγκεκριμένα του Global Integrated Shipping Information System (GISIS)[44], πάντα υπάρχει ο κίνδυνος οι αριθμοί να λάβουν και πάλι ανησυχητικές διαστάσεις καθώς δεν έχουν εξαλειφθεί τα αίτια που δημιουργούν το φαινόμενο στην περιοχή[45][46]. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ICC ΙΜΒ από το 2013 μέχρι το 2017 παρατηρείται συνολική μείωση των κρουσμάτων πειρατείας στην Νότια Κινεζική Θάλασσα (συμπεριλαμβανομένου και του Στενού της Μαλάκκας) με το 2013 να παρουσιάζονται 128 περιστατικά ενώ το 2017 76. Παράλληλα, παρατηρείται ότι από το 2013 έως και το 2017 η Ινδονησία παρά την μείωση των περιστατικών της παραμένει πρώτη σε αριθμό, ενώ σημαντική αύξηση των περιστατικών παρατηρείται στις Φιλιππίνες[47].

γ. Τρομοκρατία και δράση αντάρτικων ομάδων εναντίον της ναυσιπλοΐας, εγκαταστάσεων, λιμενικών υποδομών, αγωγών ενέργειας και αγωγών επικοινωνιών. Η δράση αυτή μπορεί να λάβει διάφορες μορφές: με φυσικά μέσα (όπλα, εκρηκτικά) είτε μέσω κυβερνοχώρου (κυβερνοπόλεμος). Αν και δεν έχει πραγματοποιηθεί καμιά «στρατηγική» τρομοκρατική επίθεση στην Νότια Κινεζική Θάλασσα εντούτοις η απειλή είναι υπαρκτή λόγω της ύπαρξης της τρομοκρατικής ομάδας Abu Sayyaf Group (ASG) που σχετίζεται με τον ISIS και έχει μαχητές σε Φιλιππίνες, Μαλαισία και Ινδονησία. Μάλιστα τον Νοέμβριο του 2017 πραγματοποιήθηκαν δύο «τακτικές» επιθέσεις σε πλοία που κατέληξαν σε απαγωγή μελών του πληρώματος και επιδίωξη λύτρων από μαχητές που σχετίζονται με την εν λόγω τρομοκρατική ομάδα και εκτιμάται ότι αυτή η τακτική αποτελεί και έναν από τους τρόπους χρηματοδότησης της ομάδας[48]. Αντίστοιχα, οι τελευταίες κυβερνοεπιθέσεις, με σημαντικότερη αυτή εναντίον της Maersk, έχουν προκαλέσει αυξημένη ανησυχία, με τους ειδικούς να καλούν σε εγρήγορση καθώς φοβούνται ότι οι επιθέσεις θα αυξηθούν[49].

δ. Διάδοση όπλων μαζικής καταστροφής[50].

ε. Παράνομη Αλιεία ή Υπεραλίευση. Ειδικά η δεύτερη είναι στενά συνδεδεμένη με την διακρατική απειλή της συνδιεκδίκησης νήσων (όπως αναλύθηκε στις διακρατικές απειλές) στην Νότια Κινεζική Θάλασσα και τις συνεπαγόμενες περιοχές αλιείας με την Κίνα να διεκδικεί τα περισσότερα από αυτά[51].

στ. Δραστηριότητες/ πρακτικές που υπονομεύουν το φυσικό πλούτο, τους φυσικούς πόρους και την περιβαλλοντική ισορροπία και βιοποικιλότητα.

ζ. Φυσικές ή ανθρωπογενείς καταστροφές[52].

Τέλος, οι απειλές φυσικής ασφάλειας προέρχονται από τη δραστηριοποίηση στο θαλάσσιο στοιχείο και άπτονται της ασφάλειας των ανθρώπων και των μέσων από ατυχήματα. Οφείλονται σε μη τήρηση κανόνων είτε σε τυχαία περιστατικά και είναι άμεσα συνδεδεμένα με την έρευνα και διάσωση[53]. Οι απειλές αυτές είναι εξίσου σημαντικές καθώς ενδέχεται να υπονομεύσουν το ρόλο του κράτους στη Διεθνή Κοινότητα, αναφορικά με τη δυνατότητα του να ανταποκριθεί σε θέματα αρμοδιότητάς του (Περιοχές Ε-Δ), γεγονός που ενδέχεται να παράγει αποτελέσματα σε άλλα επίπεδα (πολιτικό, οικονομικό, στρατιωτικό).

Μία θάλασσα όπως η Νότια Κινεζική Θάλασσα, που συμμετέχουν τόσοι πολλοί κυβερνητικοί και μη δρώντες αλλά και πολλοί περιφερειακοί και παγκόσμιοι οργανισμοί[54], είναι δεδομένο ότι παρουσιάζει πέρα από πολλές και διαφορετικής φύσεως απειλές και πολλές προκλήσεις για την θαλάσσια ασφάλεια. Αυτές που ο γράφων έχει εντοπίσει και θεωρεί ως πιο σημαντικές είναι:

  • Μεγάλος αριθμός φορέων με αρμοδιότητα στη Θαλάσσια Ασφάλεια της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας με αποτέλεσμα την δυσκολία συντονισμού και τη δημιουργία αμφιβολιών ως προς την δικαιοδοσία και τον ρόλο έκαστου εξ αυτών.
  • Μη επικύρωση / εφαρμογή του υφιστάμενου πλαισίου Διεθνούς Δικαίου με σημαντικότερο την UNCLOS, από αρκετά από τα δραστηριοποιούμενα στην ΝΚΘ κράτη, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ (μη επικύρωση) και η Κίνα (μη εφαρμογή).
  • Η συμμετοχή σε πολυμερείς δράσεις στο θαλάσσιο πεδίο για την πρόληψη και αντιμετώπιση των προαναφερθέντων απειλών.
  • Ανάγκη για συνεχή και αποτελεσματική επιτήρηση της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας παράλληλα με την μη καταλληλότητα των υφιστάμενων συστημάτων επιτήρησης, καθώς αναπτύχθηκαν κυρίως για θέματα φυσικής ασφάλειας.
  • Η αύξηση των υβριδικών απειλών που απαιτούν σύνθετη αντιμετώπιση.

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η μελέτη του εννοιολογικού πλαισίου του Κεφαλαίου 1, η ταξινόμηση των διαστάσεων της Θαλάσσιας Ασφάλειας και των απειλών στο Κεφαλαίο 2 και η καταγραφή και ανάλυση των απειλών και προκλήσεων της θαλάσσιας ασφάλειας που εντοπίζονται στην Νότια Κινεζική Θάλασσα οδηγούν στα ακόλουθα συμπεράσματα:

  • Δεν υπάρχει ένας κοινά αποδεκτός και κοινά χρησιμοποιούμενος ορισμός για την θαλάσσια ασφάλεια σε παγκόσμιο επίπεδο.
  • Δεν υπάρχει ενιαία στρατηγική θαλάσσιας ασφάλειας σε παγκόσμιο επίπεδο.
  • Παρατηρούνται διαφορετικά πλαίσια ανάλυσης για την θαλάσσια ασφάλεια. Ο γράφων παρέθεσε και χρησιμοποίησε τα τρία σημαντικότερα από αυτά με βάση τις διεθνείς σπουδές ασφαλείας.
  • Αυτό που προκύπτει από την εξέταση των απειλών και την ανωτέρω ανάλυση είναι ότι κάποιες απειλές μπορούν να έχουν επίδραση ταυτόχρονα σε περισσότερες της μίας διαστάσεως και σε περισσότερους του ενός τομείς, πράγμα που καθιστά δύσκολο τον προσδιορισμό των ενεργειών και μέσων για την αντιμετώπισή τους.
  • Στην περίπτωση της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας προκύπτει ότι ως μεγαλύτερες απειλές θεωρούνται οι παραδοσιακές διακρατικές απειλές.
  • Ένα μεγάλο μέρος των προκλήσεων έχει να κάνει με τον μεγάλο αριθμό δρώντων στην περιοχή, πολλοί εκ των οποίων έχουν αντικρουόμενα συμφέροντα.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Το παρόν πόνημα αποτελεί μια προσπάθεια καταγραφής και ανάλυσης όλων των διαστάσεων της θαλάσσιας ασφάλειας και των εντοπιζόμενων απειλών στην Νότια Κινεζική Θάλασσα. Σε ένα ταχύτατα μεταβαλλόμενο περιβάλλον όπως το Θαλάσσιο και δεδομένων των ρευστών οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών και γεωπολιτικών ισορροπιών στην περιοχή της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας είναι αδύνατον να ισχυριστεί κανείς ότι δεν είναι το ίδιο μεταβαλλόμενες και οι απειλές, με υπαρκτό τον κίνδυνο εμφάνισης νέων ή τον μετασχηματισμό παλαιών.

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

ΒΙΒΛΙΑ-ΑΡΘΡΑ

 

ΕΛΛΗΝΟΓΛΩΣΣΑ

  1. Παναγιώτης Ήφαιστος (2008), “Ο ρόλος του ΟΗΕ στον 21ο αιώνα”, Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών , http://www.ifestosedu.gr/67CollectiveSecurity.htm ανακτήθηκε την 01-06-18.
  2. Καρανικολός Κωνσταντίνος (2017), “Η Θαλάσσια Στρατηγική της Κίνας και Ανταγωνισμοί στην Νότια Κινεζική Θάλασσα”, Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, http://www.idis.gr/?p=4548 ανακτήθηκε την 01-06-18.
  3. Καρανικολός Κωνσταντίνος (2017), “Οι FONOPs της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας στην εποχή Τράμπ”, Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, http://www.idis.gr/?p=4548 ανακτήθηκε την 01-06-18.

 

ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΑ

  1. Arnold Wolfers (1952) “”National Security” as an Ambiguous Symbol”, Political Science Quarterly 67, Yale University.
  2. Brown David (2017), “Experts to China: cooperate or South China Sea fisheries may collapse”, Mongabay, https://news.mongabay.com/2017/12/experts-to-china-cooperate-or-south-china-sea-fisheries-may-collapse/ ανακτήθηκε την 08-06-18.
  3. Bueger Christian (2014), “What is maritime security?”, Department of Politics and International Relations, School of Law and Politics, Cardiff University.
  4. Buzan Barry, Wæver Ole, Jaap de Wilde (1998), “Security. A new framework for analysis”, Lynne Rienner Publishers, Boulder.
  5. Changgang Guo (2016),South China Sea: Pivotal quandaries in controlling piracy”,Foreign Policy News, http://foreignpolicynews.org/2016/09/17/south-china-sea-pivotal-quandaries-controlling-piracy/ ανακτήθηκε την 08-06-18.
  6. Ni Adam (2018), “Few options for US against China in South China Sea”, http://www.atimes.com/article/few-options-for-us-against-china-in-south-china-sea/, ανακτήθηκε την 08-06-18.

 

ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΕΓΓΡΑΦΑ/ ΑΡΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

  1. ASEAN Regional Forum (2015), “Work Plan for Maritime Security 2015 – 2017”.
  2. Bureau of Counterterrorism (2017), “Country Reports on Terrorism 2016, United States Department of State Publication.
  3. ICC IMB (2018), “Piracy and Armed Robbery Against Ships –2017 Annual Report”.
  4. Secretary-General (2008), “Report A/63/63 – Oceans and the law of the sea”, UN General Assembly.
  5. United Nations Office on Drugs and Crime (2016), “World Drug Report”.
  6. United Nations Office on Drugs and Crime (2013), “Transnational Organized Crime in East Asia and the Pacific. A threat assessment”, United Nations.

 

ΔΙΑΔΥΚΤΙΟ

https://gisis.imo.org/Public/MCI/Default.aspx.

https://gisis.imo.org/Public/PAR/Default.aspx.

https://www.nato.int/cps/ua/natohq/official_texts_75615.htm ανακτήθηκε την 01-06-18.

http://www.nti.org/learn/treaties-and-regimes/global-partnership-against-spread-weapons-and-materials-mass-destruction-10-plus-10-over-10-program/.

https://treaties.un.org/pages/ViewDetailsIII.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=XXI-6&chapter=21&Temp=mtdsg3&lang=en ανακτήθηκε την 01-06-18.

 [1] Arnold Wolfers (1952) “”National Security” as an Ambiguous Symbol”, Political Science Quarterly 67, Yale University, p. 484-485.

[2] Παναγιώτης Ήφαιστος (2008), “Ο ρόλος του ΟΗΕ στον 21ο αιώνα”, Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών , http://www.ifestosedu.gr/67CollectiveSecurity.htm ανακτήθηκε την 01-06-18.

[3] Παναγιώτης Ήφαιστος (2008), “Ο ρόλος του ΟΗΕ στον 21ο αιώνα”, Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών , http://www.ifestosedu.gr/67CollectiveSecurity.htm ανακτήθηκε την 01-06-18.

[4] Εφεξής για συντομία θα αναγράφεται ως UNCLOS.

