Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Φρόσω Ιωαννίδη*: ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ: Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΗΣ ΠΙΝΔΟΥ ΣΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ '40

on Sunday, 19 November 2017. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

Φρόσω Ιωαννίδη*: ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ: Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΗΣ ΠΙΝΔΟΥ ΣΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ '40

Το κείμενο είναι μια ομιλία – διάλεξη που έδωσε η Φρόσω Ιωαννίδη τον Μάρτιο του 1975 και βρίσκετε στο βιβλίο του Κώστα Λαζαρίδη «Το Ζαγόρι και η Γυναίκα της Πίνδου».


Είναι μεγάλο το χάσμα του χρόνου. Μεγάλο και το χάσμα της ζωής, (από μια κρίσιμη κι επικίνδυνη πλέον φάση της), για μια αποτύπωση, στο χαρτί, βιωμάτων – γεγονότων, όσο το δυνατόν ακριβέστερη. Κι είναι πολύ δύσκολο για μάς, με την ψυχρή τώρα λειτουργία της μνήμης, να πετύχουμε ώστε το παρελθόν, δραματικό και ιερό παρελθόν, να φωτίσει, έστω και για λίγο, τους ακροατές μας, γεφυρώνοντας αυτό το διπλό χάσμα, που προαναφέραμε.

Μα είναι καυτά τα γεγονότα, που θέλομε να ιστορήσουμε. Κι η μέθοδος απλή, που θ’ ακολουθήσουμε.
Η μεθοδολογία, η τεχνοτροπία, που ακολουθούν οι ιστορικοί και οι νοσταλγοί διαφέρει, όσον και η φύσις των, οι σκοποί των, οι εποχές.
Υπάρχει όμως, πάντα εύγλωττη και απλή, ανά τους αιώνες μέθοδος, η από προσωπικής σκοπιάς διήγηση των γεγονότων — βιωμάτων, σίγουρος τρόπος για να διατηρηθούν και αυτά και η αρχική συγκίνησης, που τα περιβάλλει.

Αυτή την απλή, την ταπεινή μέθοδο, ακολουθούμε και μείς με την ελπίδα, ότι αποτίομε φόρον τιμής και —κατά δύναμιν— προσθέτομε, έστω και μίαν φτωχήν εικόνα, στο κεφάλαιο του παγκοσμίου πολέμου που αναφέρεται στην επίθεσιν της Φασιστικής Ιταλίας κατά της Ελλάδος και την συμβολήν της γυναίκας και του Ηπειρωτικού λαού εις την άμυναν της Πατρώας γης.

Έχουν γραφή πολλά για το θέμα. Ημείς δεν έχομε την πρόθεσιν ν’ αναλύσωμε ή να σχολιάσωμε. Θα περιοριστούμε μόνον στη γυναίκα και στον πληθυσμό του τόπου μας.

Πολλές, αναρίθμητες οι περιπτώσεις, που η Ελληνίδα, σαν μάνα, σαν αδελφή, σαν γυναίκα, σαν στρατιώτης ακόμα, πολεμώντας πλάι στον άνδρα, έδωσε ζωντανό παρόν, στους αγώνες του Έθνους.

Η μνεία μόνον μερικών ονομάτων, της Μπουμπουλίνας, της Δέσπως, της Μαντώς Μαυρογένους, της Μεσολογγίτισσας, της Σουλιώτισσας, αρκεί για να μας φέρει στο νου γεγονότα παλαιοτέρων εποχών.

Μ’ ας προχωρήσουμε, για να θυμηθούμε, την επάρατη εποχή του πολέμου του ’40 και τη συμμετοχή της Ηπειρώτισσας στον αγώνα και να σταθούμε, αποκλειστικά, στη Γυναίκα της Πίνδου, όπως την είδαμε με τα μάτια μας στο Ζαγόρι, τις πρώτες μέρες του πολέμου….

Αναθυμιέμαι, με τι ενθουσιασμό και προθυμία, έσπευσαν όλες οι Γιαννιώτισσες, από την πρώτη κι όλας μέρα, να παρακολουθήσουν τα μαθήματα εθελοντριών νοσοκόμων, από την Ελένη Πετραλιά και την Αθηνά- Μεσολωρά, στο σπίτι μου, πού το είχα παραχωρήσει, γι’ αυτόν τον σκοπόν.Με τι λαχτάρα, ύστερα, τρέχαν στα νοσοκομεία να βοηθήσουν όλες τους πρώτους τραυματίες μας! Να ξενυχτάν, πάνω στο κεφάλι, των βαριά πληγωμένων, να τους περιποιούνται, να τους παρηγορούν, να τους παραχαϊδεύουν (και πρώτη η μάνα Καλλιόπη Λύκα). Να τους γράφουν τα γράμματα για τους δικούς των, να τους τα διαβάζουν και με κάθε τρόπο να προσπαθούν ν’ αλαφρύνουν τον πόνο τους.

Αναθυμιέμαι, την αυταπάρνηση των, να μη θέλουν να τους εγκαταλείψουν μόνους και να θάφτωνται μαζί τους, όπως συνέβη με τις ηρωικές αδελφές του Ερυθρού Σταυρού και τους ηρωικούς γιατρούς, κάτω από τα ερείπια του νοσοκομείου, τη φοβερή εκείνη ήμερα των βομβαρδισμών, την Μεγάλη Πέμπτη του Πάσχα του ’41!…


Αναθυμιέμαι, τα σύρε κι έλα, στις καμπίνες, στα σύνορα, μαζί με την Κυριαζή – Κολοκοτρώνη, αυτωνών, που ήταν και στο τμήμα ψυχαγωγίας και τα καλοδεξίματα, απ’ τους ακρίτας μας, τη χαρά τους και τον ενθουσιασμό τους, για τα δώρα που δέχονταν.

Αναθυμιέμαι, όλων των άλλων τις φούριες, να γνέθουν, να πλέκουν, να ράβουν, να ‘τοιμάζουν τα δέματα με τα μάλλινα που έστελνε όλη η Ελλάδα, για να μη κρυώσουν τα «Ελληνόπουλα της» και για να εξοπλίζονται τα νοσοκομεία μας.
Θυμάμαι ακόμα και τη Μαρίκα Κοτοπούλη, να στέλνει 40 σενδόνια (ως πρώτη δόση) στο νοσοκομείο, σαν της εξηγήσαμε την τραγική κατάσταση και να παρακολουθεί με λαχτάρα τα γεγονότα, έχοντας και αυτή το «παιδί της» όπως έλεγε, τον ανεψιό της Μυράτ, στρατιώτη.
Την Αγγελική Χατζημιχάλη, να πηγαινοέρχεται με τα πλωτά νοσοκομεία, (κάποτε μάλιστα συνταξιδέψαμε), και να φέρνει εφόδια, κι αυτή για τα νοσοκομεία και τους στρατιώτες μας….
Αρχικά βέβαια τα νοσοκομεία δεν είχαν επαρκή εξοπλισμό για ν’ αντιμετωπίσουν την ξαφνική πληθώρα τραυματιών πού κατέφθαναν.
Ρίγος συγκλονίζει ακόμα το σώμα και την ψυχή, στη θύμηση εκείνης της εποχής, που το δάκρυ δε στέγνωσε στα μάτια μας. Δάκρυ πόνου για τα παλικάρια μας που χάνονταν και τ’ άλλα πού σακατεύονταν, μα καώ δάκρυ χαράς και περηφάνιας για τις νίκες τους.

Αναθυμιέμαι και τις δικές μας αγωνίες, τα τρεξίματα, να φθάσωμε στα σπίτια μας, ν’ αρπάξωμε τα παιδάκια μας, να τα καταχωνιάσωμε στ’ ασφυκτικά, πρόχειρα ορύγματα του κήπου και στα υπόγεια, για να τα σώσουμε απ’ τους βομβαρδισμούς, που όργωναν κυριολεκτικά τα Γιάννινα. Κι όταν παράγινε το κακό, ν’ αφήνωμε τα σπίτια μας σύξυλα και να τρέχωμε στα Κατσανοχώρια ή αλλού, με άλλες οικογένειες, αφήνοντας τους άνδρες μας στα πόστα τους. Ατέλειωτες οι θύμησες. Μ’ ας φθάσωμε στο θέμα μας: Στη Γυναίκα της Πίνδου!

Από πού ν’ αρχίσω, τι λόγια να βρω, για να εξάρω το μεγαλείο της γυναίκας αυτής; Πως να δείξω το μέγεθος της προσφοράς της, εκείνες τις κρίσιμες μέρες; Πώς να παραστήσω, πως να ζωντανέψω, τη μεγαλοσύνη της; Δεν το μπορώ, θ’ αφηγηθώ μόνον άπλα, πως την είδα, όταν βρέθηκα κοντά της, σ’ ένα μόνον τμήμα της Πίνδου, στο Ζαγόρι, όπου επετεύχθη και η αρχική νίκη της Πίνδου, από τις 29 Οκτωβρίου έως τις 10 Νοεμβρίου, θα φροντίσω να σας τη ζωγραφίσω, όπως την είδα με τα ίδια τα μάτια μου, όπως την έζησα με την ίδια την ψυχή μου…..

Χρειάστηκε να πάω στο Ζαγόρι, να δω τους γονείς μου (η μάνα μου ήταν άρρωστη) κι άφησα τα δύο παιδιά μου, με μια Γυναίκα στην Κορίτιανη, στα Κατσανοχώρια.
Ξεκινώ με τ’ αυτοκίνητο, ως τη Δοβρά, Εκεί μαθαίνω ότι η παραπέρα συγκοινωνία κόπηκε. Οι Ιταλοί, έφθασαν απ’ τον Αώο στο Βρυσοχώρι κι ότι είναι επικίνδυνο να προχωρήσω. Ούτε μέσον υπήρχε.
Τους βλέπω όλους ανάστατους, ξεσηκωμένους, να τραβάν άλλοι κατά δω, άλλοι κατά κει. Όμως δε βλέπω γυναίκες.
Πούναι οι γυναίκες; ρωτάω. Οι γυναίκες! μου λέει ο ανθυπασπιστής της Δοβράς Σιμιτζής: Κουβαλάνε πολυβόλα και πολεμοφόδια και τ’ ανεβάζουν στη Γκαμήλα και Αστράκα.
Τ’ ακούω και δεν το πιστεύω. Πως είναι δυνατόν; Πως μπορούν ν’ ανεβούν γυναίκες φορτωμένες, σ’ αυτά τ’ απάτητα βουνά, π’ ανεβαίνουν μόνο τα ζαρκάδια;!! Πρωτάκουστο!
– Μα πως ανεβαίνουν; ρωτάω πάλι.
– Τις δένουμε, μου λέει ο Σιμιτζής, με χονδρές τριχιές, από τη μέση και οι χωροφύλακες, από την κορυφή, τις τραβάνε…
Κι αυτές βαρυφορτωμένες, σκαρφαλώνουν, σαν τα κατσίκια, πιασμένες, πότε από τις πέτρες, που προεξέχουν, πότε από ρίζες, γονατίζοντας και καμιά φορά από το βάρος, με κίνδυνο να γλιστρήσουν και να γκρεμοτσακιστούν στα βάραθρα που χαίνουν μπροστά τους. Ανεβαίνουν, κατεβαίνουν αδιάκοπα και ρίχνουν και τίποτε κοτρώνια στον εχθρό κάτω, πόχει φθάσει στα Τσερβαριώτικα καλύβια….

Μου πιάνεται η αναπνοή, σαν τ’ ακούω αυτά… Σαλεύει ο νους μου, θέλοντας ν’ αναπαραστήσει αυτή τη σκηνή! Μήπως ονειρεύομαι; Μήπως δεν ακούω σωστά;…..
Ακούω κι ένα φτωχό δίστιχο. «Τις Ηπειρώτισσες για δες, στης Πίνδου τα βουνά, πως πολεμάν με πετριές, για την Ελευθέρια»!…
Επάνω σ’ αυτό, ας σας πω τι έλεγε μετά, ένας Ιταλός αξιωματικός στα Γιάννινα, στο σπίτι του γιατρού Λάππα:
«Δεν είχε φοβηθεί το μάτι μου ποτέ, σας βεβαιώνω. Μα σαν είδα γυναίκα, σκαρφαλωμένη στην κορυφή του τρομερού βουνού, να μας κατρακυλάη κοτρώνια και να μας πολυβολή (φαντασία του αυτό) τρόμαξα, ομολογώ, και αφού την πολυβόλησα και την έριξα κάτω (κι αυτό φαντασία του) έσπευσα ν’ απομακρυνθώ» κ.λ.π……

Μετά από λίγο, εκλιπαρώ να μου δοθεί ένα στρατιωτικό άλογο, αφού δεν υπήρχε άλλο μέσον, και προχωρώ.
Φθάνω στη Μπάγια (Κήπους τώρα). Τι βλέπω και κει: Γενικό συναγερμό. Γέρους, γριές, γυναίκες, κορίτσια, αγόρια, παπάδες, όλους ξεσηκωμένους (σύγκληρα όπως λεν εκεί) απ’ τη Μπάγια και τα γύρω χωριά, Σομποτσέλι, Κουκούλι, Καπέσοβο, Βραδέτο κ.λ.π., να φκιάνουν τον κατεστραμμένο και ανασκαμμένο από τα αεροπλάνα δρόμο.
Να κόβουν βάτους, να καθαρίζουν πέτρες, να διορθώνουν τα πεσμένα χτίσματα, να στρώνουν χαλίκια, για να γεμίζουν οι λακούβες, να στεριώνουν μια ξύλινη γέφυρα – η Γέφυρα του Κόκκορη ήταν χαλασμένη – που σε μια μόνο μέρα έφκιασε ο Ζαγορίσιος αξιωματικός Γ. Βάντζιος, να δουλεύουν, απ’ τα χαράματα, ως αργά τη νύχτα.
Ψυχή δεν μένει στα χωριά, μου λέει ο Σταθμάρχης της Μπάγιας, Στεφάνου. Όλοι δουλεύουν συνέχεια, για να διορθωθεί ο δρόμος, να περάσουν τ’ αυτοκίνητα πούναι σταματημένα…
Κρατώ μερικά ονόματα. Επιστρέφω το άλογο στη Δοβρά και δανείζομαι άλλο απ’ τον Σταθμάρχη, με την ρητή υπόσχεση να το επιστρέψω κι αυτό σε δυο ώρες, αν και η απόσταση ήταν διπλή. Ευτυχώς ήξερα να ιππεύω από 5 χρονών κι έτσι φεύγω καλπάζοντας.