[5] https://treaties.un.org/pages/ViewDetailsIII.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=XXI-6&chapter=21&Temp=mtdsg3&lang=en ανακτήθηκε την 01-06-18.

[6] Secretary-General (2008), “Report A/63/63 – Oceans and the law of the sea”, UN General Assembly, p.15.

[7] Secretary-General (2008), “Report A/63/63 – Oceans and the law of the sea”, UN General Assembly, p.15.

[8] General Secretariat of the Council (2014) “European Union Maritime Security Strategy”, Council of European Union, p.3.

[9] General Secretariat of the Council (2014) “European Union Maritime Security Strategy”, Council of European Union, p.7-8.

[10] General Secretariat of the Council (2014) “European Union Maritime Security Strategy”, Council of European Union.

[11] https://www.nato.int/cps/ua/natohq/official_texts_75615.htm ανακτήθηκε την 01-06-18.

[12] Bueger Christian (2014)“What is maritime security?”, Department of Politics and International Relations, School of Law and Politics, Cardiff University, p.159.

[13] Bueger Christian (2014)“What is maritime security?”, Department of Politics and International Relations, School of Law and Politics, Cardiff University, p.159.

[14] Οι απειλές αυτές είναι εκείνες που έχουν εντοπίσει με την «στενή» έννοια του όρου ασφάλεια και αναφέρθηκαν προηγουμένως. Bueger Christian (2014)“What is maritime security?”, Department of Politics and International Relations, School of Law and Politics, Cardiff University, p.159.

[15] Bueger Christian (2014)“What is maritime security?”, Department of Politics and International Relations, School of Law and Politics, Cardiff University, p.160.

[16] Bueger Christian (2014)“What is maritime security?”, Department of Politics and International Relations, School of Law and Politics, Cardiff University, p.160.

[17] Bueger Christian (2014)“What is maritime security?”, Department of Politics and International Relations, School of Law and Politics, Cardiff University, p.160.

[18] Buzan Barry, Wæver Ole, Jaap de Wilde (1998), “Security. A new framework for analysis”

Lynne Rienner Publishers, Boulder.

[19] Bueger Christian (2014),“What is maritime security?”, Department of Politics and International Relations, School of Law and Politics, Cardiff University, p.161-162.

[20] Bueger Christian (2014),“What is maritime security?”, Department of Politics and International Relations, School of Law and Politics, Cardiff University, p.161-162.

[21] Buzan Barry, Wæver Ole, Jaap de Wilde (1998), “Security. A new framework for analysis”, Lynne Rienner Publishers, Boulder.

[22] Οι απειλές αυτές είναι: 1) άμεσες απειλές έναντι της εδαφικής ακεραιότητας ενός κράτους, 2) εγκλήματα στο θαλάσσια χώρο συμπεριλαμβανομένης της πειρατείας, της ένοπλης ληστείας εναντίον πλοίων και την τρομοκρατία 3) μη σκόπιμη και παράνομη βλάβη του θαλάσσιου περιβάλλοντος μεταξύ άλλων από τη παράνομη απόρριψη, την απόρριψη ρύπων από τα σκάφη και την εξάντληση των φυσικών πόρων συμπεριλαμβανομένης και της παράνομης, αδήλωτης και ανεξέλεγκτης αλιείας. Βλ. Secretary-General (2008) “Report A/63/63 – Oceans and the law of the sea”, UN General Assembly, p.15 και General Secretariat of the Council (2014) “European Union Maritime Security Strategy”, Council of European Union, p.7-8.

[23] Αν και δεν υπάρχει ένας κοινός ορισμός του υβριδικού πολέμου εντούτοις όλες οι προσεγγίσεις έχουν τα εξής κοινά στοιχεία: 1) Χρήση συμβατικών και μη μέσων (στρατιωτικά και πολιτικά) 2) Δραστηριοποίηση κρατικών και μη φορέων (state & non state actors, 2) Ασύμμετρες και μη τακτικές, 3) Εναλλαγή πεδίου επιχειρήσεων (κυβερνοπόλεμος, ψυχολογικός πόλεμος, πληροφοριακός πόλεμος, οικονομικός πόλεμος, 4) Συνδυασμός πολιτικών, στρατιωτικών, οικονομικών, πολιτικών και πληροφοριακών μέσων, 5) Τρομοκρατία.

[24] Bueger Christian (2014),“What is maritime security?”, Department of Politics and International Relations, School of Law and Politics, Cardiff University, p.162.

[25] Bueger Christian (2014), “What is maritime security?”, Department of Politics and International Relations, School of Law and Politics, Cardiff University, p.161.

[26] ASEAN Regional Forum (2015), “Work Plan for Maritime Security 2015 – 2017”.

[27] Καρανικολός Κωνσταντίνος (2017), “Η Θαλάσσια Στρατηγική της Κίνας και Ανταγωνισμοί στην Νότια Κινεζική Θάλασσα”, Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, http://www.idis.gr/?p=4548 ανακτήθηκε την 01-06-18.

[28] Καρανικολός Κωνσταντίνος (2017), “Οι FONOPs της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας στην εποχή Τράμπ”, Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, http://www.idis.gr/?p=4548 ανακτήθηκε την 01-06-18.

[29] Καρανικολός Κωνσταντίνος (2017), “Οι FONOPs της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας στην εποχή Τράμπ”, Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, http://www.idis.gr/?p=4548 ανακτήθηκε την 01-06-18.

[30] Καρανικολός Κωνσταντίνος (2017), “Οι FONOPs της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας στην εποχή Τράμπ”, Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, http://www.idis.gr/?p=4548 ανακτήθηκε την 01-06-18.

[31] Καρανικολός Κωνσταντίνος (2017), “Η Θαλάσσια Στρατηγική της Κίνας και Ανταγωνισμοί στην Νότια Κινεζική Θάλασσα”, Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, http://www.idis.gr/?p=4548 ανακτήθηκε την 01-06-18.

[32] Καρανικολός Κωνσταντίνος (2017), “Η Θαλάσσια Στρατηγική της Κίνας και Ανταγωνισμοί στην Νότια Κινεζική Θάλασσα”, Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, http://www.idis.gr/?p=4548 ανακτήθηκε την 01-06-18.

[33] Καρανικολός Κωνσταντίνος (2017), “Οι FONOPs της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας στην εποχή Τράμπ”, Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, http://www.idis.gr/?p=4548 ανακτήθηκε την 01-06-18.

[34] Καρανικολός Κωνσταντίνος (2017), “Η Θαλάσσια Στρατηγική της Κίνας και Ανταγωνισμοί στην Νότια Κινεζική Θάλασσα”, Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, http://www.idis.gr/?p=4548 ανακτήθηκε την 01-06-18.

[35] Ni Adam (2018), “Few options for US against China in South China Sea”, http://www.atimes.com/article/few-options-for-us-against-china-in-south-china-sea/, ανακτήθηκε την 08-06-18.

[36] ICC IMB (2018), “Piracy and Armed Robbery Against Ships –2017 Annual Report”, p.6.

[37] Είναι χαρακτηριστικό ότι μέχρι στιγμής στο 2018 έχει παρουσιαστεί μόνο ένα περιστατικό πειρατείας στην Νότια Κινεζική Θάλασσα. Αναλυτικά στοιχεία βλ. https://gisis.imo.org/Public/PAR/Default.aspx.

[38] Αναλυτικά στοιχεία βλ. United Nations Office on Drugs and Crime (2013), “Transnational Organized Crime in East Asia and the Pacific. A threat assessment”, United Nations, http://www.unodc.org/southeastasiaandpacific/en/2018/03/transnational-organized-crime-southeast-asia/story.html, ανακτήθηκε την 01-06-18.

[39] Αναλυτικά στοιχεία βλ. United Nations Office on Drugs and Crime (2013), “Transnational Organized Crime in East Asia and the Pacific. A threat assessment”, United Nations, http://www.unodc.org/southeastasiaandpacific/en/2018/03/transnational-organized-crime-southeast-asia/story.html, ανακτήθηκε την 01-06-18.

[40] Αναλυτικά στοιχεία βλ. United Nations Office on Drugs and Crime (2013), “Transnational Organized Crime in East Asia and the Pacific. A threat assessment”, United Nations, http://www.unodc.org/southeastasiaandpacific/en/2018/03/transnational-organized-crime-southeast-asia/story.html, ανακτήθηκε την 01-06-18.

[41] Αναλυτικά στοιχεία για τα νούμερα, τις αυξημένες ροές ναρκωτικών και χώρες προέλευσης βλ. United Nations Office on Drugs and Crime (2016), “World Drug Report”, United Nations, https://www.unodc.org/wdr2016/, ανακτήθηκε την 01-06-18.

[42] Αναλυτικά στοιχεία βλ. Hardy Samuel Andrew (2016), “Illicit trafficking, provenance research and due diligence: the state of the art”, UNESCO.

[43] ICC IMB (2018), “Piracy and Armed Robbery Against Ships –2017 Annual Report”, p.6.

[44] Είναι χαρακτηριστικό ότι μέχρι στιγμής στο 2018 έχει παρουσιαστεί μόνο ένα περιστατικό πειρατείας στην Νότια Κινεζική Θάλασσα. Αναλυτικά στοιχεία βλ. https://gisis.imo.org/Public/PAR/Default.aspx.

[45] Changgang Guo (2016),South China Sea: Pivotal quandaries in controlling piracy”, Foreign Policy News, http://foreignpolicynews.org/2016/09/17/south-china-sea-pivotal-quandaries-controlling-piracy/ ανακτήθηκε την 08-06-18.

[46] ICC IMB (2018), “Piracy and Armed Robbery Against Ships –2017 Annual Report”, p.22.

[47] ICC IMB (2018), “Piracy and Armed Robbery Against Ships –2017 Annual Report”, p.6-7.

[48] Bureau of Counterterrorism (2017), “Country Reports on Terrorism 2016, United States Department of State Publication.

[49] Για το ιστορικό των ενεργειών που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο των G5, των G8 και των G7 μετά την αποβολή της Ρωσίας λόγω της μονομερούς προσάρτησης της Κριμαίας βλ. http://www.nti.org/learn/treaties-and-regimes/global-partnership-against-spread-weapons-and-materials-mass-destruction-10-plus-10-over-10-program/.

[50] Brown David (2017), “Experts to China: cooperate or South China Sea fisheries may collapse”, Mongabay, https://news.mongabay.com/2017/12/experts-to-china-cooperate-or-south-china-sea-fisheries-may-collapse/ ανακτήθηκε την 08-06-18.

[51] Brown David (2017), “Experts to China: cooperate or South China Sea fisheries may collapse”, Mongabay, https://news.mongabay.com/2017/12/experts-to-china-cooperate-or-south-china-sea-fisheries-may-collapse/ ανακτήθηκε την 08-06-18.

[52] Αναλυτικά στοιχεία βλ. https://gisis.imo.org/Public/MCI/Default.aspx.

[53] Αναλυτικά στοιχεία βλ. https://gisis.imo.org/Public/MCI/Default.aspx.

[54] Αναλυτικά στοιχεία για τους τουλάχιστον 39 περιφερειακούς και παγκόσμιους οργανισμούς που δραστηριοποιούνται σε σχέση με την θαλάσσια ασφάλεια στην Νότια Κινεζική Θάλασσα βλ. ASEAN Regional Forum (2015), “Work Plan for Maritime Security 2015 – 2017”. 

 

Κύργος Ζήσης* Εξέταση απαιτήσεως συνδρομής των Ε.Δ. στην Εσωτερική Ασφάλεια της Χώρας.

on Τετάρτη, 06 Ιουνίου 2018. Posted in Μελέτες

Πρόλογος

Η εργασία αυτή αποτελεί συνέχεια της έρευνας αναφορικά με τη σχέση των Ενόπλων Δυνάμεων και της εσωτερικής ασφάλειας. Συγκεκριμένα, σε αυτό το μέρος της εργασίας αναλύονται ιστορικές περιπτώσεις από την Νέα Ελληνικά Ιστορία, κατά τις οποίες οι Ένοπλες Δυνάμεις είχαν κληθεί να αντιμετωπίσουν απειλές της εσωτερικής ασφάλειας.
Σκοπός είναι να αναλυθεί ο τρόπος με τον οποίο έδρασαν, τόσο οι Ένοπλες Δυνάμεις, όσο και οι κυβερνήσεις, προκειμένου να καταστήσουν νόμιμη την οποιαδήποτε ενέργεια του στρατού. Η ιδιαίτερη έμφαση στην νομοθεσία δίνεται καθότι είναι ίσως η δυσκολότερη τροχοπέδη που μπορεί να συναντήσει μια κυβέρνηση όταν απαιτηθεί να ζητήσει την συνδρομή των τριών κλάδων.

PDF

*Υπεύθυνος Ερευνητής: Κύργος Ζήσης Επιβλέπων Έρευνας: Κωνσταντίνος Γ. Κουκούτσης, M.Sc.
Ζήσης Κύργος:  Σπουδαστής εξειδικευμένων οικονομικών επιστημών, ερευνητής (μη μέλος) του ΕΛΙΣΜΕ με ερευνητικά ενδιαφέροντα στον οικονομικό τομέα και τον τομέα της εσωτερικής εθνικής ασφάλειας. Γνώστης της αγγλικής γλώσσας σε επαγγελματικό και της γερμανικής σε βασικό επίπεδο.
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

CSIS: Distributed Defense: New Operational Concepts for Integrated Air and Missile Defense

on Παρασκευή, 02 Φεβρουαρίου 2018. Posted in Μελέτες

Επιμέλεια: Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

Despite the rising salience of missile threats, current air and missile defense forces are far too susceptible to suppression. Today’s U.S. air and missile defense (AMD) force lacks the depth, capacity, and operational flexibility to simultaneously perform both missions.

 


PDF

Discussions about improving AMD usually revolve around improvements to the capability and capacity of interceptors or sensors.
 
Rather than simply doing more of the same, the joint integrated air and missile defense (IAMD) efforts might be well served by new or reinvigorated operational concepts, here discussed collectively as “Distributed Defense.” By leveraging networked integration, Distributed Defense envisions a more flexible and more dispersible air and missile defense force capable of imposing costs and dilemmas on an adversary, complicating the suppression of U.S. air and missile defenses. Although capability and capacity improvements remain essential to the high-end threats, the Distributed Defense concept focuses on creating a new architecture for today’s fielded or soon-to-be fielded IAMD force to boost flexibility and resilience.
 
Written By Thomas Karako
Senior Fellow, International Security Program and Director, Missile Defense Project
Wes Rumbaugh
Research Assistant, International Security Program

RAND: Air Force Strategic Planning Past, Present, and Future

on Πέμπτη, 01 Φεβρουαρίου 2018. Posted in Μελέτες

Επιμέλεια: Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

Research Questions

  1. What does Air Force strategic planning actually accomplish?
  2. What should it accomplish?
  3. How can the process be modified to best fit that goal?

 


PDF

This report examines the history of strategic planning efforts in the U.S. Air Force and asks three basic questions. First, what does Air Force strategic planning actually accomplish? Second, what should it accomplish? Third, how can the process be modified to best fit that goal? The report finds that many of the most innovative Air Force strategy documents were produced outside the bureaucratic structure. Still, the Air Force has successfully used strategic planning to accomplish four basic tasks: allocate resources; structure the force; define and shape the service's mission and identity; and, perhaps most importantly, create a dialogue about the direction of the service. For the most part, successful strategic plans have achieved these results by applying five key lessons: understanding the policy environment; encouraging ideas from the bottom; starting the strategy from the top; keeping the message succinct, substantive, and sharp; and focusing on process as much as product.

Key Findings

There Currently Is Disagreement over the Utility of Long-Term Strategic Planning

  • Some senior leaders interviewed doubted their ability to predict and plan decades out in a concrete sense.
  • Other senior leaders interviewed for this report worried that the Air Force's public documents have become too abstract and technology-focused, rather than concrete and strategic.
  • Current and former planners tend to place a higher premium on strategic planning.

Historically, the Air Force Used Strategic Planning to Accomplish Four Key Tasks

  • Justify resources to U.S. Congress and to the rest of U.S. Department of Defense
  • Structure the force and explain the structure to the rest of the service.
  • Define and shape the service's mission and even identity particularly at strategic pivot points.
  • Create a dialogue about the direction of the service within the service and with Congress and other key constituencies.

The Most Successful Air Force Strategies Have Applied Five Basic Lessons

  • Understanding the policy environment.
  • Encouraging ideas from the bottom.
  • Starting the strategy from the top.
  • Keeping the message succinct, substantive, and sharp.
  • Focusing on process as much as product.

Recommendations

  • Encourage ideas from below: Cultivate free thinkers within the ranks and encourage dialogue between them and senior leaders.
  • Know your environment: Tailor messages to specific audiences and understand the context — social, political, economic — of the period during which the document is produced and disseminated. Know that the messages that work inside the U.S. Department of Defense will not always play well when floated to a wide audience.
  • Development strategy from the top: Strategy cannot simply be left to the planners and still be successful. For a strategy to produce real change, the Air Force strategy's priorities need to be its senior leader's priorities and those senior leaders need to be on the same page. Get leadership buy-in early in the process of developing the strategy.
  • Keep the strategy succinct, substantive, and sharp: Successful strategy documents require a clear if blunt vision for the service defended by details and measured by a handful of select metrics about how the U.S. Air Force will fulfill its priorities, with few additional distractors.
  • Focus on the process as much as the product: Air Force strategists perhaps should be more concerned about the discussions these documents spark, rather than necessarily what these documents say.

Table of Contents

  • Chapter One

    Strategic Planning and Its Discontents

  • Chapter Two

    Defining Strategy and Measuring Its Effect

  • Chapter Three

    Air Force Strategy from Its Formation Through the Cold War

  • Chapter Four

    Air Force Strategy from 1990 to the Present

  • Chapter Five

    Lessons for Air Force Strategic Planning

  • Chapter Six

    Postscript: The Future of Air Force Strategy

  • Appendix

    Effect of Specific Air Force Strategic Documents

Research conducted by

This research was sponsored by the Director of Strategy, Concepts and Assessments, Deputy Chief of Staff for Strategic Plans and Requirements (AF/A5S) and conducted by the Strategy and Doctrine Program within RAND Project AIR FORCE.

This report is part of the RAND Corporation research report series. RAND reports present research findings and objective analysis that address the challenges facing the public and private sectors. All RAND reports undergo rigorous peer review to ensure high standards for research quality and objectivity.

Permission is given to duplicate this electronic document for personal use only, as long as it is unaltered and complete. Copies may not be duplicated for commercial purposes. Unauthorized posting of RAND PDFs to a non-RAND Web site is prohibited. RAND PDFs are protected under copyright law. For information on reprint and linking permissions, please visit the RAND Permissions page.

The RAND Corporation is a nonprofit institution that helps improve policy and decision making through research and analysis. RAND's publications do not necessarily reflect the opinions of its research clients and sponsors.

Ντίνα Βαΐου-Μάχη Καραλή*: Η ανάπτυξη της πόλης και οι διαδρομές των ρεμάτων στην Αθήνα

on Δευτέρα, 20 Νοεμβρίου 2017. Posted in Μελέτες

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

Ντίνα Βαΐου-Μάχη Καραλή*: Η ανάπτυξη της πόλης και οι διαδρομές των ρεμάτων στην Αθήνα

«… οι Έλληνες απέφευγαν να χαράξουν δρόμους, σε κάθε περίπτωση που το νερό είχε την καλοσύνη να αναλάβει αυτό το έργο. Σε τούτη τη χώρα, όπου ο άνθρωπος ελάχιστα αντιτίθεται στη δουλειά που κάνει η φύση, οι χείμαρροι είναι δρόμοι βασιλικοί, τα ρυάκια δρόμοι επαρχιακοί και τα χαντάκια δρόμοι κοινοτικοί.

Οι καταιγίδες έχουν αναλάβει το έργο των μηχανικών που κατασκευάζουν γέφυρες κ’ η βροχή συντηρεί, χωρίς έλεγχο, τους δρόμους μεγάλης και μικρής κυκλοφορίας» (Ε. Αμπού, 1968, Ο βασιλεύς των Ορέων, Αθήνα: Γαλαξίας, μτφ. Α. Φραγκιά, γαλλική έκδοση 1853)
Ντίνα Βαΐου, Μάχη Καραλή

Η συνέχεια ΕΔΩ!

 

KARNEGIE Europe: THE CHANGING ROLE OF DEMOCRACY IN ASIAN GEOPOLITICS

on Τρίτη, 31 Οκτωβρίου 2017. Posted in Μελέτες

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

KARNEGIE Europe: THE CHANGING ROLE OF DEMOCRACY IN ASIAN GEOPOLITICS

M A I K O I C H I H A R A S E P T E M B E R 1 4 , 2 0 1 7


Security issues like North Korea’s latest nuclear test dominate policy conversations about Asia, shifting the region’s changing geopolitical landscape once more to the forefront of the international agenda. Feeding into such challenges is the structural question of what strategic impact China’s rise will have. Significantly, amid Asia’s high-profile security concerns, the role of democracy in the region’s geopolitics seems to be gaining resonance.

Continue Reading!

RAND: Assessing Russian Reactions to U.S. and NATO Posture Enhancements

on Τετάρτη, 18 Οκτωβρίου 2017. Posted in Μελέτες

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

RAND: Assessing Russian Reactions to U.S. and NATO Posture Enhancements

Research Questions

What factors will likely affect Russian reactions to NATO posture enhancements in Europe?
Using the framework created, how might Russia respond to planned and proposed NATO posture enhancements, and what are the implications for U.S. and NATO policymakers?


The North Atlantic Treaty Organization (NATO) is in the process of implementing posture enhancements to increase capabilities on its eastern flank, and the escalation in tensions between Russia and NATO since 2014 has led analysts to propose measures that are even more extensive. However, Russia's likely reactions to such posture enhancements remain understudied. In this report, we develop a framework that analysts can use to assess likely Russian reactions to ongoing and proposed NATO posture enhancements in Europe. We develop this framework by assessing Russian strategic writing, the broader international relations literature, and the history of post–Cold War interactions between Russia and NATO. Our analysis suggests that Russian reactions will depend on 11 key factors that capture the strategic context, the Russian domestic context, and the characteristics of the proposed posture enhancements. We then illustrate how this framework can be applied in practice by assessing Russia's potential reactions to both planned and proposed enhancements. These assessments highlight the importance of clear analysis of Russian perceptions of NATO's intentions and commitment, domestic threats to the Russian regime, and the cost sensitivity of the Russian leadership.

Key Findings
Analysts Should Consider 11 Key Factors When Attempting to Determine Possible Russian Reactions to U.S. and NATO Posture Enhancements
Within the strategic context, analysts should consider NATO's relative overall capabilities, NATO's relative local capabilities, Russian perceptions of NATO's intentions, and Russian perceptions of NATO's willingness to defend its members against aggression.
Within the Russian domestic context, analysts should consider the extent of threats to regime legitimacy, the power and preferences of Russia's elite, and the preferences of Vladimir Putin.
Analysts should consider the following factors related to the characteristics of the posture enhancements: effect on strategic stability, effect on conventional capability, location, and extend of infrastructure improvements.

Posture Enhancements Currently Being Implemented Are Likely to Further Strengthen an Already Robust NATO Deterrent
Several factors suggest a very low Russian incentive to attack NATO, including Russia's perceptions of NATO's willingness to fight to defend its members against a Russian attack; limited Russian political or strategic interest in any current NATO territory, including the Baltic States; and limited domestic threats to the security of the regime in Moscow. Additional NATO posture enhancements have the potential to further limit this incentive.
However, many Russian policymakers appear to have increasingly concluded that the strategic goals of the United States and NATO are not compatible with the long-term security of the current regime in Moscow. While a direct attack on NATO is unlikely, Russia is likely to explore additional avenues to signal its displeasure with ongoing U.S. and NATO activities.

Recommendations
Proposals to enhance deterrence must consider the wider context in which they will be implemented. Enhancements that could strengthen deterrence in one context could be escalatory in another.
Enhancement projects should avoid autopilot. Policymakers should consider delaying final completion or announcements of posture enhancements that may take place during times of heightened tension and should routinely reassess posture decisions in the process of being implemented.
Posture enhancements that could affect strategic stability deserve special scrutiny. Given the centrality of Russia's nuclear deterrent to its security, Russia may be willing to run substantial risks to forestall further development of NATO capabilities that could threaten Russian leadership or command and control systems. Differing perceptions between the two sides over the implications of NATO development of these capabilities has the potential to lead to conflict.

Table of Contents
Chapter One
Introduction
Chapter Two
Current, Planned, and Proposed Postures in Europe
Chapter Three
Factors Affecting Russian Decision making
Chapter Four
Assessing Russian Reactions to U.S. and NATO Posture Enhancements
Chapter Five
Conclusion
Appendix A
Russian Decision making in Key Cases
Appendix B
B. Key NATO and Russian Interactions, 1995–2015

Download PDF!

28/7/2017. Διαχείριση Κινδύνου - Κρίσεων και ο Ρόλος των Εθελοντών Πολιτικής Προστασίας Crisis - Risk Management and the Role of Volunteers in Civil Protection

on Παρασκευή, 28 Ιουλίου 2017. Posted in Μελέτες

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΜΟΥΡΛΟΓΛΟΥ, Μεταπτυχιακή Διατριβή Ειδίκευσης: Master Thesis. Μόνο για εκπαιδευτικούς-ερευνητικούς σκοπούς

28/7/2017. Διαχείριση Κινδύνου - Κρίσεων και ο Ρόλος των Εθελοντών Πολιτικής Προστασίας Crisis - Risk Management and the Role of Volunteers in Civil Protection

Η διαχείριση κινδύνων και κρίσεων στη σημερινή εποχή αποτελεί προϋπόθεση για την επιβίωση του ανθρώπινου είδους και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Από τις φυσικές καταστροφές μέχρι τα τεχνολογικά ατυχήματα και τις καταστροφικές συνέπειες της επέμβασης του ανθρώπινου παράγοντα σε κάθε ντετερμινιστική κανονικότητα, όλα υπάγονται στην Πολιτική Προστασία (Π.Π.).