Φθάνω στο Καπέσοβο, συναντώντας σ’ όλη τη διαδρομή το ίδιο παιδογυναικομάζωμα, τον ίδιο συναγερμό, τον ίδιο ενθουσιασμό. Όλοι να σιάζουν, σαν ειδικευμένοι μαστόροι, το δρόμο, παρά το τσουχτερό κρύο και τη βροχή. Καλύτερα η βροχή, μου λένε, παρά η ξαστεριά με τα’ αεροπλάνα, που μας χασομεράν, γιατί αναγκαζόμαστε, όταν περνάν απάνω μας, να τρυπώνομε στις γκούβες και στα κλαδιά, για να κρυφτούμε. Πρέπει να τελειώσουμε γρήγορα το δρόμο και θέλομε πολύ ακόμα. Ήταν εξ χιλιόμετρα ο κατεστραμμένος δρόμος.
Μπαίνω στο Τσεπέλοβο νύχτα. Κι εκεί μεγάλη αναμπουμπούλα. Τα γκαλντερίμια γεμάτα. Όλοι φορτωμένοι νυχτιάτικα, έτοιμοι να ξεκινήσουν για τα φυλάκια. Με βλέπουν, με κυκλώνουν. Τους ρωτώ τί γίνεται. Κι αυτοί δεν ξέρουν καλά – καλά. Μόνον ότι οι Ιταλοί είναι κοντά και τραβάνε, κατά δώθε, προσπαθώντας να σπάσουν τα περάσματα και να διασχίσουν το Ζαγόρι. Με ρωτάνε κι αυτοί με αγωνία, τους λέω μέσες – άκρες, ότι ήξερα, για το Καλπάκι, για τα Γιάννινα.

Πάμε σπίτι…. Γειτόνοι, φίλοι, γνωστοί… Κλαίνε, κλαίω, καταλαγιάζαμε. Βγάζω τα βρεγμένα ρούχα. Στρώνουν τραπέζι. Κρέας άφθονο. Σφάζουν, μου λεν, τα ζώα τους (το μοναδικό καζάντιο, για τους περισσότερους), γιατί δεν έχουν με τι να τα θρέψουν. Όλη τη χρονική σοδειά τους, απ’ το χόρτο, την έχουν δώσει στο Στρατό. Ζητάω λίγο ψωμί. Δεν υπάρχει πουθενά… Το μάζεψαν όλο και τόστειλαν στα φυλάκια, με τις γυναίκες. Η Ιουλία Ζήτη,- με βεβαιώνει, πως όλες αυτές τις μέρες, δεν έβαλε ψωμί στο στόμα της, αυτή και τα κορίτσια της, παρά μόνο φουντούκια, καρύδια και πατάτες… Κι ούτε θα ξαναβάλει. Όσο αλεύρι της απομένει, θα το ζύμωση πάλι και θα το κουβαλήσει, με τα κορίτσια της, φορτωμένα στο Βρυσοχώρι.
Το ίδιο, μου λεν κι οι άλλες γυναίκες, το ίδιο κι ο γέρο Γιάννης Καζαντζής που κουβαλούσε κι αυτός, μ’ ένα σακούλι στην πλάτη και με τον αχαμνόοντά του. Θυμηθήκαμε το 1917 μου λεν, που οι Ιταλοί πάλι, μας είχαν αφήσει χωρίς ψωμί και ζούσαμε με τα φουντούκια, μήνες, χωρίς να πάθωμε τίποτε, θ’ αφήσωμε τώρα τους φαντάρους μας νηστικούς;…..
Οι νύχτες είναι μεγάλες. Τα ξύλα άφθονα στο τζάκι. Νοέμβρης κι έχει κάνει ο καθένας τις προμήθειες του. Κρεμιέμαι από το στόμα τους, ν’ ακούσω, ν’ ακούσω κι άλλα, να μάθω, να κατατοπιστώ.
Καλά! Πως πήρατε χαμπάρι του τί γίνεται, ρωτάω, πότε;
Προχθές το βράδυ μου λεν και μου ιστορούν:

Ήταν μια νύχτα τρομερή. Κρύο τσουχτερό. Σκοτάδι πίσσα. Ησυχία νεκρική στο χωριό. Μόνον στις ψυχές των χωριανών που μείναν -61 άλλοι πήγαν στρατιώτες- φοβερή ανησυχία. Πέφτουν, κουκουλώνονται να λαγοκοιμηθούν, μα που να τους κόλληση ύπνος! Ο εχθρός είναι κοντά… Ξέρουν μεν ότι ο γενναίος μας Στρατός, μάχεται παλικαρίσια και ότι κι οι χωροφύλακες κι οι Σταθμάρχες ακόμα, μαζί και μ’ άλλους, κινητοποιήθηκαν, για να βοηθήσουν. Ο Σταθμάρχης Βωβούσας έκλεισε τελείως το Σταθμό. Πήγε με τους άνδρες του να πολεμήσει…. Μα θ’ αντέξουν εκείνοι, που είναι αποκλεισμένοι, κοντά στο Βρυσοχώρι, χωρίς ενισχύσεις, χωρίς αρκετά πολεμοφόδια, μακριά από αυτοκινητόδρομους, πρόχειρα συγκροτημένοι και αιφνιδιασμένοι, με τέτοιον κακό καιρό, με τόσο δύσκολες συνθήκες;….
Και για να δώσουμε μια ιδέα των συνθηκών αυτών, που οι ντόπιοι ήξεραν, θα σας διαβάσουμε περικοπές, από στρατιωτικές εκθέσεις, που γράφτηκαν πολύ αργότερα….

Βιβλίον Παπακωνσταντίνου, σελίς 218—219:
Χαρακτηριστική είναι η κατάστασις, εις την οποίαν ευρέθη το απόσπασμα Πίνδου, που εβάστασεν αρχικώς, ολόκληρον το βάρος της εισβολής των Ιταλών, εις την Κεντρικήν ζώνην του Μετώπου.
Συμφώνως με την επίσημον έκθεσιν και την ειδικήν του Διοικητού του συν)χου Δαβάκη, το απόσπασμα Πίνδου, είχε σοβαράς ελλείψεις εις οπλισμόν, ίματισμόν, υπόδυσιν και εφεδρικά πυρομαχικά. Οι όλμοι στερούντο προωθητικών φυσιγγίων, τα στελέχη ήσαν κατά τα δύο τρίτα έφεδρα και άπειρα. Αι επικοινωνίαι μετά των τμημάτων προκαλύψεως ελειτούργουν διά της μοναδικής γραμμής του Πολιτικού Δικτύου. Όπως αναφέρει ο Διοικητής του τίποτε δεν εστάλη επαρκές. Οπλισμός, κλινοσκεπάσματα, πέταλα, τηλέφωνα, σύρμα, καλώδια, οπτικά, πυρομαχικά, όλα ήσαν ανεπαρκή. Κίνδυνος να μείνουν οι άνδρες νήστεις, λόγω βραδύτητος αφίξεως του λόχου ημιονηγών κ.λ.π….
Και συνεχίζει:

Στρατιώται ήσαν χωρίς άρβυλα, με εσχισμένας περισκελίδας, ως εβεβαιώθη ο Στρατηγός Πιτσίκας. Το επιτελείο του αποσπάσματος, αποτελείτο εν αρχή από έναν υπολοχαγόν και ένα λοχίαν κ.λ.π.
Ούτε απόσπασμα εθνοφρουράς, (καταλήγει) εάν ήτο το απόσπασμα Πίνδου δεν θα ευρίσκετο εις αυτά τα χάλια!… Και εις αυτά τα χάλια, εκαλείτο ν’ αντιμετώπιση, άνευ εφεδριών, με 6 λόχους, εις μέτωπον 70 χιλιομέτρων, Στρατόν Ευρωπαϊκόν! !……
Ξέρουν επίσης οι χωριανοί ότι και πολλά περάσματα, είναι αφύλαχτα κι επικίνδυνα. Πολλές γέφυρες ανοχύρωτες! Προψές μόλις, κάηκεν, επί τέλους, η Γέφυρα Λαΐστης, ένα γερό πέρασμα των Ιταλών. Ήταν βρεγμένη, μούσκεμα και δεν έπαιρνε φωτιά…. Ώσπου με τα πολλά, ένας Λαϊστινός, ο χτίστης Χαράλαμπος Τσάμης (η χήρα του τώρα πένεται κυριολεκτικά) με 9 τενεκέδες πετρέλαιο, που τους μάζεψαν και κουβάλησαν από διάφορα χωριά 9 γυναίκες, βάζοντας και τα πουκάμισα τους μουσκεμένα με πετρέλαιο για προσάναμα, την έκαψε στη μία, μετά τα μεσάνυχτα. Κι όταν το πρωί οι Ιταλοί, έτοιμοι να τί διαβούν, την είδαν, λάκισαν τρομαγμένοι, φέρνοντας στο στρατηγείο τους την είδηση, πως οι Έλληνες παραμονεύουν κρυμμένοι στα δάση, πως καίνε γέφυρες και βάλλουν από παντού….
Κι εκείνοι που έβαλλαν, ήταν τα… πεύκα, όπως έλεγε ο Καπετάν Περιστέρης!….

Ξέρουν ότι κι άλλες γέφυρες ανατινάχτηκαν. Του Βρυσοχωρίου, του Παληοσελίου, του Παλαιοχωρίου. Μα…. μένουν κι άλλες πολλές!…. Πάλι, θα διακόψουμε και θα σας πούμε τι λέει ο Βορρές επάνω σε κάτι τέτοιο.

Παπακ. σελίς 230. Βορρές Ε. Ειμαρμένος, ανταποκριτής «Καθημερινής», ασκών εμπιστευτικήν υπηρεσίαν. Αφού διεκτραγωδεί κι αυτός την κατάστασιν αποσπάσματος Πίνδου, γράφει:
Εχρειάσθη ν’ ανατινάξουν απαραιτήτως μίαν γέφυραν. Αλλ’ ατυχώς δεν το επέτυχον. Διότι εχρειάζοντο 200 χειροβομβίδας, τας όποιας… δεν είχον!…

Αυτά σκέπτονταν εκείνο το βράδυ και δεν μπορούσαν να κοιμηθούν…
….Άξαφνα ακούν γκάγκ – γκούγκ, γκάν – γκούν, τις καμπάνες και το σήμαντρο της εκκλησιάς!… Τινάζονται αλαφιασμένοι, απ’ το κρεβάτι, ανοίγουν τα παράθυρα, κι αφουγκράζονται, να ξεδιαλύνουν τις φωνές του Κράχτη, του Κουτσού Δέμκα απ’ το Καμπαναριό.
– Ξυπνηστεεεε, χωριανοίοιοιοι… Τοιμαστήτεεεε γυναίκεεες! Μαζέψτε, όσο ψωμί έχετε, βραστέ πατάτες, κάστανα, φασόλια, πάρτε καρύδια, φουντούκια, κουβέρτες, βελέντζες, άρβυλα όσοι έχετε, πάρτε ότι έχετε και δεν έχετε, μαζέψτε όσα μπορείτε κι ελάτε να πάμε, να προφθάσωμε τα παιδιά μας, τους στρατιώτες μας, που κινδυνεύουν.
Μην αργήσετε!!… Γρήγορα, όσο μπορείτε!!….

Τρέχουν σκουντουφλώντας, με τα δαδιά στα χέρια και μαζεύονται στο μεσοχώρι…. Τι συμβαίνει; Τι μάθατε;…. Πως τα μάθατε;….
Ο γιατρός, ο δάσκαλος, ο παππάς, ο σταθμάρχης, τους εξηγούν: Από ένα αχρηστευμένο τηλέφωνο -τ’ άλλα είχαν επιταχθεί- πούχε συναρμολογήσει ο νεαρός τηλ/της Γιαμαλής (πήρε παράσημο αργότερα) είχαν ακούσει, πριν λίγη στιγμή, τις φωνές του Γίγα, αποκλεισμένου στο Βρυσοχώρι, που προσπαθούσε απεγνωσμένα, να πιάσει τα Γιάννινα και φώναζε στον Γκιγκόπουλο: Γκιγκόπουλε! Γκιγκόπουλε! Γιάννινα! Γιάννινα! Γιάννινα!…. Για όνομα θεού, στείλτε μας, αμέσως, τρόφιμα, ρουχισμό, οπλισμό!… Τα παιδιά ξεπαγιάζουν, πεινούν, δεν αντέχουν άλλο!!
Τα Γιάννινα δεν ακούν, δεν απαντούν, τους λένε. Είναι κομμένα τα σύρματα…. Αλλά κι αν άκουγαν, πως να προλάβουν το κακό, πως να προφθάσουν, αφού οι δρόμοι είναι χαλασμένοι και τ’ αυτοκίνητα δεν περνούν….
Γι’ αυτό, ας τρέξωμε, να προφθάσωμε ημείς, όσο μπορούμε γρηγορότερα….
Ντουντούνιασε το χωριό, απ’ τους καπνούς, σα να καιγόταν σε μια στιγμή. Φούρνοι, τζάκια, γάστροι, μασίνες, φουφούδες, ανάβουν μονομιάς….

Πριν ξημερώσει ξεκινούν: Γυναίκες, κορίτσια, αγόρια, γριές και γέροι, φορτωμένοι αυτοί και τα γαϊδουράκια τους, με τρόφιμα και μια κουβέρτα ο καθένας. Βαδίζουν με τη συνοδεία και του υπομοιράρχου Σιαπέρα και των ανδρών του…
Περνούν απ’ το Σκαμνέλι. Ξεσηκώνουν κι από κει τον κόσμο, με τον ίδιο τρόπο, της καμπάνας!… Μαζεύονται, πρόθυμα και κει όλες οι γυναίκες φορτωμένες, μ’ όσα τρόφιμα μπόρεσαν να οικονομήσουν και η πομπή, μεγαλωμένη πια περισσότερο, προχωρεί…..
Σαν φθάνουν στο Βρυσοχώρι, βλέπουν και κει όλες τις γυναίκες, καθώς και από τ’ άλλα γύρω χωριά,
Λάϊστα κ.λ.π. ξεσηκωμένες.

Να καθαρίζουν τους δρόμους, να φκιαρίζουν το χιόνι, όπου υπήρχε, να κουβαλάν νερό με τις βαρέλες, να ετοιμάζουν συσσίτια, να βράζουν γάλατα για να πιουν ζεστά «τα παιδιά», να ζυμώνουν, να φουρνίζουν να περιποιούνται τραυματίες, να πλένουν, να μανταίρνουν, να κάνουν όλων των ειδών τις δουλειές!…
Οι στράτες συνεχίζονται. Μια συνοδεία φεύγει, άλλη έρχεται… Από δω και πέρα, τα φορτία, βαραίνουν περισσότερο. Έφθασαν τα πολεμοφόδια και πρέπει να κουβαλήσουν και τις κάσσες. Ακόμα να μεταφέρουν και τραυματίες!….
Τρέχουν, τρέχουν και σταματημό δεν έχουν. Ας είναι και βαρυοφορτωμένες, ας παλεύουν και με τις βροχές και τις λάσπες, στους κακόδρομους. Αμ πως; Αυτές θα δειλιάσουν;….
Οι άλλες, που κουβαλούν τα πολυβόλα και τις κάσσες στη Γκαμήλα και στη Γκραμπάλα;….
Το ξανακούω αυτό και ρωτώ κι αυτούς: Είναι αλήθεια λοιπόν αυτό, που μου είπε ο Σιμιτζής, πως σκαρφαλώνουν δεμένες και βαρυοφορτωμένες, σ’ αυτά τα τρομερά κατσάβραχα;…. Αλήθεια είναι, μου λεν. Να, και σήμερα, μάζεψαν τις δικές μας και τις φόρτωσαν τα πολυβόλα μαζί με άλλες, που έφεραν απ’ τη Λάϊστα. και άλλα χωριά, μα δεν ξέρουμε για πού ακριβώς.
Φαίνεται πως τα πράγματα ζόρισαν περισσότερο. Οι μάχες φούντωσαν κι απ’ τη ράχη ακούονται πολλά κανόνια. Έφεραν κι άλλο Στρατό.

Ψες, στη μία, μετά τα μεσάνυχτα, πέρασε από δω ένας Εβραίος αντ/ρχης Φριζής και ζήτησε, επειγόντως κερατζή και μουλάρι για να φύγει αμέσως.
Τον πήγε τρέχοντας, στο Βρυσοχώρι, ο Παναγιώτης Γεροκώστας, με το μουλάρι του στις 2 μετά τα μεσάνυχτα και κάθισε κι αυτός εκεί να βοηθήσει.
Και για την επαλήθευσιν όλων αυτών (για κάποιους δύσπιστους) ας διαβάσουμε πάλι, μεταγενέστερες εκθέσεις:

Σελίδες Δόξης σελ. 54:
Την μεσημβρίαν της 31ης Όκτωβρίου, η Μεραρχία ειδοποιήθη επειγόντως, ότι τμήμα του τομέως Πίνδου, πιεζόμενον υπό ισχυρότατων εχθρικών δυνάμεων, ηναγκάσθη να συμπτυχθεί κ.λ.π. Δια τον λόγον αυτόν εσπευσμένως εδόθησαν διαταγαί, προς τα δρώντα εις τον ποταμόν Αώον τμήματα της, να συμπτυχθούν νοτίως του Αώου, προς την περιοχήν χωρίου «Βρυσοχώρι» διά να δυνηθούν ν’ αποφράξουν εγκαίρως τας προς Αώον διαβάσεις.
Ταυτοχρόνως να φροντίσουν να έλθουν, εις άμεσον επαφήν, με τάγμα του Β’ Σώματος Στράτου, αποσταλέν εις βοήθειαν της κινδυνευούσης Πίνδου και ευρισκόμενον εις Λάισταν και κάτω.
Τας μεσημβρινάς ώρας το Γεν. Στρατηγείο διεβίβασε κρυπτογραψικήν εμπιστευτικήν διαταγήν, προς Μεραρχίαν, όπως συγκροτήσει, ειδικόν απόσπασμα, εκ του τμήματος Λαΐστης και των τμημάτων Αώου ποταμού, υπό τον ήρωα Ισραηλίτην Μορδοχάην Φριζήν, όντα διοικητήν του προκαλυπτικου τμήματος κ.λ.π.
Υπό της 8ης Μεραρχίας, άμα τη ανάληψη ης Διοικήσεως του αποσπάσματος, υπό του Φριζή, εδόθησαν, εις αυτόν αί διαταγαί: Πάση θυσία δέον να καλυφτεί το αάλυπτον δεξιόν πλευρόν της Μεραρχίας εκ της κατευθύνσεως Ελεύθερον – Βρυσοχώρι, προς Τσεπέλοβον και ‘Ελατοχώρι. Να καταλάβει άνευ χρονοτριβής τα υψώματα, νοτίως της όχθης του Αώου και να φράξει αποτελεσματικώς τας μεταξύ Γκαμήλας και Κουκουρούντζου (ύψους 1835) όρεινάς διαβάσεις κ.λ.π.
…..Ταυτοχρόνως ετέθη υπό τας διαταγάς του Άντ/χου Μορδοχάη Φριζή ένας ουλαμός Πεζικού και ομάς πολυβόλων Τσεπελόβου διά να χρησιμοποιηθούν εις την απόφραξιν των ορεινών και απόκρημνων διαβάσεων Παπίγκου – Άστράκας….
Ακούω ολ’ αυτά δακρυσμένη, κρατώ λίγες βιαστικές σημειώσεις, κρεμιέμαι από το στόμα τους. Θέλω να καθίσω κι άλλο, μα είμαι αναγκασμένη να φύγω το πρωί.

Και που να βρω μουλάρι; Που όλα τάχουν επιτάξει κι αυτά τα γέρικα, που μείναν, όλα εξηντλημένα απ’ τις στράτες;….
Κουτσά – στραβά, τα καταφέρω να ξεκινήσω… Στο δρόμο, προς το Καπέσοβο, βρίσκω πάλι τις γυναίκες φορτωμένες και μαζί τους τη γνωστή Αργυρή, απ’ το Βραδέτο, 80 χρονών, να βαδίζει, βαρυοφορτωμένη αυτή και το γαϊδουράκι της, προς το Βρυσοχώρι….
Τη χαιρετώ, λέω να τη σταματήσω λίγο, να τη ρωτήσω. Δεν αδειάζω τώρα, μου λέει. Βιάζομαι. “Άλλη φορά, θα στα πω! …Και τρέχει, να προφθάση τις άλλες… Στέκομαι λίγο, τις καμαρώνω και παίρνω κι εγώ το δρόμο μου…
Περνώντας απ’ τα Γιάννινα, πριν πάω στα Κατσανοχώρια, λέω στο Γεν. Διοικητή Φιλοσοφόπουλο: Εσείς έχετε το νου σας, μόνο στο Καλπάκι. Να ξέρατε τι γίνεται και στον τόπο μου! Θα ξαναπάω γρήγορα και θα φέρω περισσότερες λεπτομέρειες….
Πάρε και μια φωτογραφική μηχανή, μου λέει….
Εξασφαλίζω, κάπως, καλύτερα τα παιδιά μου και ξαναγυρίζω στο Ζαγόρι. Ο δρόμος σχεδόν τελειωμένος απ’ τις γυναίκες, ως το Καπέσοβο, το τέρμα του αμαξιτού δρόμου και τ’ αυτοκίνητα, αγκομαχώντας, φθάνουν πλέον ως εκεί και ξεφορτώνουν συνέχεια!…. Μα παραπέρα τι γίνεται; Με τι δρόμους θα κουβαληθούν αυτά τα σωριασμένα υλικά; Από που; Από τη Σκάλα του Τσεπελόβου, που, τα μουλάρια ξεγλυστρούν και γκρεμίζονται;….

Φώναζαν ολοένα, οι ντόπιοι, για το δρόμο. Μα ποιος τους άκουγε; Στο πρώτο Πανζαγορισιακό συνέδριο, που έγινε στο Σομποτσέλι το 1927 φώναζε, στο σπίτι του γιατρού Μιχαηλίδη, ένας άλλος γιατρός, εισηγητής: Φκιάστε μας τους δρόμους. Είναι σ’ ελεεινή κατάσταση. Είναι ακόμα, όπως τους είδε ο Φόν Γκόλτς Πάσας όταν επεσκέφθη το Ζαγόρι! Τον ρωτήσαμε πως του φάνηκε ο τόπος μας κι αυτός μας απάντησε: •Ωραίος ειν’ ο τόπος σας. Μα είδα κι άλλου όμοιους. Εκείνο που δεν είδα πουθενά είναι κάτι άλλο: Το ότι, σ’ όλο τον κόσμο, οι άνθρωποι φκιάνουν δρόμους για τα ζώα. δω τ’ ανάποδο. Τα ζώα φκιάνουν δρόμους για τους ανθρώπους. Φκιάστε τους δρόμους, φώναζε! Θα χρειασθούν και για Εθνικούς σκοπούς!…
Κάποιος τον κόβει, απ’ τους μεγάλους: – Όλα κι όλα, γιατρέ, μα να μας λέτε πως οι δρόμοι σας θα χρειαστούν για Εθνικούς σκοπούς….
Εύχομαι, απαντάει ο γιατρός, που σαν ντόπιος ήξερε πρόσωπα και πράγματα, να…. διαψευσθώ… Και να τώρα: Σαν φθάνουν, πλέον, φορτηγά 50—60 την ήμερα, στο Καπέσοβο, σαν σωριάζονται άφθονα τα τρόφιμα και τα πολεμοφόδια εκεί, πως να μεταφερθούν; Πως να κουβαληθούν, όλα αυτά τα φορτία στο Βρυσοχώρι 12—15 ώρες ποδαρόδρομο, σε δρόμους δύσβατους, μέσα στις λακκούβες, στις λάσπες και στις βροχές; Ζώα δεν υπήρχαν. Πως να περάσουν πολυβόλα, πυρομαχικά, στους γκρεμούς, όπου το χιόνι πολλές φορές βαστάει και το καλοκαίρι; Πως να εφοδιαστή το 15ο Σύνταγμα ενώ το πυροβολικό σφυροκοπούσε;….
Πρόβλημα τρομερό!! Πρόβλημα, πού απασχολούσε όλους…

Το μεγάλο αυτό πρόβλημα, το έλυσαν οι πλάτες των γυναικών και κοριτσιών του Ζαγορίου, που καθιερώθηκε πλέον επισήμως, ως μόνιμο μεταφορικό μέσον. Οι πλάτες αυτές, που έπρεπε ν’ αποθανατιστούν, έσωσαν την κατάστασιν..
Κουμπούνια, κουμπούνια, πηγαινοέρχονται, φορτωμένες πολεμοφόδια, ασταμάτητα και γυρίζουν, κουβαλώντας τραυματίες δικούς μας, που και πού και Ιταλούς, που παραξενεύονται και μένουν μ’ ανοιχτό το στόμα, σαν βλέπουν όλον αυτόν τον συναγερμό!…

Να τι έγραψαν μετά, οι στρατιωτικές εκθέσεις (Παπακωνσταντίνου σελ. 62) :
Εξαιρετικαί δυσχέρειαι, γράφει, ο αρχιστράτηγος Παπάγος παρουσιάσθησαν, κατά τας εν Πίνδω επιχειρήσεις, διά τον ανεφοδιασμόν, των εκεί μαχόμενων Ελληνικών δυνάμεων κ.λ.π. Διά τον ανεφοδιασμόν, των μαχόμενων στρατευμάτων, εχρησιμοποιήθησαν έκτακτα μέτρα. Ωργανώθησαν εφοδιοπομπαί εκ χωρικών, γυναικών και παιδιών της περιοχής, αϊ όποΐαι προσήρχοντο, αθρόως μετ’ ενθουσιασμού… Η πρόθυμος και αβίαστος συμμετοχή του άμαχου πληθυσμού της Πίνδου – γερόντων, γυναικών, νεανίδων και παιδιών, εις την υπερτάτην προσπάθειαν, εφοδιασμού των μαχόμενων, είναι μια, από τας πλέον ωραιοτέρας εκδηλώσεις της Εθνικής ανατάσεως, κατά τας δραματικάς αυτάς ημέρας. Οι φάλαγγες των Ελλήνων αυτών, που φορτωμένοι με πυρομαχικά και τρόφιμα, ανερριχώντο τ’ απότομα φαράγγια (υψομέτρου 2000—2500 μ.) ενώ υπό τους πόδας των, έχαινεν η άβυσσος, και κατήρχοντο, τας δύσβατους και δασώδεις χαράδρας της Πίνδου, απετέλεσαν το υποβλητικώτερον και συγκινητικώτερον θέαμα του όλου αγώνος (Παπάγος).

Και κάτι σαφέστερον ακόμα.
Πολεμική έκθεσις της 8ης Μεραρχίας του ένδοξου Στρατηγού Κατσιμήτρου, σελ. 140:
Επίσης και διά τον εφοδιασμόν του Αποσπάσματος Φριζή Μορδοχάη Νοτ. του Αώου, διετέθησαν κλιμάκια εξ ιδιωτικών κτηνών, άτινα λίαν προθύμως, παρέσχον οι κάτοικοι, χρησιμεύοντας και αυτοί ως ημιονηγοί. Αι δε γυναίκες της περιοχής Ζαγορίου της Πίνδου, πεφορτωμέναι με βαρύτατα κιβώτια πυρομαχικών, ανερριχήθησαν τας απότομους κλιτείς του ορεινού όρους Γκαμήλας και Πάπιγκου, κομίζουσαι πυρομαχικά εις τους μαχόμενους άνδρας μας. Αυταί είναι αι ηρωικαί γυναίκες της Πίνδου, αι οποίαι, ως άλλαι Σουλιώτισσαι, συνέδραμον εις τον αγώνα και προσέφερον πολύτιμους υπηρεσίας προς την Πατρίδα, η όποια, οφείλει προς αυτάς…. βαθείαν ευγνωμοσύνην (Κατσιμήτρος).

Σελίδες Δόξης, σελ. 82:
Εγεννήθη το ζήτημα εφοδιασμού των μαχόμενων στρατευμάτων μας. Η Διοίκησις κάνει έκκλησιν εις τους μη στρατευμένους γέροντες, νεανίδες και γυναίκες της Πίνδου, να βοηθήσουν, δια την σωτηρίαν της κινδυνευούσης Πατρίδος. Αυτοί όμως εΐχον ήδη μόνοι των αυτοεπιστρατευθεί και είχον σπεύσει σαν γνήσιοι Έλληνες και Ελληνίδες, εις την φωνήν της πατρίδος. Η φήμη των Ελληνίδων αυτών, ξεπέρασε τα Ελληνικά σύνορα και η γυναίκα της Πίνδου, εκαλύφθη από παγκόσμιον Δόξαν, απασχολήσασα Έλληνας και ξένους ζωγράφους και ποιητάς κ.λ.π.
Που είναι άραγε αυτά τα ποιήματα;….

Εν τω μεταξύ, μαθαίνω, στο Τσεπέλοβο, πως ο Σιαπέρας θα φύγει την επομένη για τις προφυλακές. Τον παρακαλώ να πάω κι εγώ μαζί του, και για να ιδώ από κοντύτερα το τι γίνεται και να επωφεληθώ και της συντροφιάς του στο δρόμο και συμπληρώσω τις πληροφορίες. Σ’ αυτόν οφείλω τις περισσότερες και το ότι ακόμα, όλο το καλοκαίρι, όπως μου έλεγε, δε σταμάτησε ν’ αλωνίζει τις ράχες και τα βουνά και να τα καθαρίζει από τις βόμβες και τ’ άλλα πολεμοφόδια, πούχαν κρυμμένα, στις «κρεπετουρες» (όπως έλεγε) κάτι Κουτσόβλαχοι, πράκτορες των Ιταλών!…
Δεν κάνατε εκθέσεις; του λέω. Δεν τα γράψατε;…
Μας έμεινε διόλου καιρός; Πήραμε, μιας στιγμής ανάσα, για να μπορέσωμε να γράψωμε; μ’ απαντάει.