Κατεβάστε ΕΔΩ! την πολύ ενδιαφέρουσα Μεταπτυχιακή Διατριβή Ειδίκευσης.

Τονίζεται ότι η μεταπτυχιακή εργασία είναι:

Μόνο για εκπαιδευτικούς-ερευνητικούς σκοπούς

12/5/2017. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ

on Παρασκευή, 12 Μαΐου 2017. Posted in Μελέτες

Γράφει η Αλεξάνδρα Τόμπρα, Δημοσιογράφος, Μέλος ΕΛΙΣΜΕ

12/5/2017. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ

Πάνω από οκτώ χρόνια έχουν περάσει από την περίοδο που ο παγκόσμιος χρηματοπιστωτικός κλάδος κλονιζόταν από τη μεγάλη αμερικανική κρίση του 2008, με τις ευρωπαϊκές τράπεζες να βρίσκονται ακόμη στα μισά ενός μακρύ δρόμου προσαρμογής και διόρθωσης των προβλημάτων που ήρθαν στην επιφάνεια. Προβλήματα που έθεσαν πολλάκις τη σταθερότητα ενός περίπλοκου τραπεζικού συστήματος εν αμφιβόλω, ενώ προκάλεσαν την ετοιμότητα και την πληρότητα των μηχανισμών "άμυνας" του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Η συνέχεια της ενδιαφέρουσας μελέτης ΕΔΩ!

ΑΣ ΜΙΛΗΣΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΝΗ (ΑΟΖ). ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ;

on Τρίτη, 16 Ιουνίου 2020. Posted in Μελέτες, Εθνική Στρατηγική

του κ. Λεοντιου Πορτοκαλακη

ΑΣ ΜΙΛΗΣΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΝΗ (ΑΟΖ). ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ;

 

Εισαγωγή:Με μια πρώτη ανάγνωση και  μελέτη βιβλίων, συγγραμμάτων και αναλύσεων, στην προσπάθεια κατανόησης της έννοιας της στρατηγικής, συναντούμε πολλές και  διαφορετικές απόψεις. Παράλληλα η συνεχιζόμενη φιλολογία γύρω από την σημασία της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) καθιστά την έννοια αυτή όλο και πιο επίκαιρη, δεδομένων των εξελίξεων στην περιοχή μας αλλά και του γεγονότος ότι είμαστε από τις λίγες χώρες που δεν την έχουμε οριοθετήσει.

 Εύλογα λοιπόν προκύπτει το ερώτημα : Υπάρχει από την χώρα μας μια κοινή στρατηγική για την υλοποίησή της;  

Έννοια της στρατηγικής:

Ο παγκόσμιος πρωταθλητής στο σκάκι  Max Euwe[1]  είχε δηλώσει: «Η στρατηγική απαιτεί σκέψη, η τακτική απαιτεί παρατήρηση». Εννοώντας ότι η στρατηγική σχετίζεται με τη δημιουργία ενός μεγάλου ορίζοντα κινήσεων, ενώ οι τακτικές  σχετίζονται με την παρατήρηση η οποία οδηγεί σε άμεση δράση («Έννοια της στρατηγικής» Θαν. Τσακίρη)[2].

Ο διάσημος κινέζος στρατηγός Σούν Τσου (544 π.Χ. - 496 π.Χ.)[3] δίδαξε ότι η στρατηγική δεν ήταν ένας σχεδιασμός με την έννοια της εφαρμογής ενός καταλόγου ενεργειών αλλά μάλλον απαιτεί κατάλληλη και ταχεία ανταπόκριση σε μεταβαλλόμενες συνθήκες. Οι σχεδιασμοί φέρνουν αποτελέσματα σε ένα ελεγχόμενο αλλά ανταγωνιστικό περιβάλλον και αντιμαχόμενοι σχεδιασμοί συγκρούονται δημιουργώντας συνθήκες τις οποίες κανείς δεν είχε σχεδιάσει.

Επιτυχημένος ηγεμόνας, κατά τον Μακιαβέλλι (βλ. βιβλίο «Ο ηγεμόνας»)[4] που γράφτηκε το 1513, είναι ο προικισμένος με αρετή (virtu), με τη σημασία της δύναμης και της ικανότητας προσαρμογής) και αυτός που ξέρει να εκμεταλλεύεται  τις ευκαιρίες που του προσφέρει η τύχη. Ο επιτυχημένος ηγεμόνας καθοδηγείται όχι από το θρησκευτικό δόγμα ή από τα ηθικά παραγγέλματα, αλλά από την αυστηρά ωφελιμιστική επιλογή των μέσων που είναι κατάλληλα για τους σκοπούς του. Μπορεί να χειραγωγεί τους νόμους που διέπουν την πολιτική συμπεριφορά και να διαμορφώνει την πορεία των γεγονότων, σύμφωνα με τα σχέδιά του.

Στις πιο πάνω χαρακτηριστικές και διαφορετικές από μια σκοπιά απόψεις περί στρατηγικής όμως, ένας οξυδερκής μελετητής θα μπορούσε να διακρίνει ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά.

Όπως εκείνα που επικαλούνται την δυνατότητα να επωφελείται κάποιος στον κατάλληλο χρόνο από τις ευνοϊκές συγκυρίες και αξιοποιώντας όλες τις υπάρχουσες δυνάμεις, να μπορεί να υπερβαίνει τους κατεστημένους συμβατικούς κανόνες, τροποποιώντας τα αρχικά του σχέδια ανάλογα με τις ανάγκες, λόγω αλλαγών συγκυρίας, συνθηκών και περιστάσεων για την επίτευξη του τελικού στόχου.

Η αξιοποίηση των υπαρχόντων δεδομένων και η πρόβλεψη για τις μελλοντικές ενέργειες, μπορεί να προκαθορίσει τακτικές διαχρονικές κινήσεις, ώστε στην κατάλληλη χρονική στιγμή να μπορέσει να υλοποιηθεί ο υπέρτατος σχεδιασθείς στόχος

Είναι άξιο θαυμασμού, ότι αυτοί που φημίζονται για τις στρατηγικές τους ικανότητες, αντιμετωπίζοντας την πρόκληση του ιδιότυπου αισθητηρίου τους αφενός, αλλά και την αντίθεση και πολλές εχθρική συμπεριφορά τρίτων αφετέρου, κατάφεραν να προωθήσουν τις αντιλήψεις τους και να προκαλέσουν αποτελέσματα που στέφθηκαν με επιτυχία,  προκαλώντας το ενδιαφέρον πολλών που θαύμαζαν και θαυμάζουν αυτές τις ιδιοφυΐες.

Σήμερα όλοι μιλούν για στρατηγική, στην προσπάθεια τους να δώσουν βαρύνουσα σημασία στον Δημόσιο λόγο τους, ανάγοντας τακτικές σε στρατηγικές  που όμως οι προβλέψεις των περισσοτέρων για τα μελλούμενα διαψεύδονται από τα πραγματικά γεγονότα. Λίγα είναι εκείνα τα φωτεινά μυαλά, που πράγματι έχουν στρατηγική αντίληψη για Εθνικά, περιφερειακά, αλλά και διεθνή θέματα, που πολλές φορές η προσωπική ματαιοδοξία των περισσοτέρων εμποδίζει την ανάδειξη τους.

Ο Θεμιστοκλής το 480 π.Χ στη μάχη της Σαλαμίνας, επέμενε ότι η Δελφική πρόβλεψη για ξύλινα τείχη για την άμυνα της πατρίδας απέναντι στην Περσική λαίλαπα, εννοούσε καράβια και όχι πραγματικά ξύλινα τείχη. Αξιοποιώντας τον άργυρο του Λαυρίου και υλοποιώντας και εφαρμόζοντας μέσα από πολλές αντιθέσεις το όραμά του, κατασκεύασε σε ελάχιστο χρόνο  αξιόμαχο στόλο, επιτυγχάνοντας να διαλύσει τον Περσικό, προκαλώντας τον θαυμασμό των συμπατριωτών του, αλλά στην πραγματικότητα δαφνοστεφάνωνε αυτή την υπέρτατη ουσία της στρατηγικής.

Ο Ρώσος στρατηγός Ζούκωφ, στον δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο, κατάφερε παρά τις τεράστιες αντιδράσεις, να μετακινήσει στρατιωτικούς πόρους σε μια διαδρομή έξω από τα συνηθισμένα, επιτυγχάνοντας να εγκλωβίσει και να νικήσει τις δυνάμεις του Φον Πάουλους, που αναγκάστηκε ταπεινωμένος να παραδοθεί.

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος, παρά την αντίθεση του Βασιλιά  Κωνσταντίνου, δεν δίστασε ακόμη και να διχάσει προς στιγμή τους Έλληνες (1915-1917) για την είσοδο της Ελλάδας στον πόλεμο αλλά και ο οποίος μετέπειτα με την Συνθήκη των Σεβρών (28/7-10/8/1920) κατόρθωσε να επεκτείνει τα όρια της χώρας μέχρι τα σημερινά, διπλασιάζοντας σχεδόν την έκτασή της. Ενέργειες που  δικαίωσαν την μεγαλόπνοη πολιτική του.

Ακόμη και πρόσφατα σε ένα άρθρο του Σεβ. Μητροπολίτου Αργολίδος κ. Νεκταρίου (Ρομφαία 19/5/2020) ερμηνεύεται χαρακτηριστικά η αξία της στρατηγικής και των ανθρώπων που πρέπει να την ασκούν. Αναφέρει:

«Το είχε επισημάνει 1700 χρόνια πριν ο Μ. Βασίλειος, όταν έβλεπε τον οικοδόμο, τον μανάβη και τον μπακάλη της εποχής του να «θεολογούν» πάνω σε δύσκολα θεολογικά θέματα, όπως το δόγμα της Αγίας Τριάδος.

Θέματα που απασχόλησαν πολύ καιρό τις τοπικές και Οικουμενικές Συνόδους, όπου έγιναν ατέρμονες συζητήσεις και αντιδικίες, ο βοσκός ή ο ξυλουργός τα είχαν λυμένα και θα έπρεπε ο Μ. Βασίλειος από ποιμένας να γίνει αγόμενο και φερόμενο πρόβατο, να ακολουθήσει τον ποιμαινόμενο!

Το ερώτημα του φίλου και συνασκητού του, Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου είναι και σήμερα εξαιρετικά επίκαιρο και το απευθύνω σε όλους τους αργόσχολους «θεολογούντες» του internet, που θέλουν στανικά να επιβάλουν τις απόψεις τους: «Τί στρατηγεῖν ἐπιχειρείς, ἐνταγμένος ἐν στρατιώταις;»

Πώς να το κάνουμε αδελφοί μου; Οι αγνοούντες χρειάζονται διδασκαλία. Όχι προβιβασμό στη θέση του δασκάλου».

Η Ιστορία έχει πολλά παραδείγματα που φανερώνουν το μεγαλείο της στρατηγικής σκέψης και δεν χρειάζεται να αναφερθούν στην παρούσα εργασία περισσότερα.

Η στρατηγική, ανεξάρτητα αν υποστηριχτεί από έναν η περισσότερους που έχουν αυτό το χάρισμα, τις περισσότερες φορές εφόσον συναντηθεί με την εμπιστοσύνη των πολιτών, μπορεί να υλοποιήσει στόχους που υπερβαίνουν τον τακτικό σχεδιασμό.

Σήμερα, ένα  θέμα που αποκτά ιδιαίτερη σημασία όχι μόνον για τις θάλασσές μας, αλλά και ολόκληρη την χώρα,  είναι αυτό της υλοποίησης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).

Αυτή εμποδίζεται άμεσα όχι μόνον από μια επιθετική Τουρκία, αλλά και έμμεσα από τρίτους και για την αντιμετώπισή του καθίσταται αναγκαίος ο σχεδιασμός μιας στρατηγικής, καθώς και η επιλογή του χρόνου εφαρμογής της.

Οι συνεχείς προκλήσεις (με κείμενα η και με πράξεις) του επιθετικού και αναθεωρητικού γείτονα, απειλούν όχι μόνον τις πατροπαράδοτες θαλάσσιες ζώνες μας, αλλά και το ότι μέσω της αμφισβήτησης αυτών, σε συνδυασμό με το φοβικό σύνδρομο που μας διακατέχει και την πιθανή έλλειψη εθνικής στρατηγικής που διαπιστώνουν, θεωρούν ότι είναι η συγκυρία για να αμφισβητήσουν και τον εθνικό μας χώρο, στην προσπάθειά του να μας συρρικνώσει η στην καλύτερη περίπτωση να μας μεταμορφώσει σε άβουλο προτεκτοράτο του.