Φεύγοντας, διασχίσαμε δάση από οξιές, πεύκα, έλατα, 8—9 ώρες πορεία. Λάσπες παντού, που και που χιόνια. Βλέπομε συνοδείες από τραυματίες, να σέρνουν, σαν μολύβια, τα ποδάρια τους, μέσ’ τις λάσπες. Άλλους, πιο βαριά πληγωμένους, δεμένους πάνω στο μουλάρι, να τους σέρνουν γυναίκες ή στρατιώτες….
Εκεί ακούμε, για μια γυναίκα, από το Ανατολικό Ζαγόρι, την αντρογυναίκα Γαρουφαλιά. Αυτή, σαν είδε πως ένας στρατιώτης, όχι καλά βολεμένος πάνω στο μουλάρι, πονούσε και βογκούσε, καθώς τον τραβούσαν οι στρατιώτες:
Μη βρε παιδιά, τον σέρνετε έτσι! τους φωνάζει. Αφήστε τον, θα πονέσει περισσότερο στο μουλάρι, έτσι που ταρακουνιέται!… Αφήστε τον, να τον πάρω εγώ μοναχή μου. Έχω κι εγώ παιδί στον πόλεμο και ξέρω τι θα πει… μάνα!…
Κι ανασκουμπώνεται, πετάει κάλτσες και παπούτσια, τον παίρνει απαλά στον ώμο της (γκότσια) και τον περνάει πέρα από το πλατύ ποτάμι!… Κι άλλες γυναίκες κουβάλησαν, όπως ακούμε, γκότσια, τραυματίες!… Τέτοια ακούμε πολλά. Δεν έχουν τέλος!…

Ο Σιαπέρας και οι χωροφύλακες προχώρησαν για τις προφυλακές. Εγώ έμεινα με τις γυναίκες στο Βρυσοχώρι, να τις παρακολουθώ στις ατέλειωτες φροντίδες τους «για τα παιδιά μας» όπως έλεγαν, και να ξαναφύγω.
Κάθομαι στο Τσεπέλοβο, λίγο περισσότερο αυτή τη φορά. Ακούω απ’ τον καθένα πολλά, παίρνω φωτογραφίες, κρατώ μερικές σημειώσεις.

Ακούω για μια κοπέλα, πού τη βρήκαν αναίσθητη, σχεδόν ξυλιασμένη, δεμένη στο πεύκο ένα πρωί. Γράφει γι’ αυτή ο Γ. Βάντζιος, στο «Ηπειρωτικό Μέλλον»:
Κόρες και γυναίκες των αρχοντάδων και των πτωχών Ζαγορίου, μετέφερον πυρομαχικά νυχθημερόν στο Γυφτόκαμπο και από κει στο Βρυσοχώρι. Πολλές φορές τα ζώα έπεφταν στους γκρεμούς και κείνες φορτωμένες συνέχιζαν μόνες τη μεταφορά. Ήταν μια νύχτα παγερή. Στο Χαΐρι, μετά το Γυφτόκαμπο, νύχτωσαν οι γυναίκες, πού μετέφεραν εφόδια. Προχώρησαν γοργά, προς το Βρυσοχώρι, γιατί αν έμεναν, θα ξεπάγιαζαν. Μια κόρη επιστήμονος (πούχε σπουδάσει στην Πόλη) κουράστηκε, άλλα και το ζώο της δεν προχωρούσε. Ξεμοναχιάστηκε. Έδωσε τότε το σχοινί απ’ το καπίστρι τοy μουλαριού στο χέρι της, για να μη της φυγή, μες το πυκνό σκοτάδι και τ’ αγιάζι, που τρυπούσε τα κόκκαλα. Ζώστηκε κι αύτη με την τριχιά στο έλατο και περίμενε να ξημερώσει, με τ’ αστραπόδροντα και τα βογγητά των χαραδρών και των δασών….
Τη βρήκαν το πρωί ξυλιασμένη και μισοαναίσθητη. Σώθηκε ως εκ Θαύματος.

Για μια άλλη πάλι άγνωστη δασκάλα, που τη βίασαν οι Ιταλοί και αφαντιάστηκε, χωρίς να μάθη κανένας, αν ζει, αν πέθανε!…. Γράφει και γι’ αυτήν ο Γ. Βάντζιος:
Τη νύχτα της 10ης Νοεμβρίου, μετά την αποχώρησιν των Ιταλών, ο Θωμάς Βάλλας, έφεδρος ανθ/γός, βρήκε στο χάνι Γαϊδάρου, κάτω από μια κλινοστρωμνή από χόρτα, ένα σημείωμα, γραμμένο με μολύβι και με τις λέξεις: Με βασάνισαν πολύ οι άνανδροι. Εκδικηθήτε με. Διδασκάλισσα. Υπογραφή δυσανάγνωστος….
Ποια ήταν αυτή; Τι έγινε; Εθνικόν καθήκον ήτο να είχεν ερευνηθή η τύχη αυτής της άγνωστου μάρτυρος κ.λ.π….
Ακούω, για μια γριά Δέσπω, απ’ την Καμνιά, που τη βρήκαν μισοπεθαμένη απ’ το κρύο, ο Κώστας Παπάζογλος και ο ‘Αλέκος Μπράχος που κουβαλούσαν κι αυτοί ασταμάτητα. Μοιρολογούσε κι έκλαιγε το μουλάρι της, τον «Καζαντιάρη της» πούχε γκρεμιστεί στο Ραδιό και είχε φορτωθή το σαμάρι, να το κουβαλήσει σπίτι της. Τη σήκωσαν με το ζόρι και την έφεραν στο σπίτι του Παπάζογλου. Όλη τη νύχτα τρόμαξαν να τη συνεφέρουν.


Και για μια άλλη γριά, που της είχε γκρεμιστεί κι αυτηνής το μουλάρι. (Άλλο συμπαθητικό θύμα του πολέμου κι αυτό…) . Ας γκρεμίστηκε, έλεγε. Κουρμπάνι το κάνω. Το γιό μου να φυλάει ο θεός. Αυτόν να δω να γυρίζει, πούναι στρατιώτης. (Γράφει γι’ αυτήν δ Κώστας Λαζαρίδης, που την είδε κι ο ίδιος) ….

Ακούω για ένα παιδί, 13 ετών, τον Παύλο Τσουμάνη: Νυχτώθηκε στο Γκρούμερο, καθώς κουβαλούσε πολεμοφόδια, με τα δυο μουλάρια του. Απ’ τ’ αστραπόβροντα και τη βροχή δεν έβλεπε να προχωρήσει Σταμάτησε εκεί, χώθηκε κάτω απ’ την κοιλιά του μουλαριού και ξημέρωσε έτσι κουβαριασμένο. Η μάνα του, που αλώνιζε τον τόπο, όλη νύχτα να τον βρει, με τα δαδιά και τα τόπια (ένα είδος στάχτης και πετρελαίου, φκιασμένου σαν τόπι, που δε σβήνει στη βροχή) το βρήκε μουσκεμένο και κατατρομαγμένο.
Ακούω, για τον Κώστα Παπάζογλου, που βρήκε, περνώντας απ’ τον Αγιώργη, με τα δύο μουλάρια του κι αυτός φορτωμένα, σκόρπια, επάνω στο βουνό, τ’ άλογα του Στρατού, είχαν ξεφύγει από ξένους προς τον τόπο στρατιώτες κι είχαν σκορπίσει δω και κει. Πασχίζει, αγωνίζεται να τα μαζέψει, κάπου 200 άλογα και τα πάει στον προορισμό τους…

Ακούω για τον ταχυδρομικό διανομέα Απόστολον Κολιόν (συνταξιούχο τώρα) πού νυχτοξημερώνει, ασάλευτος, στο τηλεγραφείο όλο αυτό το διάστημα. Η γυναίκα του, πρωί, μεσημέρι, βράδυ, του πηγαίνει το φαγητό, τα ρούχα ν’ αλλάξει και ότι άλλο χρειάζεται και τ’ αφήνει στο φρουρό στην πόρτα, χωρίς να μπορεί να τον δη μια στιγμή.

Λένε και γι’ αυτόν οι σελίδες Δόξης σελίς 54:
Χάριν της ιστορίας, καθήκον εχομεν ν’ αναφέρωμεν δι’ ένα τηλ/τήν του Τσεπελόβου, άγνωοτον εις τον γράφοντα, ο όποιος νυχθημερον και αδιακόπως, διεκπεραίωνε όλην την εργασίαν, όλων των τμημάτων του Στρατού εκεί μέχρι πέρατος του πολέμου, χωρίς να διακόψει ούτε στιγμήν, κ.λ.π. κ.λ.π.
Ακούω, παραλοϊσμένη για τη γιγαντομαχία της Μάχης της Βωβούσας, που μάχονταν τα παλικάρια μας (Λόχος Παππά) με τη λόγχη, σώμα με σώμα, ένας προς δέκα, ώσπου έδιωξαν, σε τρεις μέρες τον εχθρό απ’ τα σπίτια πούχε ταμπουρωθεί, της Βωβούσας. Την περιγράφει κι αυτή το βιβλίο Παπακωνσταντίνου.
Για έναν πολυβολητή μας, που έριξε τη βόμβα, ακριβώς μέσα στο συσσίτιο των Ιταλών. Το λέει ο Παππα Καρπούζης, απ’ τη Λάϊστα. Κι όταν ο ήρως Φριζής, έπιασε 700 αιχμαλώτους και 15 αξιωματικούς Ιταλούς, ο επί κεφαλής των, ζήτησε τον πολυβολητή αυτόν να τον συγχαρεί…
Ακούω, συγκινημένη, για τους ηρωισμούς του Μορδοχάη Φριζή που έγινε θρύλος στο Ζαγόρι και τα κατορθώματα του Στρατού μας.

Ακούω πάλι για τις γυναίκες: Αυτές, πού ανέβαζαν τα πολυβόλα στη Γκαμήλα. Ένα βράδυ νυχτώθηκαν στη Δρακόλιμνη, μ’ ένα κρύο φοβερό. Ήταν αδύνατο να προχωρήσουν μ’ έναν αέρα, που τις έπαιρνε σβάρνα. Ξεφορτώθηκαν, μαζεύτηκαν κουβάρι, όλες μαζί, σκεπάστηκαν με κάτι τομάρια που βρήκαν εκεί και ξημέρωσαν κακήν κακώς, για να συνεχίσουν το δρόμο τους, φορτωμένες για τη Γκαμήλα. Κρατώ τα ονόματα τους.
Για άλλες, που όταν ένας λοχίας, κατέβηκε με διαταγή, σ’ ένα χωριό, να μαζέψει λίγο ψωμί, απ τον Πρόεδρο, πως παρουσιάστηκαν φορτωμένες αμέσως και επέμειναν ν’ ανεβούν στο βουνό, παρά τις διαμαρτυρίες του, φωνάζοντας: Κι εμείς μαζί σας! !…
Τί να πρωτοθυμηθεί κανένας. Τί να πρωτοσημειώση. Ατέλειωτα τα περιστατικά, που δείχνουν τον ηρωισμό και τον πατριωτισμό του ντόπιου πληθυσμού….


Ξαναβλέπω να περνάει η γριά Αργυρή σκυμμένη, καταϊδρωμένη, απ’ το βαρύ φορτίο της και να τρέχει σχεδόν να φθάσει τις άλλες συντρόφισσες, με το φορτωμένο πάλι γαϊδουράκι της. 22 μέρες μου λέει, δεν πήρα ανάσα. Πάω με πολεμοφόδια και γυρίζω με τραυματίες. Δεν μ’ είδε το σπίτι μου. Τρώγω στο πόδι ότι ξεροφάι βρω και φεύγω συνέχεια.

Ξαπόστατε λίγο, της λέω. Ξεφορτώσου κι έλα να πιεις ένα καφέ.
-Είσαι με τα καλά σου κοπέλα μου; μου λέει. Καιρός για ξαπόσταμα είναι; Δε μου λες να τρέξω, όσο θα βαστάξουν τα κότσια μου, μήνε μου λες να ξεφορτωθώ;… Εγώ θα τρέχω, θα τρέχω, όσο να φύγει εντελώς το κακό από τον τόπο μας.
Όσο να λευτερωθούμε, μια για πάντα!… και τρέχει να προφθάσει τη φάλαγγα της…..
Το ίδιο μου λεν, μ’ ένα στόμα, με μια φωνή, κι όλες οι άλλες, όσες συναντάω. Έτσι ένοιωθαν αυτές οι γυναίκες της Πίνδου. Κι εγώ τις καμαρώνω, περήφανη, γιατί λογιάζομαι και γω, συντοπίτισσά τους.

Κι όταν ο εχθρός απομακρύνθηκε, οι γυναίκες, απ’ όλο το Ζαγόρι, εξακολούθησαν να στρώνονται στη δουλειά (αφήνοντας τις δικές τους). Κι ήταν πολλές. Στο Βρυσοχώρι μετά ούτε τσουκνίδα δε βρέθηκε) και στη φροντίδα για τους στρατιώτες μας, που περνούν μπουλούκια μπουλούκια, απ’ το Ζαγόρι…. Να τους καλοδέχονται και να τους περιθάλπουν παντοιοτρόπως… Τί ύμνοι, τί ποιήματα δε γράφτηκαν από ποιητάς στρατιώτες μας στους μαυροπίνακες των σχολείων, όπως μας βεβαιώνει ή δασκάλα του χωριού και οι δάσκαλοι των άλλων χωριών, εξαίροντας τη φιλοξενία και την πατροπαράδοτη ευγένεια του Ζαγορίου. Τι γράμματα ευχαριστήρια δε στάλθηκαν σε πολλούς Ζαγορίσιους! Δεν τα κρατήσαμε ατυχώς. Ακόμα και οι Ιταλοί αιχμάλωτοι, όταν σωστά ράκη, πέρασαν από κει και τους φιλοξενήσαμε ανά 5—10 στα διάφορα σπίτια, ξαφνιάστηκαν. Κι ένας αξιωματικός ελληνομαθής, μας έλεγε δακρυσμένος και συγκινημένος, όταν κατέβηκε στο τραπέζι, αφού είχε πλυθεί και καθαριστή: Καθαρίστηκα, σαν στο σπίτι μου. Νοιώθω σαν νάμαι σ’ αυτό, ύστερα από τόσα βάσανα. Μα τί λαός είστε Σεις!… Τέτοια φιλοξενία σ’ αυτούς, που έστω και αθέλητα, βάλθηκαν να σας καταστρέφουν και να καταπατήσουν τα σπίτια Σας!….
Γυρίζοντας στα Γιάννινα, έδειξα τις πρόχειρες σημειώσεις στον Γεν. Διοικητή, ο οποίος έστω και ασυναρμολόγητες, επέμεινε να τις κράτηση. Το ίδιο βράδυ τις διάβασε στο Μεταξά από τηλεφώνου, ο οποίος έμεινε κατάπληκτος και το πρωί τις έδειξε, όπως μου είπε, στο Διάδοχο και τον Παπάγο, ο οποίος εδάκρυσε.
Σε λίγες μέρες, έρχεται σπίτι μου ο Παύλος Παλαιολόγος και μου ζητάει τις… επίσημες εκθέσεις (!!) που διάβασε ο Παπάγος.
– Επίσημες εκθέσεις, λέω γελώντας, κάτι πρόχειρα χαρτιά, που γράφτηκαν στη γόνατο;
–Δεν πειράζει, λέει. Κι αντιγράφοντας αυτούσια αυτά τα χαρτάκια που του έδωσα – δεν τάχα όλα συγκεντρωμένα τότε- δημοσιεύει το πρώτο χρονογράφημα, στις 15 Δεκεμβρίου του ’40, που κατέστησε, για πρώτη φορά γνωστά στο Πανελλήνιο, τα γεγονότα της Πίνδου και καταλήγει έτσι:
Σας τα μετέφερα, ακατάστατα, ατακτοποίητα, ακτένιστα, όπως τα βρήκα, τα στοιχεία των εκθέσεων. Τί χρειάζεται, όμως, ο φραστικός διάκοσμος, εκεί, που μόνα των βοούν τα πράγματα; Βοούν, για να επιβεβαιώσουν τη μεγάλη αλήθεια, ότι η ύπαιθρος εθαυματούργησεν. Το λένε οι ξένοι, το λέμε εμείς, που την είδαμε, το λένε οι επίσημες εκθέσεις.
Το χρονογράφημα αυτό, τα κιτρινισμένα χαρτιά, τα ονόματα πολλών γυναικών (ποιος άραγε, θα τα μνημόνευση ποτέ!) κάτι κατάλοιπα φωτογραφιών του ’40, τα κρατούμε, στη διάθεση οιουδήποτε.
Κι αυτό το τονίζομε, γιατί κάποτε σε μια διάλεξη, ακούσαμε, διαφορετική, την πηγή των πληροφοριών, για το χρονογράφημα του Παλαιολόγου. Κι ο ίδιος ακόμα, χάριν της ιστορίας, μπορεί να το βεβαίωση.
Άλλωστε και το ίδιο χρονογράφημα, αναφέρει Ζαγόρι – Καπέσοβο – Βρυσοχώρι – Τσεπέλοβο – Φριζήν κ.λ.π. και δεν ήτο δυνατόν, να ενοούσε άλλην περιοχήν. Το χρονογράφημα αυτό διάβασαν πολλοί τότε και μας εξέφρασαν την ευαρέσκειαν των, (όπως ο αείμνηστος ιατρός Βασίλειος Μιχαηλίδης, ο Γεώργιος Βάντζιος κ.ά.), γιατί εγίναμε αφορμή να καταστεί γνωστή η δράσι του Ζαγορίου.
Τις πολλές φωτογραφίες, κάπου 30, τις έδωσα τότε στην κυρία Νικολούδη και χάθηκαν στο Υπουργείο Τουρισμού. Δυο -τρεις εκυκλοφόρησαν. Από κάτι κατάλοιπα, που κράτησα, όχι ατυχώς τα παραστατικώτερα, έχει μεγεθυνμένες ο αείμνηστος φίλος μας Ανδρέας Παπαγιαννόπουλος (παλαιός) στην έκθεση Ζαππείου, στο τμήμα Πίνδου. Τα φίλμ τα κρατώ…



Μα, πέρα απ’ αυτό, τι έκανα; Πως αξιοποίησα τα χαρτιά αυτά, έστω κι αν με τρώει το σαράκι, 35 χρόνια τώρα;….
Αποτάθηκα σε πολλούς. Χτύπησα πόρτες. Τάδειξα παντού. Βοήθησα, να γίνονται σχετικές αναπαραστάσεις. Φρόντισα, να γίνουν σχέδια σεναρίου. Τίποτε, όμως, απ’ αυτά, κι απ’ όσα άκουσα και διάβασα, δεν μπόρεσε ν’ αποδώσει αυτά που είδαν τα μάτια μου, αυτά που η μνήμη των, θα σβήσει μόνο με την πλάκα του τάφου. Το δράμα εκείνο με κατέχει πάντα.
Κλείνω τα μάτια μου, στα ηλεκτρικά και η λάμψη των δαδιών εκείνων με συγκλονίζει…. Κλείνω τ’ αυτιά μου στις τηλεοράσεις και συνδιαλέξεις κι ο ήχος του σήμαντρου και της καμπάνας εκείνης με συνταράσσει. Η σκέψη του σκελετωμένου ηρωικού εκείνου κόσμου, με κάνει να θεωρώ τον εαυτό μου ένοχο, πολύ ένοχο…
Οι αγιασμένες εκείνες μορφές, μου φωνάζουν στον ύπνο και στο ξύπνιο μου: Γιατί μας ξέχασες;;….
Ποιος θα βρεθεί ν’ ακούσει την αδύναμη φωνή μας; Ποιος θα μας προσέξει;… Ποιος θα φροντίσει, να μαζέψει, όλα όσα γράφτηκαν και να πλουτίσει τα παιδικά αναγνώσματα μ’ αυτά, καθώς και μ’ ένα ωραίο, που γράφει ο αείμνηστος Ζήσης Παπαθανασίου; Ας το διαβάσουμε:

«Ο Αυγερινός κι η Πούλια σχίζαν τα σύγνεφα στη λάμψη να λουσθούν των Ελληνικών κανονιών. Οι αγέρηδες ούρλιαζαν, θανάσιμος κίνδυνος. Η Μάχη δίβολη. Όλορθες – λέστα – οι γυναίκες της Πίνδου.
Στις κούνιες παρατάν τί μωρά. Αρπάζουν τα πυρομαχικά. Ανηφορίζοντας γλιστρούν, μα δεν αγκομαχούν, θερίζει το εχθρικό πυροβολικό; Το περιφρονούν κι αυτό. Ο ίδρωτας στάζει. Η αναπνοή λαχανιάζει – λεπίδι ο ανήφορος – όμως δε σταματούν. Αγωνία τριβιλίζει την Ανθρωπότητα. Τ’ ανάβλεμά της, δένεται, με τα βήματα τους. Πορεία, που τη μετράει η Ιστορία… Τις φρυγανίζει η δίψα; ωστόσο σβεί. Της Λευτεριάς ο πόθος αψύς, το μεδούλι πυρπολεί. Λιώνει η αψάδα του πυρωμένο μολύβι. Κόβονται τα γόνατα τους; Η αίσθηση της ανάγκης, η ανάγκη του χρέους, τ’ αναστηλώνει.
– Σκασμένα χείλη, υγραίνει, ξερή η γλώσσα – ας κελαηδούν δίπλα οι βρυσούλες… Δεν υπάρχει καιρός.
– Ο Στρατός προσμένει. Χιόνι τις σαβανώνει.
– Όμως, πάνω από το χιονοσάβανο, υψώνεται το πολυβόλο, θαμμένης, σε χέρια κοκαλωμένα – καλά κλεισμένο – άταφο – έτοιμο – πρόθυμο. Άλλη τ’ αρπάζει. Κι αυτή περδικομάτα – περδικόστηθη. Διπλοφορτωμένη τώρα, γλιστράει; Τα τσαρούχια πετάει. Γερά γαντζώνεται στα γκρέμια γυμνόποδη. Κοκαλώνουν τα δάχτυλα; Καλύτερα – του κρύου έλειψαν η αίσθηση. Ψυχή βαθειά. Άτρεμη η καρδιά.
– Ή είσαι ή δεν είσαι γυναίκα της Πίνδου. Η την άγαπας ή δεν την αγαπάς τη λευτεριά. Αν την αγαπάς, φτερώνουν τα πόδια.
– Οι Σουλιώτισσες δεν ήταν γυναίκες; Όταν πολεμούσαν τον Αλή – Πάσα εκείνες, αυτές εδώ, τα βουνά αλώνιζαν, αλύτρωτες, αλλ’ ελεύθερες. Λοιπόν τώρα θα λυγίσουν; Και γιατί; Για να γελάνε τα ζαρκάδια που τις ζηλεύουν;
– Δεν μένει παρά ένα: Στην κορφή να στηθούν τα πολυβόλα! Πορεύονται.
Στης Μάχης την κλαγκή, κάπου – κάπου, κάποιου τραγουδιού, τρυπώνει το σφύριγμα. Συνταιριασμένο, στην αντίθεση του ντουέτο. Απ’ την ηχώ αναρπαγμένο, στους επιδρομείς κατάστηθα αντιβροντάει. Ο Σμόλικας λαμπαδιάζει τις γέφυρες του, σα βεγγαλικά. Στη λάμψη τους οι γυναίκες της Πίνδου, δίχως να σταθούν ανακράζουν.
Όταν πεθαίνεις, τους άλλους για να φώτισης, όταν, για να μη καούν οι άλλοι, καις συ τον εαυτό σου, ο θάνατος, σε κάνει αθάνατο!…
Πολλές κούνιες κλαιν, άδικα προσμένοντας, τ’ αγιασμένα των γυναικών της Πίνδου χέρια……

Ποιος θα γράψει κάτι παραστατικότερο; Ποιος θα συγκέντρωση, έστω, όλα όσα γράφτηκαν κι ειπώθηκαν – δω και κει σπαρμένα – να τα κάνει βιβλίο ξέχωρο, βιβλίο εθνικό; Ποιος θα αναπαραστήσει τις μεγαλειώδεις, τις ιερές εκείνες σκηνές;
Δεν έχει εξαρθεί, όσο έπρεπε, το έπος της Πίνδου…
Δε βρέθηκε ο κατάλληλος, που θα το κάνει τραγούδι – σαν ο Βαλαωρίτης τις Σουλιώτισσες – που θα το κάνει ανάγνωσμα, για τα Σχολειά, θα το κάνει προσκύνημα στην Ήπειρο, να πάνε οι νέες γενιές, να κλίνουν ευλαβικά το γόνυ και να μαθαίνουν,
πως η αφανής αυτή ηρωίδα, «Η γυναίκα της Πίνδου», στάθηκε κοντά στους στρατιώτες, ένας από τους κυριότερους παράγοντες της Νίκης της Ελλάδος.
Κι όταν μιλάμε για Νίκη της Ελλάδος και για Γυναίκα της Πίνδου, εννοούμε τη γυναίκα όλων των τμημάτων της Πίνδου και γενικά την ολική Νίκη!… Αλλ’ ας με συγχωρήσουν τ’ άλλα τμήματα τής Πίνδου (στα οποία, εν συνεχεία, έγιναν περισσότερα), διότι θα περιορισθούμε μόνον στο Ζαγόρι και στην αρχική Μάχη που έγινε σ’ αυτό, γιατί, μόνον εκεί ήμουν αυτόπτης μάρτυς…..
Και ξέρετε, πως την εχαρακτήρισαν την αρχική αυτή Νίκη, που την πέτυχε ο Στρατός μας στο Ζαγόρι; Το Ζαγόρι, που αγνοήθηκε τελείως, απ’ όλους, για να μη πω, πως αμφισβητήθηκε κι όλας, από μερικούς η συμβολή του; Θα ξεστρατίσω και θα σας διαβάσω, έστω και σκόρπια, στρατιωτικές εκθέσεις.

Βιβλίο Παπακωνσταντίνου, σελ. 76:
Η πρώτη μάχη της Πίνδου, η οποία διήρκεσεν 9 μέρες, από τις 31 Οκτωβρίου έως 9 Νοεμβρίου, παρεβλήθη, την εποχήν εκείνην, με την περίφημον Μάχην του Τάννεμπερκ, κατά την οποίαν αι Γερμανικαι δυνάμεις του φον Χίντεμπουργκ, εξουδετέρωσαν την 26ην Αυγούστου του 1914, τας υπό του στρατηγού Ρέννενκαμπ Ρωσσικάς δυνάμεις.
Σελ. 53. Έναντι του τομέως της Πίνδου, ευρίσκετο η περίφημη Μεραρχία Αλπινιστών «Τζούλια» συνολικής δυνάμεως 100.000 ανδρών, ενισχυμένης και δι’ ιππικού Βερσαλλιών κ.λ.π. κ.λ.π.
Σελις 54. Το απόσπασμα Πίνδου (Συν/ρχης Δαβάκης) είχε δύναμιν 2 ταγμάτων και 1 – 5 πυροβολαρχίας.
Σελ. 62. Την 5ην Νοεμβρίου ο εν Ρώμη ανταποκριτής του Αμερικανικού πρακτορείου ειδήσεων «Ηνωμένος Τύπος», ετηλεγράφη, ότι, η διδομένη εις Πίνδον Μάχη, ήτο ζωτικωτάτης σημασίας και ότι, από την εκβασιν αυτής, ήτο δυνατόν, να εξαρτηθεί, το αποτέλεσμα του Ελληνικού Πολέμου…. Και δεν υπερέβαλλεν. Αν οι Ιταλοί, κατώρθωναν, να προωθήσουν την τολμηράν διείσδυσιν των προς Μέτσοβον, θα εγίνοντο κύριοι και της Ηπείρου και της Θεσσαλίας. Η Ελληνική επιτυχία, εις το Μέτωπον αυτό, το όποιον είχεν αγρίως ορεινήν διαμόρφωσιν, είναι ιδιαιτέρως αξιοσημείωτος, διότι αι δυνάμεις, που την επραγματοποίουν, είχον προσφάτως επιστρατευθή και ερρίφθησαν εις τον αγώνα, με ανεπαρκή εφοδιασμόν εις πυρομαχικά και τρόφιμα.