Έχουμε Εθνική στρατηγική;

Ανεξάρτητα αν αυτό είναι εύκολο η δύσκολο λόγω των θεσμών και των συμμαχιών που συμμετέχουμε, είναι μια πρόκληση και ανάγκη για να καθορίσουμε στο θέμα αυτό μια Εθνική στρατηγική. Η πρόσφατη κρίση του κορωνοϊού απέδειξε στην πράξη ότι οι έννοιες της παγκοσμιοποίησης, των συμμαχιών,  των συνασπισμών, των αρχών του Διεθνούς Δικαίου εξυπηρετούν κυρίως παγκόσμια συμφέροντα και τα μικρότερα Κράτη αναγκάζονται να περιορίζονται στα σύνορά τους και να   αναπτύσσουν Εθνικές στρατηγικές για να προφυλάξουν τα υψηλά Εθνικά χαρακτηριστικά και ιδεώδη τους,  που δεν γίνονται κατανοητά από τρίτους.

Το χάρισμα της στρατηγικής ανάλυσης δεν ανήκει σε όλους, το γεγονός αυτό όμως δεν  εμποδίζει την έρευνα του Δημόσιου λόγου υψηλόβαθμων και αξιωματούχων της ηγεσίας μας, στην προσπάθεια ανακάλυψης στοιχείων  που επιβεβαιώνουν αν πράγματι υπάρχει στρατηγική ή λείπει ολοκληρωτικά.

Χαρακτηριστικά, και όσον αφορά στο θέμα της ΑΟΖ και των θαλάσσιων ζωνών της χώρας μας, πολλές φορές παρατηρούνται  ότι  διοικητικοί παράγοντες, Υπουργοί ακόμη και Πρωθυπουργοί, στον δημόσιο λόγο τους να αναφέρουν εκφάνσεις του τύπου:

  • Δεν υπάρχουν θαλάσσια σύνορα[5]
  • Το Καστελόριζο δεν είναι στο Αιγαίο[6]
  • Η Τουρκία έχει δικαιώματα στο Αιγαίο[7]
  • Η Κύπρος είναι μακριά[8]
  •  Το θέμα της ΑΟΖ να πάει ή όχι στο δικαστήριο της Χάγης;[9]
  • Να γίνει ή όχι τμηματική ανακήρυξη ΑΟΖ[10]
  • Πρέπει πρώτα να επεκταθούν τα χωρικά ύδατα  στα 12 μίλια;[11]
  • Η Τουρκία έχει ή όχι δίκαιο για το FIR των 10 μιλίων στον αέρα πάνω από τα Ελληνικά νησιά;[12]
  • Το Καστελόριζο μπορεί να μην έχει πλήρη επήρεια στις θαλάσσιες ζώνες.[13]

Οι εκφράσεις αυτές που άλλες κρύβουν αλήθειες, άλλες πιθανόν να  προέρχονται από εκφραστικά λάθη σε λεπτές έννοιες η άλλες από άγνοια ή έλλειψη ενημέρωσης αυτών που τα εκφράζουν καθοδηγούμενοι από τους όχι πάντα κατάλληλους συμβούλους τους, ερμηνευόμενα διαφορετικά από τρίτους, δημιουργούν εύλογα απορίες, σύγχυση  και ανησυχίες στους πολίτες  για το αν υπάρχει μια ενιαία στρατηγική στα θέματα των θαλασσίων ζωνών.

 Παράλληλα γνωστοί καταξιωμένοι επιστήμονες, που γνωρίζουν καλά το θέμα της ΑΟΖ, έχουν χωριστεί σε «στρατόπεδα», με τους μεν να  θέτουν ως προτεραιότητα την Υφαλοκρηπίδα, απαξιώνοντας τώρα να μιλήσουν για ΑΟΖ, ενώ με τους δε να  αναφέρουν ότι η ΑΟΖ και η υλοποίηση της αποτελεί την μεγίστη Εθνική προτεραιότητα[14].

Το στρατηγικό ολίσθημα των Ιμίων δεν αξιολογήθηκε όσο έπρεπε και δεν είναι ίσως άμεσα ορατό ότι το γκρίζο αποτύπωμα που άφησε, αποτελεί κατά πολλούς την Αχίλλειο πτέρνα, στην προσπάθεια για την μελλοντική υλοποίηση της ΑΟΖ. Όλοι προσπαθούν να ξεχάσουν (…δεν είναι τίποτα, ο αέρας πήρε την σημαία !!)[15] και όχι να αναλύσουν αλλά και να πράξουν.

Όταν οι Τούρκοι συνειδητοποίησαν τον πλούτο που κρυβόταν στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας,  δεν δίστασαν να βγάλουν φιρμάνι και να πουν : « Για τον πλούτο αυτόν αξίζει να διακινδυνεύσουμε και  έναν πόλεμο»[16]

Το βασικό ερώτημα λοιπόν που προκύπτει από τα παραπάνω και εύλογα αναρωτιέται ο κάθε σκεπτόμενος πολίτης είναι: Υπάρχει πράγματι μια ενιαία Εθνική στρατηγική για την ΑΟΖ,  που για ιδιαίτερους λόγους δεν κοινοποιείται   (αν και θα έπρεπε ο κόσμος να ήξερε τα βασικά χαρακτηριστικά της ώστε να βρεθεί υποστηρικτής της όταν κληθεί), ή πιθανόν και να μην υπάρχει;

Εύκολα ένας επιμελής παρατηρητής θα μπορούσε να διαπιστώσει από τα τεκταινόμενα:

 1. Πολλοί που εκφέρουν δημόσιο και όχι μόνον λόγο, δεν γνωρίζουν ακόμη και τις βασικές πτυχές της πρόσφατης ευεργετικής  για εμάς και τα εθνικά μας συμφέροντά σύμβασης του Montego Bay του 1982 για τις θαλάσσιες ζώνες και αγνοούν την αναθέρμανση του παγκόσμιου ενδιαφέροντος των Κρατών σχετικά με την επικαιροποίηση των απόψεων αυτών  για αυτές  τις θαλάσσιες ζώνες και κυρίως της ΑΟΖ,  που ήδη έχουν αρχίσει μέσω της παραγόμενης Νομολογίας από τα Διεθνή γνωμοδοτικά όργανα, να αποτελούν και μέρος του Εθιμικού Δικαίου.

2. Γνωστοί Επιστήμονες, γνώστες του θέματος, παραμένουν διχασμένοι. Ο διχασμός, σε ένα τόσο σοβαρό θέμα που η άγνοιά του απειλεί βασικές παραμέτρους της ύπαρξης του Έθνους και στο οποίο  η  χώρα μας δεν έχει την πολυτέλεια να έχει διαφορετικές απόψεις, είναι τουλάχιστον απαγορευτικός.

 Που είναι η σωφροσύνη, η ταπεινότητα αλλά και η δύναμη που απαιτούν οι συγκυρίες  για Εθνική στρατηγική και ομοψυχία  στο θέμα; Τι θα συναποκομίσει η νέα ή ο νέος από αυτήν την δημόσια διχογνωμία; Το σκέπτεται κανείς αυτό; Θα  αφήνουμε το θέμα της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης να γίνεται θέμα ελάσσονος ενδιαφέροντος, σε φιλολογικές συζητήσεις στα καφέ, κάτω από μια υφέρπουσα ελαφρότητα και έρμαιο στην κάθε είδους ατεκμηρίωτη αλήθεια που τους προσφέρεται  από μερικά  ανεύθυνα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ή θα πρέπει να συναντήσει έναν σοβαρό προβληματισμό και σχεδιασμό για την αντιμετώπισή της;

 Δεν πρόκειται για παιγνίδι. Το θέμα αποτελεί σήμερα το ύψιστο διακύβευμα.

3. Έλλειψη αποφασιστικότητας και θάρρους, ένα πραγματικό διαχρονικό φοβικό σύνδρομο, απέναντι στις συνεχείς προκλήσεις της γειτονικής αναθεωρητικής δύναμης, που οι αποφάσεις της φαίνεται ότι δεν λαμβάνονται στο πόδι, αλλά είναι κτήμα όλων των Κυβερνήσεων της,  που από το 1974 προσπαθούν με ευλαβική πίστη και συνέπεια να υλοποιήσουν. Ανεξάρτητα από τις επιτυχίες η αποτυχίες των γνωστών και διακηρυγμένων επιδιώξεών τους, εκείνο που θα έπρεπε να μας προβληματίζει είναι η επιμονή και υπομονή που διαθέτουν στην υλοποίηση των Εθνικών τους στόχων.

Παρόλο που το καθεστώς του Αιγαίου είναι πλήρως ξεκαθαρισμένο, παρόλο που υπάρχει η συνθήκη της Λωζάνης του 1923, παρόλο που το καθεστώς των νησιών του Αιγαίου είναι επίσης ξεκαθαρισμένο με διεθνείς συμβάσεις και κατοχυρωμένους χάρτες που έχει υπογράψει και η ίδια στο παρελθόν, εν τούτοις  όλα αμφισβητούνται ξανά.

Και όχι μόνον αυτό, αλλά γίνεται μια συστηματική προσπάθεια με μια ήπια μορφή υβριδικού πολέμου, που όμως υποθάλπει μια  μακροπρόθεσμη στρατηγική στοχοθεσία, να υλοποιηθούν πολιτικές που δημόσια ήδη έχουν παρουσιασθεί και επικαιροποιηθεί σε πολλά συγγράμματα και χάρτες με πρόσφατο το σχετικό σύγγραμμα του πρώην πρωθυπουργού κ. Νταβούτογλου περί « Στρατηγικού βάθους»[17].

Τι πολιτική αντιπαραθέτει το Ελληνικό Κράτος απέναντι σ ’αυτές τις διακηρυγμένες και φανερές απαιτήσεις τους; Σποραδικές, ασύνδετες μεταξύ τους και χωρίς δύναμη ψυχής φωνές και διαμαρτυρίες, ότι τα αποφασιζόμενα και σταδιακά υλοποιούμενα από τους γείτονες  είναι παράνομα,  αναφορές σε κωφεύοντες διεθνείς οργανισμούς και συμμαχίες και παρακολούθηση των συνεχιζόμενων με μεγαλύτερη ένταση προκλήσεων.

 Ενέργειες που δηλώνουν αδυναμία και ωθούν την Τουρκία σε όλο και πιο προωθημένες απόψεις και απαιτήσεις , οι οποίες μέχρι χθες φαινόταν ότι ανήκαν στην σφαίρα του παραλόγου.

Δεν είναι τίποτα, οι παρενοχλήσεις των ψαράδων στα χωρικά μας ύδατα, ότι το σεισμογραφικό Oruc Reis παρασύρθηκε από τους ανέμους[18] και κατά λάθος μπήκε στην ΑΟΖ της Ελλάδας ή το ότι  τα πολεμικά τους που περνούν ακόμη και έξω από την Άνδρο[19], πολλές φορές παραβιάζοντας τους κανόνες της αβλαβούς διέλευσης, είναι ένα ασήμαντο γεγονός.

Οι απαιτήσεις για δικαιώματα έρευνας και διάσωσης ακόμη και σε ευαίσθητες περιοχές στο Αιγαίο[20] που τις υλοποιούν με σκάφη ακόμα και σε δικές μας θαλάσσιες περιοχές, η αυθαίρετη χάραξη ΑΟΖ μεταξύ της Τουρκίας και της Τουρκοκυπριακής κοινότητας (που δεν είναι καν Κράτος) και που δεν έχει αναγνωρίσει κανένας εκτός από την Τουρκία ( γιατί είναι σε όλους γνωστό ότι  η ΑΟΖ χαράσσεται μόνον μεταξύ Κρατών που είναι αναγνωρισμένα ), είναι γεγονότα ασήμαντα που απλώς τα παρατηρούμε η διαμαρτυρόμαστε σε διεθνείς οργανισμούς, ίσως εγκλωβισμένοι και όμηροι από μια Ευρωπαϊκή κοινή πολιτική αντιδράσεων.

Η συστηματική παραβίαση της ΑΟΖ της Κύπρου, για την οποία όλοι οι μεγάλοι έχουν μια αξιοπερίεργη αδράνεια δραστικών ενεργειών  (εκτός από παραινέσεις) και αναποτελεσματικότητα εφαρμογής μέτρων, η πρόσφατη παράλογη και έξω από οιαδήποτε αρχή του Διεθνούς Δικαίου συμφωνία με την Λιβύη για υλοποίηση της[21] μεταξύ τους ΑΟΖ όσο και εξωφρενική και να είναι, μας αρκεί να την ονομάσουμε παράνομη.

Τίποτα άλλο. Λόγια και όχι πράξεις. Μόνον οι συνεχείς παραβάσεις και παραβιάσεις του Εθνικού εναέριου χώρου, που φαίνεται ότι αντιμετωπίζονται με έναν τρόπο όχι μόνον λεκτικό αλλά με αντίστοιχες αναχαιτήσεις,  συντηρούν το Δημόσιο αίσθημα ασφάλειας. Αλλά αρκεί αυτό από μόνο του  όταν  δεν φαίνεται να εντάσσεται σε μια Εθνική στρατηγική;

Διανύουμε μια κρίση, αλλά κάπως με κάποιο τρόπο πρέπει να δείξουμε την αποφασιστικότητα μιας αποτρεπτικής δύναμης, στην προσπάθεια υλοποίησης μιας επιβεβλημένης Εθνικής στρατηγικής στο σημαντικό θέμα των θαλασσίων ζωνών.

Έχει διαπιστωθεί ότι είναι πράγματι ένα δύσκολο πρόβλημα, ιδιαίτερα όταν οι φίλοι μας οι Αμερικάνοι, υποστηρίζουν και διαλαλούν αδιαλείπτως τα τελευταία τριάντα χρόνια: «Βρείτε τα με τους Τούρκους, συνεκμεταλλευτείτε τον πλούτο του Αιγαίου και της Κύπρου,  μοιράστε τα ισότιμα!»[22] ( είναι μια σταθερή δική τους εθνική στρατηγική) χωρίς να αναφέρουν σε ποιόν ανήκουν αυτά που προτρέπουν τους αντιπάλους για να τα μοιραστούν.

Μια πολιτική βέβαια (που είναι Εθνική τους στρατηγική) η οποία όμως είναι  διαφορετική από αυτήν που εφαρμόζουν στην θάλασσα της Κίνας. Αυτήν, η οποία σαν την Τουρκία παραβιάζει κατάφορα τα δικαιώματα των άλλων παράκτιων Κρατών και  αγνοεί αποφάσεις διεθνών δικαστηρίων   είναι έτοιμοι να την τιμωρήσουν για τις παραβιάσεις της, διότι έτσι επιτάσσει όχι το Διεθνές Δίκαιο αλλά γιατί έτσι απαιτεί η ισχύς (η εθνική στρατηγική τους), που για  να υποστηρίξουν τα δικά τους παγκόσμια θαλάσσια ενδιαφέροντα έχουν για τον λόγο αυτόν   αναπτυγμένους επτά στόλους παγκόσμια.

Σημερινές διαπιστώσεις:

Αν εξαιρέσουμε την οικονομική κρίση που πέρασε η χώρα την τελευταία δεκαετία και την πρόσφατη υγειονομική περιπέτεια με τον κορωνοϊό,  εκτιμάται από πολλούς ότι ίσως είναι μια καλή συγκυρία, αφενός να καθιερώσουμε και να συμφωνήσουμε σε μια Εθνική στρατηγική και πολιτική στο θέμα της ΑΟΖ  και μετά να την αναδείξουμε παντού με χάρτες και δημόσιες τοποθετήσεις.

Το Διεθνές Δίκαιο, παρόλη την αδυναμία επιβολής του, καθώς και την διαφορετική κάθε φορά  ερμηνευτική του προσέγγιση σε καίρια για ένα Κράτος εθνικά θέματα, στο μεγαλύτερο μέρος του σήμερα, όπως υποστηρίζεται από πολλούς, ευνοεί τα συμφέροντά μας στο θέμα της ΑΟΖ και τις μεγαλύτερες επιδιώξεις μας.

Οι σχέσεις μας με την ΕΕ έχουν τελευταία αναβαθμιστεί και διαχρονικά αρχίζουν να διαφαίνονται ψήγματα συνειδητοποίησης πως η επιβίωση της Ελλάδας είναι ίσως προαπαιτούμενο για την επιβίωση η και την ύπαρξη όλης της Ευρώπης.

Οι ευνοϊκές οικονομικές ρυθμίσεις που φαίνεται να απολαμβάνομε από τους Ευρωπαϊκούς θεσμούς, οι δημόσιες τοποθετήσεις Ευρωπαίων υψηλόβαθμων για τα δίκαια μας, η τελευταία παρουσία πολλών εξ αυτών και μάλιστα σε πολύ υψηλό επίπεδο στον Έβρο[23], η ενίσχυση και η παράταση διαμονής  των δυνάμεων της Frontex[24]  σε ξηρά και κυρίως στην θάλασσα  για την  παρακολούθηση μιας αδίστακτης και ωμής απειλής της σταθερότητας της περιοχής από τον βάρβαρο γείτονα, είναι σημάδια που ενισχύουν το ευνοϊκό κλίμα στα θέματα των συνόρων και των θαλάσσιων ζωνών.

Σε έναν γείτονα που διεκδικεί με εμμονή από το 1976 το μισό Αιγαίο[25], που δημιουργεί γαλάζιες πατρίδες, όταν είναι ιστορικά γνωστό σε όλους ότι μόλις πρόσφατα έφθασε στα Ιωνικά παράλια από τα βάθη της Ασίας, είναι γεγονότα  που ωθούν τους Ευρωπαίους και άλλους συμμάχους μας να καταλάβουν   καλύτερα κάτι που ίσως ήξεραν, αλλά τώρα αρχίζουν να εμπεδώνουν, εστιάζοντας το ενδιαφέρον τους όχι μόνον στο μέχρι τώρα οικονομικό τους συμφέρον αλλά και στο μακροπρόθεσμο στρατηγικό.

 Ίσως τώρα να καταλαβαίνουν ότι αυτή η μεγάλη οικονομική εξάρτηση των Ευρωπαϊκών χωρών από την Τουρκία, στην ουσία πιθανόν να είναι ένας Δούρειος ίππος και να αποτελεί μέρος ενός  σκοτεινού στρατηγικού σχεδιασμού της, στην προσπάθειά της να υλοποιήσει μακροπρόθεσμους στόχους και να αλώσει όχι μόνον την χώρα μας αλλά και τον δικό τους πολιτισμό.

Μιας διαπιστούμενη πιθανή και αναζωπυρούμενη  σύγχρονη μορφή  αναζήτησης «ζωτικού χώρου» και στρατηγικού βάθους από τρίτους, μας φέρνει με τρόμο αναμνήσεις από ένα πρόσφατο παρελθόν.

Μια πολιτική, που αν λόγω αδιαφορίας αφεθεί να υλοποιηθεί, θα έχει υπό ομηρία όλη την Ευρώπη, η οποία δεν έχει ακόμη καθορίσει τις προτεραιότητές της, ταλαντευόμενη ακόμη από την μια μεριά μεταξύ των οικονομικών της συμφερόντων και από την άλλη της υποδομής της δημιουργίας της, δηλαδή την  δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη, την δημοκρατία και που όλα εκπορεύονται από το ακαταμάχητο Αρχαίο Ελληνικό πνεύμα, και που από αρχαιοτάτων χρόνων στηρίζουν το αέτωμα των αρχών της.

 Η έννοια της ΑΟΖ

Για να γίνει αντιληπτή η σημαντικότητα της ΑΟΖ- ιδιαίτερα στην χώρα μας- και να δημιουργήσει την δυναμική για την ανάγκη καθιέρωσης (αν δεν υπάρχει) μιας στρατηγικής, είναι ουσιαστικό, αφενός να γνωρίζουμε την έννοιά της και αφετέρου την παγκόσμια συμπεριφορά των άλλων Κρατών στο θέμα αυτό,  καθώς και τους δικαιϊκούς κανόνες πάνω στους οποίους εδράζεται η υλοποίησή της.

Στην  σύμβαση του Montego Bay το 1982  για το δίκαιο της θάλασσας ( UNCLOS III), που εγκρίθηκε από την χώρα μας το 1995 (Ν.2321/1995, ΦΕΚ Α΄ 136/1995), για πρώτη φορά καθιερώθηκε η έννοια της ΑΟΖ . Συγκεκριμένα στο μέρος V το άρθρο 55 αναφέρει:

Άρθρο 55 – Ειδικό νομικό καθεστώς της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης

Ως Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη ορίζεται η πέραν και παρακείμενη της χωρικής θάλασσας περιοχή η υπαγομένη στο ειδικό νομικό καθεστώς που καθιερώνεται στο παρόν μέρος δυνάμει του οποίου τα δικαιώματα και οι δικαιοδοσίες του παράκτιου Κράτους και τα δικαιώματα και οι ελευθερίες των άλλων Κρατών  διέπονται από τις σχετικές διατάξεις της παρούσας σύμβασης.

Παράλληλα τα άρθρα 56/ 1, παρ. α (Μέρος V), 57  (Μέρος V) αλλά και 48 (Μέρος IV) συμπληρώνουν τα τεχνικά χαρακτηριστικά αυτής της νέας περιοχής.

Άρθρο 56 Δικαιώματα , δικαιοδοσίες και υποχρεώσεις του παράκτιιου Κράτους στην Αποκλειστική Οικονομική

1. Στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη το παράκτιο Κράτος έχει:

α) Κυριαρχικά δικαιώματα που αποσκοπούν στην εξερεύνηση , εκμετάλλευση, διατήρηση και διαχείριση των φυσικών πόρων, Ζωντανών η μη, των υπερκειμένων του βυθού της θάλασσας υδάτων, του βυθού της θάλασσας και του υπεδάφους αυτού , ώς επίσης και με άλλες δραστηριότητες για την οικονομική εκμετάλλευση και εξερεύνηση της ζώνης, όπως η παραγωγή ενέργεια από τα ύδατα, τα ρεύματα και τους ανέμους

Μέρος V  Άρθρο 57 Εύρος της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης

Η αποκλειστική Οικονομική Ζώνη δεν εκτείνεται πέραν των 200 ναυτικών μιλίων από τις γραμμές βάσης από τις οποίες μετράται το εύρος της χωρικής θάλασσας. Στο μέρος IV αναφέρεται:

Μέρος IV Άρθρο 48 Μέτρηση του εύρους της χωρικής θάλασσας, της συνορεύουσας ζώνης, της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της Υφαλοκρηπίδας

Το εύρος της χωρικής θάλασσας, της συνορεύουσας ζώνης, της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της Υφαλοκρηπίδας μετράται από αρχιπελαγικές γραμμές βάσης που έχουν χαραχθεί σύμφωνα με το άρθρο 47.

Παράλληλα όσο αφορά στο καθεστώς των αποκλειστικών θαλάσσιων ζωνών για τα νησιά στο μέρος VIII και στο άρθρο 121 αναφέρει:

ΜΕΡΟΣ VIII  Άρθρο 121 Καθεστώς των νήσων

1. Νήσος είναι μια φυσικά διαμορφωμένη περιοχή ξηράς που περιβρέχεται από ύδατα και βρίσκεται πάνω από την επιφάνεια των υδάτων κατά την μέγιστη πλημυρίδα.

2 Εκτός όπως προβλέπεται στην παράγραφο 3, η χωρική θάλασσα, η συνορεύουσα ζώνη, η αποκλειστική οικονομική ζώνη και η υφαλοκρηπίδα μιας νήσου καθορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας σύμβασης που εφαρμόζονται στις άλλες ηπειρωτικές περιοχές.

3. Οι βράχοι οι οποίοι δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη διαβίωση ή δική τους  οικονομική ζωή, δεν θα έχουν αποκλειστική οικονομική ζώνη ή υφαλοκρηπίδα.

.Η πιο κάτω  εικόνα (Σχήμα 1) δίνει μια γραφική αναπαράσταση των παραπάνω. Στο σχήμα αυτό (κάθετη τομή), με μπλε γραμμή παρουσιάζεται η επιφάνεια της θάλασσας, με κόκκινη γραμμή το εύρος της ΑΟΖ των 200 ναυτικών μιλίων από τις γραμμές βάσης και το μωβ παραλληλόγραμμο αναπαριστά εν τομή την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Αυτή, όπως εύκολα διαπιστώνεται, στο σχήμα 1 (μωβ ορθογώνιο), περιλαμβάνει τρία τμήματα. Ένα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, ένα από την επιφάνεια της θάλασσας μέχρι τον βυθό και ένα τρίτο από το βυθό μέχρι το υπέδαφος.

 

Σχήμα 1: Έννοια της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ)

Παράλληλα, με βάση τον πιο κάτω πλέον δημοσιευμένο χάρτη, (Σχήμα 2) προσδιορίζεται η κατ’ εκτίμηση έκταση της ΑΟΖ της Ελλάδας, που ο προσδιορισμός της βασίζεται στην αρχή της μέσης  γραμμής.