Και άλλου, Σελίδες Δόξης, σελ. 76:
Η κατάστασις εις την Πίνδον κατά την 30ην Οκτωβρίου δεν ήτο μόνον επικίνδυνος και τραγική. Ήτο αξιοθρήνητος. Αι δυνάμεις του αποσπάσματος Δαβάκη έπαυσαν σχεδόν να υφίστανται, ως υπολογίσιμος Στρατιωτική δύναμις. Ο ίδιος, ο Διοικητής, νήστις, κατάκοπος και άγρυπνος, προσπαθεί να συγκρότηση δύο διμοιρίας, από άνδρας των γραφείων, τηλεφωνητάς, αγγελιοφόρους και ημιονηγούς κ.λ.π….
Κατάκοποι και πειναλέοι, οι στρατιώται μας, εκινδύνευον, εκτός των άλλων, να κατασπαραχθούν από τα αγρίμια των δασών της Πίνδου κ.λ.π….
Σελίς 60. Την 29ην, 30ήν και 31ην Οκτωβρίου, αι Ιταλικαί δυνάμεις συνέχισαν την προέλασιν των επί ολοκλήρου της ζώνης των ορέων Γράμμος, Γκαμήλα διά των ποταμών Κερασοβίτικου — Αώου κ.λ.π.
Πιο κάτω:
Υπό τας συνθήκας αυτάς, ο Ιταλός ανταποκριτής ετηλεγράφη εις Μουσολίνι: Όλα βαίνουν κατ’ ευχήν. Η νίκη είναι δική μας!….
Παπακ. Σελ. 359. Εκκλησις των Ελλήνων διανοουμένων προς τους διανοουμένους, όλου του κόσμου: – Και αυτήν την στιγμήν, κοντά στις χιονισμένες πλαγιές της Πίνδου, πολεμούμε, πολλές φορές με τη λόγχη, αποφασισμένοι ή να νικήσωμε ή να πεθάνωμε, μέχρις ενός….
Παπακ. Σελ. 168:
Ο Μεταξάς στο ημερολόγιο του (το κρατούσεν από 25 ετών), αφού περιγράφει την νύκτα του Όχι, γράφει στις 29 Οκτωβρίου έως 31: Ελπίδες! Αλλ’ αν η προσχώρησις εις Ήπειρον, είναι ταχεία; Τότε; Ιωάννινα! Σφίγγεται η ψυχή μου!…. Εις τας 4 Νοεμβρίου: Ελπίδες απομονώσεως Μεραρχίας «Τζούλια» εις τα όρη της Πίνδου… Εις τας 5 Νοεμβρίου: Πολλαί ελπίδες. Άλλα, θα πρέπει να εγκαταλειφθώ μεν εις πρόωρον χαράν!…. Εις τας 9 Νοεμβρίου: Νίκη! Νίκη εις Πίνδον!…. Η Μεραρχία Αλπινιστών κατεστράφη!….
Παπακ. Σελ. 139: Η Μάχη της Πίνδου ήλλαξε τον ρουν του Πολέμου (Στρατάρχης Γιάν Σμάτς).
Η αρχική ήττα των Ιταλών εις την Πίνδον εστοίχισεν εις τον Πράτσικα την αρχιστρατηγίαν.
Κι άλλα πολλά γράφηκαν για τη Μεγαλειώδη Νίκη του Στράτου μας στην Πίνδο γενικά. Σ’ αυτόν, βεβαίως οφείλεται όλη η καταπληκτική αυτή επιτυχία! Σ’ αυτόν ανήκει όλη η ευγνωμοσύνη του Έθνους μας. Σ’ αυτόν η Δόξα και η Τιμή. «Στους ημιθέους», όπως ονόμασαν τότε τους Στρατιώτες μας.
Άλλα και η συμβολή του άμαχου πληθυσμού και της γυναίκας του Ζαγορίου και των άλλων τμημάτων της Πίνδου, δεν ήταν μικρή σ’ αυτές τις κρίσιμες κι επικίνδυνες στιγμές.
Τι κάναμε ημείς οι Ζαγορίσιοι, όμως;…. Τι κάναμε οι 260. 000 Ηπειρώται, της Αθήνας και του Πειραιά, για να στηθεί στην εμπρέπουσαν θέσιν, στην Ήπειρο, το άγαλμα της «Γυναίκας της Πίνδου»;;,
Τι κάναμε, για να γίνεται τουλάχιστον, ένα μνημόσυνο και γι’ αυτήν, κάθε χρόνο;;
Ποια ήταν η φροντίδα του Κράτους, που θάπρεπε να την ευγνωμονεί όπως λέει ο Κατσιμήτρος, όπως τονίζει ο Παπάγος;…
Ποια ήταν η ανταπόδοση στον τόπο εκείνον;…

Όλα ξεχάστηκαν, όπως έχουν ξεχαστεί κι άλλα προηγούμενα. Το Ζαγόρι, ιδίως, γνώρισε την εξαθλίωση, εγκαταλελειμμένο και παραγκωνισμένο απ’ όλους.
Οι δρόμοι, ακόμα, ελεεινοί, οι περισσότεροι, όπως τους είδε ο Γκόλτς – Πασάς. Αντικρίζεις, απ’ το ένα χωριό, ένα άλλο, ιδίως στο Ανατ. Ζαγόρι και νομίζεις πως απέχει μισή ώρα και όμως θέλεις μιας μέρας κυκλωτική διαδρομή, για να το πλησίασης!….
Τα περίφημα αρχοντικά, πενταόροφα και τετραώροφα, πεσμένα και ρημαγμένα, ελλείψει κόσμου.
Οι περίφημες ξυλόγλυπτες εκκλησιές (όπως των Νεγάδων) κλειστές, ελλείψει παπάδων.
Τα περίφημα σχολειά, (όπως η Πασχάλειος) κλειστά ελλείψει παιδιών.
Τα ιατρεία κλειστά ελλείψει γιατρών. Στο Τσεπέλοβο, με τρεις γιατρούς τα παλιά τα χρόνια, τώρα οι άρρωστοι πεθαίνουν χωρίς ιατρική περίθαλψη. Προ ήμερων βρήκαν μια γυναίκα πεθαμένη οι γείτονες, από πνευμονία ίσως, στο σπίτι της.
Το μοναδικό Γυμνάσιο, που βγάζει δεκάδες αριστούχους κάθε χρόνο και που αναστέλλει κάπως το ξεκλήρισμα, κοντεύει να καταργηθεί ελλείψει κτιρίου καταλλήλου, της ανεγέρσεως του νέου, μη πραγματοποιούμενης ακόμα, από το 1968, που μας υπόσχονται!…
Το Οικοτροφείο του, προγραμματισμένο κι αυτό από το 1971 με έτοιμες τις μελέτες (500.000 δρχ.) αναβάλλεται συνεχώς, ελλείψει πιστώσεων.
Η περίφημη χαράδρα του Βίκου, όμοια της οποίας δεν υπάρχει άλλη, έκτος από το Κολοράντο τής Αμερικής, που θα γινόταν εθνικός δρυμός, έμεινε παραμύθι.
Το εκτροφείο θηραμάτων, που το Υπουργείο το έκρινε καταλληλότατο, επίσης.
Το εργοστάσιο ξυλείας, για την αξιοποίηση του Δάσους, που θα συγκρατούσε και του πληθυσμού τη διαρροή, όνειρο εαρινής νυκτός.
Η απόδοσης της ατομικής περιουσίας εις τας Ελληνικάς καλένδας. Και βλέπετε το οξύμωρο σχήμα, να έχει μεν ο ιδιοκτήτης το δικαίωμα και να μαζεύει τον καρπό από τα δέντρα στο χωράφι του, άλλα τα δέντρα και το χωράφι… ν’ ανήκουν στο Κράτος, επειδή λόγω του χρόνου έχουν αναφυή πεύκα σ’ αυτό.

Τα τόσα κληροδοτήματα του, που και μόνον αυτά θα το καθιστούσαν αυτάρκες, όπως πριν, χουμπωμένα και αρπαγμένα τώρα από ξένους, άπονους και αδιάφορους, άφαντα για το Ζαγόρι!!…
Κι έτσι, το τρομερό ξεκλήρισμα, η ερήμωση, για την οποία τάχα, κόβονται όλοι, θα σταματήσει… με λόγια!!…
Το Ζαγόρι, στο όποιο άνθισε ο πολιτισμός, ο πατριωτισμός, ο πλούτος και η αρχοντιά, ρημάζει πλέον, κι αν, ο μη γένοιτο, ξαναχρειαστεί, δε θα βρεθεί ψυχή για να βοηθήσει!…
Το «Πνευματικό ονομαζόμενο Ζαγόρι» που όπως λέει ο Γάλλος Σορέλ και ο Φαλτάιτς, «εμόρφωσεν όλη την Ελλάδα», με τους δασκάλους του Γένους και τα συγγράμματα των, που θάχε και Πανεπιστήμιο στο Ρογκοβό, αν οι υπερπατριώτες Ζαγορίσιοι δεν ξώδευαν τα γι’ αυτό προοριζόμενα χρήματα τους στη Φιλική Εταιρία, θα… σβήσει από το χάρτη, αν εξακολούθηση αυτή η αδιαφορία και η αναλγησία!!….
Ποιος, επί τέλους, θ’ ακούσει το παράπονο μας;…
Ποιος θα συγκινηθεί και θα βοηθήσει;…
Φωνάζουν τα 45 χωριά του, φωνάζει η Ένωσης Ζαγορισίων, φωνάζει ο Λαμπρίδης, ο Λαζαρίδης, ο Τζαμίχας, ακόμα και ο μη Ζαγορίσιος Μαμμόπουλος, φωνάζουμε όλοι!…
Μα, εις κέντρα λακτίζουμε!!…
Θα βρεθεί τάχα, τώρα κανένα ευαίσθητο αυτί, ν’ ακούσει την αδύναμη και βραχνιασμένη φωνή μας;….
Είναι βεβαίως τώρα πολύ δύσκολοι οι καιροί για το Κράτος μας. Είναι άλλα καυτά ζητήματα που το απασχολούν, είναι άλλες αγωνίες, που δέρνουν τον τόπο μας, που σφίγγουν τις ψυχές όλων….
Αλλ’ ας θελήσει ο ΜεγContent άλος μας θεός, να λυθούν ευνοϊκά όλα τα παράλληλα, ας βρεθεί και για όσα ειπώθηκαν λίγη κατανόηση…
Σας κούρασα ίσως. Σχωρνάτε με. Σχωρέστε την αδυναμία του γελασμένου άνθρωπου, που όσο κι αν θέλει, δεν μπορεί να ξεφύγει από τα περασμένα. Όσο κι αν πασχίζει ν’ άνοιξη τα φτερά της φαντασίας του ν’ απλωθεί, να πετάξει ψηλά (όπως σαν ήταν νιος), να πιάσει τα μεγάλα, τ’ άπιαστα, μοιραίως θα χαμηλώσει για να κουρνιάσει στη φτωχή φωλιά του και ν’ αράξει σα σ’ απάνεμο λιμάνι, ευλαβικός προσκυνητής, στ’ άγια χώματα που τον γέννησαν.

Ευχαριστώ
Η Φρόσω Ιωαννίδη γεννήθηκε στο Τσεπέλοβο Ζαγορίου και ήταν κόρη του γιατρού Α. Λιάπη. Μεγάλωσε στα Γιάννινα και από νεαρή ηλικία δραστηριοποιήθηκε σε διάφορους φιλανθρωπικούς οργανισμούς. Παράλληλα μέσω της δράσης της στο Λύκειο Ελληνίδων φρόντισε και για τη διάσωση της Ηπειρώτικης μουσικής παράδοσης. Συνέβαλε επίσης τα μέγιστα για την ίδρυση στη πόλη των Ιωαννίνων του βρεφοκομικού σταθμού ΠΙΚΠΑ. Στον πόλεμο του ’40 μετέτρεψε το σπίτι της σε σχολή Νοσοκόμων ενώ η ίδια την εποχή εκείνη πρωτοστατεί και εργάζεται για τη συλλογή βοήθειας προς τα μαχόμενα Ελληνικά στρατεύματα.
Και μετά τον πόλεμο όμως συνεχίζει να βοηθάει τους συμπολίτες της, αφού για ένα διάστημα εργάστηκε σε ψυχιατρικά ιδρύματα, οργάνωσε οικοκυρικές σχολές κ.α
Για τη προσφορά της αυτή το 1973 η Ένωση των Ζαγορισίων Αθηνών την ανακήρυξε ως «Μάνα του Ζαγορίου».

το κείμενο από: http://www.iliochori.net/index.php?option=com_content&view=article&id=251:2012-10-25-07-19-31&catid=23:2009-10-27-09-09-34&Itemid=52

Ηλίας Παπαδόπουλος: H «Γενοκτονία» του μυαλού μας....

on Friday, 03 May 2019. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον



Πίνακας της Andriana Karamitros φιλοτεχνημένος στην Αυστραλία με θέμα την Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου

Πριν λίγες μέρες γίναμε μάρτυρες ενός συμβάντος, που για τα πολιτικά δεδομένα αποτελεί μια κίνηση εντυπωσιασμού ή υφαρπαγής ολιγίστων συγχαρητηρίων και τα δεδομένα της κοινωνίας συνιστά μια προδοτική και εμπαικτική προσπάθεια του λαού. Αναφέρομαι στην κατατεθείσα πρόταση για ψήφισμα για αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου στο ευρωκοινοβούλιο. Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας ήταν αρνητικό. Στις ψήφους αυτές, καταμετρώνται μόνο 7 από τις 27 ελλαδικές και κυπριακές ψήφους. Δεν εξετάζω το γιατί και το πώς. Από το περιστατικό αυτό διακρίνεται ακόμη ένα σημάδι της διαχρονικής ελληνικής παθογένειας, αυτής της ασυννενοησίας στα αυτονόητα μεγάλα εθνικά ζητήματα. Ο πεπραγμένος κλαυσίγελως, η τετελεσμένη φαρσοκωμωδία επέδειξε ότι έχουμε τους πολιτικούς που μας αξίζουν, μικρούς ανόητους που εκτελούν ξενικά συμφέροντα. Ποιά είναι η εντύπωση που προκαλείται στους ξένους από την αντιμετώπιση των Ελλήνων ευρωβουλευτών; Η απάντηση μπορεί να είναι μόνο μία: ασυννενοησία, υποβιβασμός του ζητήματος, μικρο-πολιτική καπίλευση, έτοιμη βορά για τα ξενικά συμφέροντα.

Tις τελευταίες δεκαετίες διαπιστώνεται σε όλο το φάσμα του Ελληνισμού, Ελλάδας και Κύπρου, ένα φαινόμενο που γοργά παίρνει τρομερές διαστάσεις δυσανάλογες με τον αριθμό των υποστηρικτών του. Πιο συγκεκριμένα, το πρόβλημα της διάστασης πολιτείας και κοινωνίας. Η διαφορά της ερμηνείας της εντολής. Η πλήρης ασυνέπεια και αλληλοσυνεννόηση του εντολέα με τον εντολοδόχο. Λογικώς τίθεται άμεσα η απορία: «φταίνε όλοι;». Προφανώς και όχι. Καθίσταται απολύτως σαφές ότι η κύρια ευθύνη ή καλύτερα η βασική και διαχρονική ευθύνη για την σημερινή πολιτική κατάσταση και τα αποτελέσματα της που υφίσταται η ελληνική κοινωνία, βρίσκεται πρωτίστως αλλού και αφορά στο κυρίαρχο μεταπολιτευτικά συγκρότημα-σύστημα εξουσίας. Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου είναι η λιγότερο προβεβλημένη στον κόσμο. Η πιο “άγνωστη”. Δική μας είναι η ευθύνη γι΄ αυτό. Κανείς δεν θα ρθει να μας το πεί αν εμείς δεν το πούμε στους άλλους.

Σχετικά με την αρμένικη γενοκτονία ας δούμε τι έχουν καταφέρει. Η Αρμένικη περίπτωση φέρνει διαρκώς την Τουρκία σε αντιπαράθεση με χώρες της Δύσης που αναγνώρισαν ή συζητούν σοβαρά την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων. Τελευταία περίπτωση, αυτή της Ιταλίας. Η αρμένικη Γενοκτονία αναγνωρίστηκε από σχεδόν 30 χώρες εκ των οποίων οι τρείς είναι μουσουλμανικές, και φέτος ο Αιγύπτιος πρόεδρος έδωσε υπόσχεση για την αναγνώριση της Γενοκτονίας και στην Αίγυπτο. Στην περίπτωση των Ελλήνων του Πόντου μόνο 4 χώρες την έχουν αναγνωρίσει (Ελλάδα, Κύπρος, Αρμενία, Σουηδία). Αυτό το αποτέλεσμα βαρύνει πρώτα από όλα το ελλαδικό κράτος και τους ασκούντες την εξουσία. Δεύτερο μερίδιο ευθύνης αποδίδεται στον καθένα εξ ημών που δεν διαβάζει, δεν σκέφτεται και δεν ασχολείται με το ζήτημα αυτό, που είναι ένα εθνικό ζήτημα με διεθνείς προεκτάσεις. Το αποτέλεσμα είναι η νίκη του γενοκτόνου. Ποιοί οφελούνται από την νίκη αυτή; αυτό θα αναλυθεί σε επόμενο άρθρο.