 

 

Σχήμα 2: Έκταση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) της Ελλάδας

 

Γίνεται λοιπόν αντιληπτό από τα πιο πάνω ότι :

  • Η ΑΟΖ περιλαμβάνει χώρο (ογκομετρικά) πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, όλη την θαλάσσια στήλη μέχρι τον βυθό καθώς και κάτω από αυτόν.
  • Η Ελλάδα θα μπορεί να ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα σε μια θαλάσσια έκταση που είναι πενταπλάσια της ξηράς της (ΑΟΖ της Ελλάδας = 505.572 τετρ.χλμ.)[26].
  • Καθορίζονται τα όρια της αλιείας καθώς και της εκμετάλλευσης των ζώντων οργανισμών στην υδάτινη στήλη και στον βυθό, με βάση τις πρόνοιες της σύμβασης και στο Αιγαίο και στο Ιόνιο, που μέχρι σήμερα είναι έκθετες στην αλιεία της Τουρκίας και της Ιταλίας που  δεν διστάζουν να φθάσουν και μέχρι τα χωρικά μας ύδατα.
  • Η εκμετάλλευση του υπεδάφους για αξιοποίηση ενεργειακών πόρων νομιμοποιείται, ιδιαίτερα με την οριοθέτησή της. Είναι γνωστό ότι αυτό το δικαίωμα καλύπτεται και από την έννοια της υφαλοκρηπίδας (ab initio & ipso facto) η οποία ταυτίζεται γεωμετρικά με την ΑΟΖ στον Ελληνικό χώρο, αλλά απαιτείται και εδώ οριοθέτησή της.

 

Τι θα έπρεπε να περιλαμβάνει μια Εθνική στρατηγική.

 

Η σοβαρότητα των πλεονεκτημάτων που μέσω της ΑΟΖ εξασφαλίζονται για την χώρα μας, προσδιορίζει και την ανάγκη καθιέρωσης Εθνικής στρατηγικής για την υλοποίηση της στο συντομότερο χρονικό διάστημα.

 

Αυτή θα πρέπει μεταξύ άλλων να περιλαμβάνει:

 

  • Καθιέρωση του είδους των γραμμών βάσης που θα χρησιμοποιούμε (ακτή η οριζόμενα ευθύγραμμα τμήματα).
  • Την χρονική στιγμή επέκτασης των χωρικών υδάτων μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια που πρέπει να εξασφαλίζεται πριν την οριοθέτηση η και συγχρόνως με αυτήν.
  • Την διαδικασία ανακήρυξης και οριοθέτησης της ΑΟΖ  κατόπιν συμφωνίας με τα απέναντι η γειτονικά Κράτη (Αλβανία, Ιταλία, Λιβύη, Αίγυπτο, Κύπρο και Τουρκία). Και επειδή η απευθείας συνεννόηση με την Τουρκία,  όπως αναφέρουν οι πρόνοιες της σύμβασης,  φαίνεται προς το παρόν αδύνατη, αν τελικά συμφωνήσουμε και οδηγηθούμε στα Διεθνή Δικαστήρια (αφού συμφωνήσουμε στα θέματα που θα τεθούν σε διαπραγμάτευση και που δεν θα θίγουν κυριαρχικά δικαιώματα), θα πρέπει να έχουμε ένα έμπειρο Νομικό και οικονομοτεχνικό επιτελείο, που να μπορεί να υποστηρίξει μια επιχειρηματολογία με βάση το Διεθνές Δίκαιο και την Διεθνή εμπειρία, που όπως προαναφέρθηκε, έχει μετεξελιχθεί στην πλειονότητα των περιπτώσεων, σε Εθιμικό δίκαιο.
  • Την δυνατότητα υποστήριξης μιας οριοθέτησης, έναντι αμφισβήτησης τρίτων, δημιουργώντας σημαντική δύναμη αποτροπής  και αξιοποιώντας τον διεθνή παράγοντα.
  • Την αξιοποίηση των συμμαχιών,  ιδιαίτερα αυτών με τις μεγάλες δυνάμεις και επιλογή του κατάλληλου χρόνου με προσδιορίσιμα ευνοϊκά χαρακτηριστικά, πριν την τελική απόφαση υλοποίησης.

 

Διαπιστώσεις:

 

Αξιολογώντας το ιστορικό της εξέλιξης και της καθιέρωσης της ΑΟΖ, διακρίνουμε σημεία που θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν άλλα θετικά αλλά και άλλα αρνητικά για τα Ελληνικά συμφέροντα.

 

Ως θετικά θα μπορούσαν να εκτιμηθούν τα εξής  :

  • Η αποδοχή της συνθήκης του Montego Bay το 1982 υπεγράφη από 119 Κράτη[27], τα οποία σήμερα έχουν φτάσει τα 170[28].
  • Ήδη 138 Κράτη έχουν υλοποιήσει ΑΟΖ[29] με βάση τις πρόνοιες της σύμβασης, δημιουργώντας μια Νομολογία, που βασιζόμενη στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου, δημιουργεί Εθιμικό δίκαιο, το οποίο διαχρονικά υποχρεώνει και τις χώρες που δεν έχουν υπογράψει την σύμβαση να το ακολουθήσουν.
  • Η καθιέρωση του άρθρου 121 για τα νησιά, που ήδη εφαρμόζεται στις πλείστες των περιπτώσεων, ενισχύει και τις δικές μας θέσεις για την ύπαρξη θαλασσίων ζωνών  και κυρίως ΑΟΖ και στα νησιά.
  • Πρόσφατες αποφάσεις Διαιτητικών Δικαστηρίων, που δικαιώνουν νησιώτικα Κράτη (περίπτωση Ινδοκίνας στην θάλασσα της Κίνας) σχετικά με την επήρεια της ΑΟΖ.
  • Τελευταίες δηλώσεις Ευρωπαίων αξιωματούχων, ότι το θέμα της ΑΟΖ της Ελλάδας αποτελεί και θέμα της ΑΟΖ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ενισχύουν την υπερτοπική υποστήριξη.
  • Λεκτικές (για την ώρα) αντιδράσεις εναντίον της πρόσφατης συμφωνίας για την οριοθέτηση της ΑΟΖ μεταξύ Τουρκίας – Λιβύης και από τον Αμερικανικό παράγοντα αλλά και από την Ευρώπη, ενισχύοντας και επιβεβαιώνοντας προβλέψεις της σύμβασης σχετικά με την ύπαρξη ΑΟΖ στα νησιά.

 

Στα αρνητικά μπορούμε να κατατάξουμε τα πιο κάτω :

  • Ότι η μέση γραμμή δεν αποτελεί την μία και μοναδική μέθοδο οριοθέτησης της ΑΟΖ, βάσει της οποίας σχηματίσαμε και τον προηγούμενο χάρτη της Ελληνικής ΑΟΖ. Με την  εφαρμογή της αρχής της ευθυδικίας πολλές φορές δεν δίνεται πλήρης επήρεια σε νησιά.
  • Το Διεθνές Δίκαιο δυστυχώς δεν έχει τα μέσα (κυρίως στρατιωτικά) για να επιβάλλει τις αποφάσεις του σε τρίτους που τις αμφισβητούν. Γι’ αυτό και απαιτείται να υπάρχουν ισχυρά διπλωματικά και στρατιωτικά μέσα από το ενδιαφερόμενο Κράτος για την  υποστήριξη της υλοποίησής της.
  • Ότι η θέση των μεγάλων δυνάμεων στο Αιγαίο δεν είναι ενθουσιώδης για την υλοποίηση.
  • Ιδιαίτερα ο αμερικανικός παράγοντας τα τελευταία τριάντα χρόνια, απαιτεί να βρεθεί συμβιβαστική λύση με την Τουρκία και να γίνει και ο διαμοιρασμός των πόρων του Αιγαίου αλλά και της Νοτιοανατολικής Μεσογείου με την μέθοδο win-win, δείχνοντας και αυτός αλλά και η Τουρκία ιδιαίτερη έλλειψη ενδιαφέροντος για την εφαρμογή των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου. Αντιθέτως στην  αυθαίρετη και παραβατική συμπεριφορά της Κίνας, στην προσπάθεια καθορισμού της δικής της ΑΟΖ στέκεται αντίπαλος και απαιτεί την εφαρμογή των ίδιων νόμων του Διεθνούς δικαίου που αρνείται να δεχθεί να εφαρμοστούν για το Αιγαίο.
  • Ένα διαρκές φοβικό σύνδρομο των ηγεσιών της χώρας, μια έλλειψη αποφασιστικότητας και μια διαδικασία συνεχών αναβολών από το Ελληνικό Κράτος, δημιουργούν ένα αίσθημα δειλίας, φόβου και απαισιοδοξίας για τον λαό μας,  το οποίο όμως αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα για την Τουρκία, η οποία  εκλαμβάνει αυτήν την υποχωρητικότητα όχι μόνον σαν δειλία, αλλά και σαν μια προσπάθεια παράδοσης ιερών και οσίων για την εξασφάλιση μιας φαινομενικά πρόσκαιρης ειρήνης, όταν είναι γνωστή η διαχρονική επεκτατική πολιτική της γείτονος.
  • Η πρόσφατη δεκαετής κρίση αποδυνάμωσε και οικονομικά αλλά και στρατιωτικά την χώρα και παρουσιάζεται αδύναμη για την εφαρμογή, υλοποίηση αλλά και υποστήριξη της ΑΟΖ.
  • Οι δημόσιες διχογνωμίες και οι διαχρονικές απόψεις για μερική εφαρμογή της ΑΟΖ η για συνολική η  μερική η συνολική επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, καθώς και οι δημόσιες δηλώσεις υψηλόβαθμων που συγχέουν τις βασικές έννοιες της ΑΟΖ, της υφαλοκρηπίδας αλλά και των χωρικών υδάτων, εκτός του ότι δείχνουν σημεία άγνοιας η ανεπίτρεπτης επιπολαιότητας, δημιουργούν εικασίες και αμφιβολίες στον πολίτη  αν πράγματι υπάρχει ένα στρατηγικό σχέδιο για την ΑΟΖ και αν υπάρχει η βούληση υλοποίησης του.
  • Αποφάσεις των διαιτητικών δικαστηρίων, οι οποίες δεν δίνουν πλήρη επήρεια σε νησιά που βρίσκονται μακριά από τον κύριο κορμό ενός Κράτους και ιδιαίτερα όταν συγχρόνως αυτά βρίσκονται μπροστά σε ακτές τρίτου Κράτους με προβολή μεγάλης ακτογραμμής.

Ο ισχυρισμός ότι το θέμα της υλοποίησης της ΑΟΖ στις Ελληνικές θάλασσες είναι εύκολος δεν γίνεται πιστευτός. Τα συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων δεν μπορούν εύκολα να επιτρέψουν στην Ελλάδα να κλείσει ουσιαστικά -με την δίκαιη κατά τα άλλα επέκταση των χωρικών υδάτων του Αιγαίου στα 12 ναυτικά μίλια- τις διόδους της παγκόσμιας Ναυσιπλοΐας στον άξονα Βορρά-Νότο.

Η αναθεωρητική πολιτική της γειτονικής Τουρκίας, η οποία έμμεσα διατηρείται και συντηρείται και από τρίτους, στην προσπάθεια να μην χαθεί ο πολύτιμος σύμμαχος, αδιαφορεί για τις προβλέψεις της σύμβασης και προσπαθεί να επιβάλλει το δίκαιο των κανονιοφόρων.

Όσο όμως δύσκολο - λόγω των προηγούμενα αναφερθέντων - φαίνεται το εγχείρημα αυτό, τόσο δυσκολότερο γίνεται όταν δεν υπάρχει μια στρατηγική να το υποστηρίξει.

Αυτή – εάν υπάρξει – σε έναν συνδυασμό με την σύμπνοια ενός ενημερωμένου λαού, και την επιλογή τού κατάλληλου χρόνου εφαρμογής της μετά από αξιολόγηση του Διεθνούς περιβάλλοντος, θα πρέπει αποτελούν την ύψιστη στρατηγική μας επιδίωξη.

 Διότι δεν είναι η ΑΟΖ  σήμερα που αμφισβητείται, αλλά αν την θεωρήσουμε σαν αντιπερισπασμό ή τακτικό ελιγμό , απειλείται η συρρίκνωση του Εθνικού χώρου.

Σε αναμονή βέβαια ετοιμασίας και εφαρμογής ενός τέτοιου σχεδίου, δεν αποκλείονται τακτικές κινήσεις που θα δηλώνουν την αποφασιστικότητα μας και την πίστη μας στην αναγκαιότητα της οριοθέτησης της ΑΟΖ αλλά  και της υποστήριξης της οριοθέτησης αυτής.

Αυτό θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί αφενός με δραστικές απαντήσεις στις προκλήσεις, αλλά και με την δημιουργία μιας ισχυρής αποτρεπτικής δύναμης, ώστε να συνειδητοποιηθεί ότι σε οποιαδήποτε παράνομη δραστηριότητα τρίτου η ζημιά που θα υποστεί είναι υπολογίσιμη και σημαντική και σε διπλωματικό αλλά και σε στρατιωτικό επίπεδο.

Πρόσφατα η Ελλάδα πέτυχε μια ιστορική συμφωνία οριοθέτησης της ΑΟΖ με την Ιταλία[30] για την οποία γίνονται προσπάθειες τα τελευταία σαράντα χρόνια.

Αν και οι περισσότεροι αναγνωρίζουν την τεράστια σημασία της συμφωνίας αυτής και των επιπτώσεων που έχει, υπάρχουν επίσημες Ελληνικές φωνές που διαφοροποιούνται και δεν συντονίζονται σε μια κοινή πολιτική[31]. Εικασίες περί απρόσμενων συμβιβασμών που μπορούν από αρκετούς να χαρακτηρισθούν και υποχωρήσεις και πιθανές λεπτομέρειες που δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί (της επήρειας νήσων, των αλιευτικών δικαιωμάτων, των χρησιμοποιηθέντων η όχι γραμμών βάσης, της ακρίβειας των συντεταγμένων, του χρόνου της ανακήρυξης της επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια), δεν συμβάλλουν στην ανάδειξη μιας στρατηγικής αλλά συνεχίζουν να τροφοδοτούν με απορίες το βασικό ερώτημα:

 «Υπάρχει Εθνική στρατηγική για την ΑΟΖ;»  

 

Λεόντιος Πορτοκαλάκης

Τοπογράφος Μηχανικός, M.Sc.

Πρ. Προϊστ. Τεχ. Υπηρ. ΕΛ.ΠΕ

Μέλος ΕΛΙΣΜΕ

 

                                                                  Αθήνα 14 Ιουνίου 2020

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Βιβλιογραφία

  1. Ελληνικές θαλάσσιες ζώνες & οριοθέτηση με γειτονικά Κράτη . Αναστασία Στρατή – Νομική Βιβλιοθήκη 2012.

 

  1. Ενεργειακή παράμετρος στις Γεωπολιτικές εξελίξεις της ανατολικής Μεσογείου. Ιωάννης Παπαφλωράτος Νομικός Διεθνολόγος του Πανεπιστημίου Αθηνών.  ΙΣΤΟΡΙΑ Τεύχος 614-Αύγουστος 2019.

 

  1. Η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στο δίκαιο της θάλασσας μέσα από την κρίσην Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων. Σοφίαν Δάμπαλη Πτυχιούχος Διεθνών Σπουδών Νομικής σχολής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης . Ιανουάριος 2008.

 

  1. United Nations Convention on the law of the sea (UNCLOS).

 

  1. Τουρκικές διεκδικήσεις σε Αιγαίο και  Ανατολική Μεσόγειο. Άγγελος Συρίγος Καθημερινή Ειδική έκδοση 2018.

 

  1. ΑΟΖ & Υφαλοκρηπίδα -Μύθος και πραγματικότητα – Περιοδικό «Ελληνική Άμυνα» Ευαγ. Παγώτσης.

 

  1. Ελληνικές θαλάσσιες ζώνες & οριοθέτηση με γειτονικά Κράτη. Αναστασία Στρατή Εμπειρογνώμων Δικαίου της θάλασσας Υπουργείου Εξωτερικών.  Νομική Βιβλιοθήκη 2012.

 

  1. Η αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και το Διεθνές Δίκαιο. Χρήστος   Ροζάκης .Πρόεδρος του Διοικητικού Δικαστηρίου του Συμβουλίου της Ευρώπης. Εκδόσεις Παπαζήση Αθήνα 2013.

 

  1. Ελληνοτουρκική διαφορά επι της Υφαλοκρηπίδας τουνΑιγαίου και οι προβληματισμοί παραπομπής προς επίθλυση ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου. Γεωγραφική δικαιοσύνη  η Δικαστικός συμβιβασμός. Χορτάτος Κων/ος . Εκδόσεις Σάκκουλα Αθήνα 2012.

 

  1.  Η ΑΟΖ της Ελλάδας. Θεόδωρος Καρυώτης.  Εκδόσεις     Λιβάνη Αθήνα 2014.


[5] https://www.youtube.com/watch?v=ihxa1WEtefU

[27] unric.org/el/ωκεανοι-πηγη-ζωησ-συμβαση-των-ηνωμενω/

[28]/www.akroama.gr/γιατί-ταλαιπωρούμε-την-αοζ-της-πατρίδ/

2/4/2017. ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ: ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΡΑΝΙΚΟΥ ΠΥΡΗΝΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

on Κυριακή, 02 Απριλίου 2017. Posted in Μελέτες

Γράφουν οι Πέτρος Σιούσιουρας (1), Δημήτριος Γρεκός(2), Κυριάκος Χουρδάκης(3)

2/4/2017. ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ: ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΡΑΝΙΚΟΥ ΠΥΡΗΝΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ


Περίληψη:   Τα τελευταία χρόνια η διεθνής κοινωνία, με προεξάρχουσες την ΕΕ και ΗΠΑ, εντατικοποιεί τις προσπάθειες της για την αντιμετώπιση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Η ΕΕ λαμβάνει μέρος στις διεθνείς διαπραγματεύσεις οι οποίες οδήγησαν στην οριστικοποίηση του κοινού ολοκληρωμένου σχεδίου δράσης (JCPOA- July14,2015) για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, προασπίζοντας τα οικονομικά συμφέροντα των Κ-Μ της στην περιοχή χωρίς όμως να τονίζει το μέγεθος των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ιδιαιτέρως στην ΝΑ Μεσόγειο, και την πιθανή αποτυχία της πολιτικής περί της γαλάζιας ανάπτυξης. Η αντίληψη των ΗΠΑ για την περίσταση θυμίζει την πολιτική που εφήρμοσαν, το 2014, κατά την διεξαγωγή της επιχείρησης μεταφοράς και εν πλω καταστροφής των χημικών όπλων της Συρίας εντός της Μεσογείου Θάλασσας, επί του πλοίου Cape Ray της Ναυτιλιακής Διοίκησης των ΗΠΑ (MARAD). Οι ανωτέρω εξελίξεις αλλά και η ενδεχόμενη ατυχηματική ρύπανση εγείρουν ερωτήματα ως προς την ήπια αντιμετώπιση του ζητήματος, εκ μέρους της ΕΕ, ενώ δημιουργούν ένα άκρως επικίνδυνο προηγούμενο το οποίο αφορά στην βιωσιμότητα της γαλάζιας ανάπτυξης στην περιοχή της Μεσογείου αλλά και της Μέσης Ανατολής. Η συγκεκριμένη μελέτη εμπλουτίζει την κατανόηση της επικρατούσας κατάστασης με έμφαση στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που μέλλεται να προκύψουν αν δεν τερματιστούν οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν και προτείνει ειδικές λύσεις.

1 Καθηγητής Γεωπολιτικής και Θαλασσίων Μεταφορών του Τμήματος Ναυτιλίας και Επιχειρηματικών Υπηρεσιών Πανεπιστημίου Αιγαίου

2 Υποψήφιος Διδάκτορας Ναυτιλιακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς

3 Υποψήφιος Διδάκτορας Γεωπολιτικής του Τμήματος Ναυτιλίας και Επιχειρηματικών Υπηρεσιών Πανεπιστημίου Αιγαίου

ΕΔΩ! η συνέχεια.

29/3/2017. Τι είναι το εθνικό συμφέρον και ποιο το ελληνικό εθνικό συμφέρον στο Αιγαίο;

on Τετάρτη, 29 Μαρτίου 2017. Posted in Μελέτες

Γράφει ο Ανδρέας Ματζάκος*

29/3/2017. Τι είναι το εθνικό συμφέρον και ποιο το ελληνικό εθνικό συμφέρον στο Αιγαίο;

Εισαγωγή
Πρώτος ο Θουκυδίδης, στην ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου, εντόπισε ότι μια από τις αιτίες που οδηγεί τις κοινωνίες σε πόλεμο, είναι το συμφέρον.

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι πολίτες των δυτικών τουλάχιστον δημοκρατιών, άρχισαν να ακούν όλο και περισσότερο για το εθνικό συμφέρον και ότι αυτό είναι ο κινητήριος μοχλός της εξωτερικής πολιτικής των κρατών τους. Οι κυβερνήσεις έβαλαν στο λεξιλόγιο τους το εθνικό συμφέρον και την ανάγκη υπερασπίσεως του, προκειμένου να δικαιολογήσουν τις θυσίες των πολιτών τους. Θυσίες τόσο σε έμψυχο δυναμικό όσο και σε πολεμικό υλικό.

ΕΔΩ! η συνέχεια.

24/3/2017. Η Καταλυτική Συνεισφορά της “Έξυπνης Ισχύος” ως Στρατηγική Επιλογή Αντιμετώπισης της Σύγχρονης Θρησκευτικής Τρομοκρατίας

on Παρασκευή, 24 Μαρτίου 2017. Posted in Μελέτες

Γράφουν οι: Πέτρος Σιούσιουρας (1), Κυριάκος Χουρδάκης (2) και Kων/νος Αντωνάτος (3)

24/3/2017. Η Καταλυτική Συνεισφορά της “Έξυπνης Ισχύος” ως Στρατηγική Επιλογή Αντιμετώπισης της Σύγχρονης Θρησκευτικής Τρομοκρατίας

Περίληψη
Το παρόν άρθρο αναλύει στη βάση της έννοιας της “έξυπνης ισχύος” την πολιτική επιλογή αντιμετώπισης της σύγχρονης θρησκευτικής τρομοκρατίας, η οποία πηγάζει από τον ακραίο ισλαμικό φονταμενταλισμό.

Πρόκειται για ένα περίπλοκο φαινόμενο, τα βαθύτερα αίτια του οποίου πρέπει να αναζητηθούν στις μεγάλες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες που χωρίζουν τις υποανάπτυκτες και αναπτυσσόμενες περιοχές του πλανήτη από τις δυτικού τύπου αναπτυγμένες κοινωνίες.

Η μέχρι τούδε βραχυπρόθεσμη αντιμετώπιση του φαινομένου με στρατιωτικές ενέργειες στη βάση της “σκληρής ισχύος” επέφερε αμφισβητούμενα αποτελέσματα.

Υποστηρίζεται ότι οι ΗΠΑ και οι δυτικοί σύμμαχοί τους, εναντίον των οποίων στρέφονται κατά κανόνα τέτοιου είδους τρομοκρατικά χτυπήματα, πρέπει να χρησιμοποιήσουν μια μακροπρόθεσμη στρατηγική χρήσης εργαλείων “έξυπνης ισχύος” προκειμένου να αναδιαμορφώσουν το υφιστάμενο διεθνές περιβάλλον, το οποίο εκτρέφει τρομοκρατικές οργανώσεις τύπου Al-Qaeda.

Άλλωστε η πολιτική προσέγγιση της “έξυπνης ισχύος” έχει ήδη δοκιμασθεί αποτελεσματικά, καθόσον οδήγησε στην επιτυχή για τις ΗΠΑ έκβαση του Ψυχρού Πολέμου. Εκτιμάται λοιπόν ότι η εφαρμογή της θα επιφέρει εξίσου επιτυχή αποτελέσματα στην αντιμετώπιση της σύγχρονης θρησκευτικής τρομοκρατίας.

ΕΔΩ! η συνέχεια της πολύ ενδιαφέρουσας μελέτης.
1 Καθηγητής Γεωπολιτικής και Θαλασσίων Μεταφορών του Τμήματος Ναυτιλίας και Επιχειρηματικών Υπηρεσιών Πανεπιστημίου Αιγαίου
2 Υποψήφιος Διδάκτορας Γεωπολιτικής του Τμήματος Ναυτιλίας και Επιχειρηματικών Υπηρεσιών Πανεπιστημίου Αιγαίου
3 Master Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου

5/12/2016. ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟ ΕΓΚΛΗΜΑ: ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΒΙΟΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΒΑΡΥΠΟΙΝIΤΩΝ

on Δευτέρα, 05 Δεκεμβρίου 2016. Posted in Μελέτες

Γράφει η Δέσποινα Σβουρδάκου, Διδάκτωρ Κοινωνιολογίας, Παντείου Πανεπιστημίου, Καθηγήτρια Σχολών ΕΛΑΣ

5/12/2016. ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟ ΕΓΚΛΗΜΑ: ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΒΙΟΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΒΑΡΥΠΟΙΝIΤΩΝ

Στόχος με το άρθρο αυτό είναι να τεκμηριωθούν  οι θεωρητικές υποθέσεις που αφορούν την έννοια του οργανωμένου εγκλήματος με βάση τα εμπειρικά δεδομένα που προκύπτουν από τις αφηγήσεις βαρυποινιτών της Δικαστικής Φυλακής Κορυδαλλού που έγιναν το 2001 έως τις αρχές του-2002 μέσα στα πλαίσια της έρευνας για την εκπόνηση της διδακτορικής μου διατριβής.

ΕΔΩ! η συνέχεια της ενδιαφέρουσας μελέτης!

<<  1 2 3 [45 6 7  >>