Κι όμως ο αγώνας για την αναγνώριση και την διεθνοποίηση της ελληνικής Γενοκτονίας δεν έχει τελειώσει προς λύπη πολλών.Το 1938 ο Raphael Lemkin, επινόησε τον όρο “genocide” για να περιγράψει τις τουρκικές φρικαλεότητες επί των ελληνικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας. Αυτές οι φρικαλεότητες απετέλεσαν πρόσφορο έδαφος για μελέτες από μελλοντικούς γενοκτόνους, τους ναζιστές της Γερμανίας επί των Εβραίων. Έτσι, λοιπόν, εμείς οι Έλληνες πρέπει πάντα να υπενθυμίζουμε ότι εξαιτίας μας γεννήθηκε αυτός ο όρος για τους μαζικούς εθνικούς θανάτους.

Ένα ακόμη επιχείρημα που μας διαφεύγει είναι η υπαγωγή της υφιστάμενης ελληνικής γενοκτονίας στα «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας». Αυτό σημαίνει ότι το ζήτημα παύει να είναι διμερές και καθίσταται πλέον διεθνές. Υπό το πρίσμα αυτό έγινε η αναγνώριση της τριάδας γενοκτονιών από την Ευρωπαική Ένωση το 2006 ώς εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Ωστόσο, οι όροι “γενοκτονία” και “έγκλημα κατά της ανθρωπότητας” δεν ταυτίζονται απολύτως σε νομικό επίπεδο.

Ένα μεγάλο σφάλμα που διαπράττει η Ελλάδα σε πολιτικό επίπεδο είναι η μη αναγνώριση της γενοκτονίας των Ασσυρίων. Η γενοκτονία Ελλήνων του Πόντου, Αρμενίων, Ασσυρίων έγινε στον ίδιο τόπο, ίδια χρονική στιγμή και από τον ίδιο θύτη. Έτσι μονάχα πρέπει να δρούμε σε πολιτικό και διεθνές επίπεδο. Ως τρίαδα γενοκτονιών.

Στεκόμαστε σήμερα ως πολίτες, ως ποντιακά σωματεία, ως ποντιακοί σύλλογοι και ομοσπονδίες και χαζεύουμε την αναισθησία και την αναλγησία των πολιτικών υπεθύνων που υποτίθεται δρούν υπέρ της αναγνώρισης και διεθνοποίησης της Γενοκτονίας των Ελλήνων. Αντ’ αυτού παίζουν μικροπολιτικά παιχνιδάκια και κρύβονται πίσω από τις μεγαλοστομίες τους. Αυτό λοιπόν, θα πάψει μόλις πάψουμε εμείς. Δεν αρκεί να διοργανώνουμε ποντιακά συναπαντήματα και φεστιβάλ με ποντιακούς χορούς μόνο. Τι θα γίνει στο πολιτικό επίπεδο; Τι θα γίνει με τους τόπους μας; Θα μείνουν άραγε στην λησμονιά και θα περάσουν μετέπειτα στην λήθη; Ας αναλογιστούμε ότι το ίδιο συμβαίνει την ώρα που γραφεται το κείμενο αυτό στην μαρτυρική μεγαλόνησο. Τι θα γίνει με τα μικρά και μεγάλα κατεχόμενα;

Ο ρόλος μας ως πολίτες του κράτους έγκειται στην απόδοση εντολής στους εντολοδόχους να υπηρετούν τα συμφέροντα του λαού, ως νόμιμος και μακραίωνος φάρος δημοκρατίας που είμαστε. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο καθηγητής Παναγιώτης Ήφαιστος «Η επιστημονικά ελλειμματική προσέγγιση της εθνομηδενιστικής ιστοριογραφικής ανεκδοτολογίας είναι όχι μόνο αυτοκαταστροφική αλλά και πολιτικά και πνευματικά αβάστακτη». Είμαστε όλοι υπεύθυνοι που η ελληνική Γενοκτονία έγινε αιωνόβια και δεν έχει τιμωρηθεί ο θύτης, ο γενοκτόνος, ο εχθρός της ανθρωπότητας.

Βιβλιογραφία:
1. Lemkin, Unofficial, quoted in, Shirinian, G. ed. Genocide in the Ottoman Empire: Armenians, Assyrians and Greeks 1913-1923. Berghahn Books 2017, p. 255.
2. American Scholar, Volume 15, no. 2 (April 1946), p. 227-230
3. https://ifestos.edu.gr/2019/03/25/%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B7%CE%B4%CE%B5%CE%BD%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CE%BC%CE%B1%CE%BA%CE%B5%CE%B4%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%B1-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%BF%CF%84%CE%BF%CF%85/

Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης: Το "λογχισμένο Ευαγγέλιο της Σαμοθράκης"

on Monday, 13 August 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Το «λογχισμένο Ευαγγέλιο της Σαμοθράκης» σχετίζεται άμεσα με το Ολοκαύτωμα του μαρτυρικού νησιού του βορειανατολικού Αιγαίου, κατά την Επανάσταση του 1821.

 
Το «λογχισμένο Ευαγγέλιο» της Σαμοθράκης
 
Το "λογχισμένο Ευαγγέλιο της Σαμοθράκης" όπως είχε εκτεθεί στη Βουλή το έτος 2000

Είμαι βέβαιος, ότι οι περισσότεροι από τους συμπατριώτες μου Θρακιώτες, δεν έτυχε να δουν το λεγόμενο «λογχισμένο Ευαγγέλιο της Σαμοθράκης» που αποτελεί πολύτιμο αντικείμενο των συλλογών του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου.
Είναι όμως στην πραγματικότητα, ανεκτίμητο ενθύμιο των παθών του Θρακικού Ελληνισμού.

Το «λογχισμένο Ευαγγέλιο της Σαμοθράκης» σχετίζεται άμεσα με το Ολοκαύτωμα του μαρτυρικού νησιού του βορειανατολικού Αιγαίου, κατά την Επανάσταση του 1821.

Συνοπτικά τα γεγονότα: Οι άνθρωποι της Φιλικής Εταιρείας είχαν προετοιμάσει ψυχικά τους κατοίκους της Σαμοθράκης για τον εθνικό ξεσηκωμό, που έρχονταν και ήταν όλοι αποφασισμένοι. Έτσι οι Σαμοθρακίτες επαναστάτησαν τον Αύγουστο του 1821, αρνούμενοι να πληρώσουν φόρους.

Όμως 1η Σεπτεμβρίου 1821 των λεγόμενη στο τοπικό ιδίωμα «πρωτοσταυρινιά» αποβιβάστηκαν στη Σαμοθράκη τα αγήματα των Τούρκων υπό τον υποναύαρχο Καρά-Αλή (σ.σ. είναι αυτό που αργότερα τον Ιούνιο του 1822, ανατίναξε μαζί με την ναυαρχίδα του, ο πυρπολητής Κωνσταντίνος Κανάρης). Αμέσως άρχισαν το έργο της σφαγής και των λεηλασιών. Σφαγιάσθηκαν μερικές χιλιάδες άνδρες και αγόρια. Τα γυναικόπαιδα πουλήθηκαν στα παζάρια σκλάβων της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης. Τα σπίτια τους κάηκαν. Το νησί ερημώθηκε.

Τότε μέσα στο χαμό, κάποιοι Τούρκοι στρατιώτες και στην εκκλησία της Χώρας, όπου λειτουργούσε ο ιερέας. Προφανώς τον εκτέλεσαν και επιπλέον κάποιος λόγχισε το ιστορικό αυτό Ευαγγέλιο.

Εφτακόσιοι από τους κατοίκους που είχαν επιζήσει καταφεύγοντας στα βουνά, τελικά πείσθηκαν από τους Τούρκους να εμφανισθούν γιατί τους έδωσαν την εντύπωση ότι θα τους δώσουν χάρη και θα τους χαρίσουν τη ζωή. Όμως στην τοποθεσία «Εφκάς» της πρωτεύουσας του νησιού Χώρας, τους δολοφόνησαν όλους.

Ελάχιστοι κάτοικοι που διασώθηκαν κρυμμένοι στα βουνά άρχισαν όταν έφυγαν τα αγήματα του Καρά-Αλή να θάβουν τους νεκρούς και να μαζεύουν ό,τι αντικείμενο μπορούσε να διασωθεί. Έτσι μαζεύτηκε και το «λογχισμένο Ευαγγέλιο» και φυλάχτηκε για πολλά χρόνια ως ιερό κειμήλιο.

Η λαϊκή μούσα πικροτραγούδησε αυτό το γεγονός με ένα μοιρολόγι:

Σήμερα είναι Τρίτη και πρωτοσταυρινιά
Όπου μας εχαλάσαν οι Τούρκοι τα σκυλιά,
Παίρναν τα κεφάλια κι αφήναν τα κορμιά,
Γεμίσαν τα σοκάκια και όλα τα στενά.


Μαρτυρία για το Ολοκαύτωμα αποτέλεσε το έργο του Ίωνος Δραγούμη «Σαμοθράκη», ο οποίος αναφέρεται στο αιματηρό συμβάν, αλλά και στο «λογχισμένο Ευαγγέλιο» της εκκλησίας της Παναγίας στη Χώρα, το οποίο φυλάσσεται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο.

Ο Ίων Δραγούμης

Η παρέμβαση του Ίωνος Δραγούμη

Πολλά χρόνια αργότερα μετά το χαλασμό, το 1905 τοποθετήθηκε πρόξενος της Ελλάδας στο Δεδέαγατς, ο Ίων Δραγούμης, ο οποίος επισκέφθηκε πολλές φορές της Σαμοθράκη, γοητεύτηκε και έγραψε το βιβλίο «Σαμοθράκη» που το εξέδωσε το 1909. Στο βιβλίο αυτό κάνει αναφορά και στο «λογχισμένο Ευαγγέλιο της Σαμοθράκης».

Το απόσπασμα από το βιβλίο του Δραγούμη για το "λογχισμένο Ευαγγέλιο"

Ταυτόχρονα ο Δραγούμης έπεισε τους Σαμοθρακίτες και του παραχώρησαν αυτό το κειμήλιο, που το έστειλε στην Αθήνα στην Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, η οποία το περιέλαβε στις συλλογές του Μουσείου της, που βρίσκεται πίσω από τον ανδριάντα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στην οδό Σταδίου.

Πράγματι στα αρχεία του Μουσείου υπάρχει σήμερα το ιστορικό αυτό Ευαγγέλιο και η συνοδευτική επιστολή του Δραγούμη γραμμένη με πένα και μωβ μελάνι.

Το Ευαγγέλιο, εκτέθηκε το έτος 2000 στην μεγάλη έκθεση που είχε οργανώσει η Βουλή (πρόεδρος ο Απόστολος Κακλαμάνης) για να εορτασθούν τα 80 χρόνια ενσωμάτωσης της Θράκης στον ελληνικό κορμό, μετά από σκλαβιά περίπου 600 ετών. Ως έκθεμα είχε πάρει τον αριθμό 87.

Τι είναι τελικά αυτό το Ευαγγέλιο;

Αυτό το Ευαγγέλιο δεν είναι απλά ένα θρησκευτικό βιβλίο που συνδέθηκε με ένα δραματικό ιστορικό γεγονός. Και από μόνο του σήμερα χωρίς το θρησκευτικό και ιστορικό χαρακτήρα του, είναι ένα πολύ σπάνιο βιβλίο, τυπωμένο στο περίφημο τυπογραφείο του Νικολάου Γλυκύ στη Βενετία τον 17ο αιώνα.

Ο Νικόλαος Γλυκύς από τα Ιωάννινα, ήταν ένα αγράμματος Ηπειρώτης που μετανάστευσε στη Βενετία το 1647 και ασχολήθηκε αρχικά με το εμπόριο. Το 1671 ίδρυσε το τυπογραφείο του και άρχισε να εκδίδει ελληνικά θρησκευτικά, επιστημονικά και φιλολογικά βιβλία. Το τυπογραφείο αυτό ήταν το μακροβιότερο ελληνικό και ως τυπογραφείο της οικογένειας του Γλυκύ, υπήρχε έως το 1832. Από τους ιστορικούς μελετητές ο Γλυκύς, κατατάσσεται ως ο όγδοος κατά σειρά Έλληνας τυπογράφος της Βενετίας.

Από πρόλογο βιβλίου του Τυπογραφείου του Νικολάου του Γλυκέως του εξ Ιωαννίνων.
Πρόκειται για το αντίτυπο του βιβλίου "Κατηχητικόν" του Αγίου Θεοδώρου Στουδίτου
(έκδοση 1676) που εναπόκειται στη Βιβλιοθήκη του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου
Αδριανούπολης, η οποία υπάρχει σήμερα στη Νέα Ορεστιάδα

Η φωτογραφία του "λογχισμένου Ευαγγελίου της Σαμοθράκης" είναι του Σάββα Σταθάκη
Πηγή: Ιστολόγιο ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ (sitalkisking.blogspot.gr)
 

1/3/2017. Η επιστολή του Μ. Αλεξάνδρου προς τον Δαρείο: Η τέχνη στη λήψη αποφάσεων και διαπραγμάτευσης

on Wednesday, 01 March 2017. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Αλέξανδρος Θ. Δρίβας

1/3/2017. Η επιστολή του Μ. Αλεξάνδρου προς τον Δαρείο: Η τέχνη στη λήψη αποφάσεων και διαπραγμάτευσης

Η Αρχαία Ελληνική Γραμματεία, βρίθει από κείμενα και αναφορές σε ζητήματα που αφορούν τις τέχνες της Στρατηγικής, της Διπλωματίας. Το εξόχως ενδιαφέρον ζήτημα, είναι πως οι εκάστοτε και υπο μελέτη περιπτώσεις (case studies) αφορούν τόσο το ακαδημαϊκό προσωπικό, όσο και τους λήπτες αποφάσεων. Παράλληλα, υπάρχουν και ζητήματα που αφορούν την καθαρά εκπαιδευτική διαδικασία. Κείμενα και έργα μεγάλων διανοητών, ανεξάρτητα το μήνυμα που στην κατακλείδα τους περνούν, έχουν ως στόχο την ανάδειξη του διαχρονικού στοιχείου της διεθνούς πολιτικής. Στόχος του ερευνητή αλλά και του λήπτη απόφασης, είναι να περιορίσει την έκθεσή του στη ζώνη άγνοιας και ταυτόχρονα, να μεταφέρει το τραπέζι των διαπραγματεύσεων κοντά σε παράθυρο ευκαιρίας που ευνοεί τον ίδιο. Η ισχύς, όπως παραδέχονται οι περισσότεροι που ασχολούνται είτε ακαδημαϊκά είτε επαγγελματικά με τις διεθνείς σχέσεις, ναι μεν έχει συντελεστές που μπορούν να την καταστήσουν σε ένα βαθμό μετρήσιμη, όμως έχει και καθαρά ψυχολογική σύλληψη.

ΕΔΩ! η συνέχεια.

Πηγή: Η επιστολή του Μ. Αλεξάνδρου προς τον Δαρείο: Η τέχνη στη λήψη αποφάσεων και διαπραγμάτευσης http://mignatiou.com/2017/01/i-epistoli-tou-m-alexandrou-pros-ton-dario-i-techni-sti-lipsi-apofaseon-ke-diapragmatefsis/

1/8/2016, Οι Πομάκοι: Οι Ακρίτες της Ελληνικής Θράκης

on Monday, 01 August 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γραφει ο Χρήστος Γιανταμίδης, Αντιπλοίαρχος ε.α. ΠΝ, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

1/8/2016, Οι Πομάκοι: Οι Ακρίτες της Ελληνικής Θράκης

Τελευταία πολλά γράφονται και ακούγονται σε ανησυχητικό βαθμό για τις μειονότητες της Ελληνικής Θράκης και ειδικότερα για τις προσπάθειες της Άγκυρας, μέσω του προξενείου της στην Κομοτηνή, εκμεταλλευόμενη και την αδράνεια των Ελληνικών Αρχών, να τουρκοποιήσει την μειονότητα των Πομάκων και όχι μόνο, που αριθμούν περί τους 40.000 κατοίκους.

ΕΔΩ! η συνέχεια!

1/8/2016. Ανατολική Θράκη

on Monday, 01 August 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Χρήστος Γιανταμίδης, Αντιπλοίαρχος ε.α. ΠΝ, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

1/8/2016. Ανατολική Θράκη

Η πρόβλεψη είναι έργο των Σ ο φ ώ ν,  και ιδιαίτερα των πολιτικών, στρατιωτικών  ή Ταγών του Έθνους.  Είναι προτιμότερο να λαμβάνονται μέτρα για αποφυγή δυσάρεστων για την πατρίδα μας συνεπειών παρά να ακολουθούμε  τα γεγονότα που πολλές φορές επιφέρουν ανεπανόρθωτες για το Έθνος καταστροφές, πρέπει να είμεθα προμηθείς και όχι επιμηθείς.

ΕΔΩ! η συνέχεια.

10/10/2017. Protagon Team: Πόσο αξίζει η Μεσόγειος; Τουλάχιστον $5,6 τρισ.

on Tuesday, 10 October 2017. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

10/10/2017. Protagon Team: Πόσο αξίζει η Μεσόγειος; Τουλάχιστον $5,6 τρισ.

Μελέτη του WWF περιγράφει την επιτακτική ανάγκη ουσιαστικής προστασίας της Μεσογείου, εστιάζοντας στις τεράστιες οικονομικές δυνατότητες που διαθέτει. Εάν η Mare Nostrum ήταν μια ανεξάρτητη οικονομία, θα ήταν η πέμπτη μεγαλύτερη της ευρύτερης περιοχής μετά τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Τουρκία.


Η θάλασσα μπορεί να είναι μικρή αλλά ο θησαυρός της τεράστιος, ένας μοναδικός φυσικός πόρος αξίας τρισεκατομμυρίων. Αλλά η Μεσόγειος έχει πληγεί σοβαρά από τις όποιες δραστηριότητες των ανθρώπων που εξακολουθούν να μην ευαισθητοποιούνται και να αγνοούν τις προειδοποιήσεις των ειδικών. Σήμερα, ωστόσο, και με στόχο την εξεύρεση νέων λύσεων για τη διάσωσή της, υπολογίστηκε για πρώτη φορά όχι μόνον η περιβαλλοντική αλλά η οικονομική αξία των φυσικών πόρων της Μεσογείου: τουλάχιστον 5,6 τρισεκατομμύρια δολάρια!
Το νούμερο είναι πραγματικά εντυπωσιακό και αποδεικνύει την εξαιρετική δυναμική της Μεσογείου, μιας υδάτινης λεκάνης που καταλαμβάνει λιγότερο από το 1% της συνολικής επιφάνειας των ωκεανών όλου του κόσμου αλλά είναι σε θέση να παράγει ένα Ακαθάριστο Θαλάσσιο Προϊόν –το ΑΕΠ των θαλασσών- που αναλογεί στο 20% του παγκόσμιου θαλάσσιου προϊόντος.

Εάν η Mare Nostrum ήταν μια ανεξάρτητη οικονομία, θα ήταν η πέμπτη μεγαλύτερη της ευρύτερης περιοχής μετά τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Τουρκία, ικανή να παράγει ανά έτος σχεδόν όσο η οικονομία της της Αλγερίας, του Μαρόκου και της Ελλάδας μαζί. Και η αξία της Μεσογείου ενδέχεται να είναι ακόμα μεγαλύτερη καθώς στις εκτιμήσεις των ειδικών δεν υπολογίζεται ο πλούτος στους βυθούς της, υδρογονάνθρακες και ορυκτά.
Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από μια αποκαλυπτική έκθεση που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του WWF, σε συνεργασία με τον όμιλο Boston Consulting Group. Στις 5 και στις 6 Οκτωβρίου κατά τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, «Our Ocean», που θα πραγματοποιηθεί στη Μάλτα, οι συντάκτες της έκθεσης θα προσπαθήσουν να πείσουν τους Ευρωπαίους ηγέτες για την επιτακτική ανάγκη ουσιαστικής προστασίας της Μεσογείου, εστιάζοντας στις τεράστιες οικονομικές δυνατότητες που διαθέτει. Σύμφωνα με το WWF η συνολική εκτιμώμενη αξία των φυσικών πόρων της Μεσογείου και των σχετικών οικονομικών δραστηριοτήτων, ήτοι 5,6 τρισεκατομμύρια δολάρια, θα πρέπει να αποτελέσουν τρόπον τινά ένα «δημόσιο ταμείο επενδύσεων».

Σήμερα η εκμετάλλευση των ακτών και αλιεία, οι υδατοκαλλιέργειες (φυτών όπως η Ποσειδωνία) και η απορρόφηση του διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα συμβάλλουν στην παραγωγή ενός Ακαθάριστου Θαλάσσιου Προϊόντος ύψους 450 δισεκατομμυρίων δολαρίων με τον τουρισμό να συμβάλλει σε ποσοστό άνω του 90%. Την ίδια ώρα, οι τουρίστες στις μεσογειακές ακτές παράγουν το 52% των απορριμμάτων που καταλήγουν στα νερά και τις παραλίες της Μεσογείου. Και, φυσικά, υπάρχει πάντα και η κλιματική αλλαγή, πράγμα που σημαίνει ότι έως το 2050 η στάθμη της θάλασσας θα μπορούσε να ανέβει έως και 25 εκατοστά.
Και αυτοί οι ζωτικής σημασίας φυσικοί πόροι για τους 150 εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν στις ακτές της Μεσογείου, επιβαρύνονται συστηματικά, ενδεχομένως και ανεπανόρθωτα. Τα τελευταία πενήντα χρόνια ο πληθυσμός των θαλάσσιων θηλαστικών μειώθηκε κατά 41% ενώ των ψαριών, στο σύνολό τους, κατά 34%. Άνω του 30% είναι και το ποσοστό των καλλιεργειών Ποσειδωνίας που έχει καταστραφεί ενώ σήμερα το 80% όλων των πληθυσμών των ψαριών απειλείται από την υπεραλιεία.

Φαίνεται πως το γεγονός ότι στη Μεσόγειο κολυμπάνε όλα τα ψάρια που καταλήγουν στα πιάτα μας, όλα τα ψάρια, δηλαδή που απορροφούν όλες μας τις βρομιές, είτε πρόκειται για πετρέλαιο είτα για πλαστικό, δεν αρκεί για να συνετιστούμε και να προστατέψουμε αυτήν την πολύτιμη θάλασσά μας. Ενδεχομένως, όμως, αυτήν τη φορά οι Ευρωπαίοι ηγέτες να κινητοποιηθούν από τα νούμερα και να προβούν στη λήψη των όποιων απαραίτητων μέτρων για την προστασία και την περαιτέρω βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη –και όχι εκμετάλλευση- της Μεσογείου.

Αναδημοσίευση από το Protagon

10/3/2017. Στον αστερισμό του μίσους

on Friday, 10 March 2017. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Γιαννακόπουλος Παντελής, Ταξχος ε.α., Μέλος ΕΛΙΣΜΕ, συγγραφέας

10/3/2017. Στον αστερισμό του μίσους

 «Είναι μερικά χρόνια που έχω την αίσθηση ότι βιώνω την ύπαρξή μου σε έναν χώρο, όπου πληθώρα από έλλογα και άλογα όντα, αλλά και αντικείμενα (sic) κάθε μορφής, με κοιτούν με βλέμμα καχύποπτο, φθονερό και ενίοτε …δολοφονικό!», μου εκμυστηρεύθηκε εξαιρετικά καλλιεργημένος και ευπατρίδης φίλος και συνέχισε: «Αν σ' αυτή την φάση αρκεσθώ να σχολιάσω μόνον το βλέμμα των ανθρώπων και στραφώ να ατενίσω το πρόσωπό τους, λίγο πριν προσαρμόσουν σ' αυτό ένα (αδικαιολόγητα)δυσοίωνο προσωπείο, τότε όχι χωρίς έκπληξη θα αντικρίσω πλέον καταχθόνιες μορφές, που με πανικοβάλλουν. Ίσως γιατί…», έγρουξε συγχυσμένος, «το προβλέψιμο διαβολικό προσωπείο που αντικαθιστά το original πρόσωπο, υπολείπεται του τελευταίου σε βίαιο αρνητισμό και κακότητα, μη αποτυπώνοντας τα πραγματικά χαρακτηριστικά του βαθέως μίσους».

Η συνέχεια ΕΔΩ!

10/4/2016. Ο ΣΥΜΒΟΛΙΚΟΣ ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΤΗΣ 25ΗΣ ΜΑΡΤΙΟΥ 1821 ΚΑΙ ΟΙ ΟΨΙΜΟΙ ΑΜΦΙΣΒΗΤΙΕΣ ΤΟΥ – ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ Π.Π. ΓΕΡΜΑΝΟ.

on Saturday, 09 April 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Ευάγγελος Γριβάκος, Αντιστράτηγος ε.α – Νομικός, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

10/4/2016. Ο ΣΥΜΒΟΛΙΚΟΣ ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΤΗΣ 25ΗΣ ΜΑΡΤΙΟΥ 1821 ΚΑΙ ΟΙ ΟΨΙΜΟΙ ΑΜΦΙΣΒΗΤΙΕΣ ΤΟΥ – ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ Π.Π. ΓΕΡΜΑΝΟ.

Με το υπ΄αριθ. 980 Βασιλικό Διάταγμα του Όθωνα, που εκδόθηκε την 15η Μαρτίου 1938 κατόπιν προτάσεως του τότε Υπουργού επί των Εκκλησιαστικών και Δημοσίας  Εκπαιδεύσεως Γεωργίου Γλαράκη, η 25η Μαρτίου 1821,αναγνωρίσθηκε επίσημα ως  «ημέρα  ενάρξεως του υπέρ της ανεξαρτησίας αγώνος του Ελληνικού  Έθνους» και ορίσθηκε όπως εορτάζεται «εις το διηνεκές» ως Εθνική Εορτή,  συγχρόνως με τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Ο πρώτος επίσημος εορτασμός στην Αθήνα έγινε το ίδιο έτος (1938) στον επί της οδού Αιόλου Ι. Ναό της Αγ. Ειρήνης,με την συμμετοχή των βασιλέων Όθωνος και Αμαλίας, πολιτικών και στρατιωτικών Αρχών, ξένων πρεσβειών, των  εν ζωή αγωνιστών της Επανάστασης όπως οι Κολοκοτρώνης, Κουντουριώτης, Νικηταράς, Μακρυγιάννης κλπ και πλήθους κόσμου.
Εν τούτοις, τις τελευταίες, κυρίως, δύο δεκαετίες, ορισμένοι ιστορικοί, πολιτικοί, κομματικοί, και εκπαιδευτικοί  κύκλοι, με προμετωπίδα την δημιουργία μιας επίπλαστης «προοδευτικής» ιστοριογραφίας διεθνιστικών τάσεων, προσπαθούν να ανατρέψουν την συνέχιση αυτού του συν-εορτασμού ή, τουλάχιστον, να αναδείξουν την καθιέρωσή του ως κακώς γενομένη, προβάλλοντας το ιστορικά αληθές επιχείρημα  ότι η Επανάσταση δεν κηρύχτηκε την 25η Μαρτίου 1821 από τον Π.Π. Γερμανό (κατά κόσμο Χρυσόστομο Σκλήφα)  στην Μονή της Αγ. Λαύρας στα Καλάβρυτα, ούτε κανένα Λάβαρο υψώθηκε εκεί την συγκεκριμένη ημερομηνία. Κατά τους κύκλους αυτούς, η σύμπτωση της έκρηξης της Επανάστασης με τον Ευαγγελισμό δεν είναι τίποτε άλλο παρά «ένας μύθος ο οποίος  πλάσθηκε χωρίς προηγούμενη ιστορική έρευνα και σαφώς εφευρέθηκε εκ των υστέρων με σκοπό να συνδεθεί η Επανάσταση[...] με την υπόσχεση της Ελεύσεως του Σωτήρα κατά τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και  τις ευλογίες της εκκλησιαστικής ηγεσίας»[ ].

Η συνέχεια ΕΔΩ!

10/6/2016. H Αριστοτελική Δημοκρατία

on Friday, 10 June 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Αρης Διαμαντόπουλος, Υπτγος ε.α., Δρ, Ψυχολόγος, Μέλος ΕΛΙΣΜΕ

10/6/2016. H Αριστοτελική Δημοκρατία

«Δεν υπάρχει μεγαλύτερο κακό από αυτό που διασπά την κοινωνία σε πολλά κομμάτια και μεγαλύτερο αγαθό από εκείνο που την δένει μαζί και την κάνει μία»1
Κρίνεται πολύ ενδιαφέρον στο παρόν κείμενο να μεταφερθούν ορισμένες από τις περιγραφές τις οποίες ο Πλάτων κάνει για την δημοκρατία της εποχής του.
Είναι ενδιαφέρουσες αυτές οι περιγραφές, αφενός λόγω της ομοιότητας την οποία παρουσιάζουν με τις παθογένειες της σημερινής μας δημοκρατίας, αλλά και μήπως το φωτεινό πνεύμα των μεγάλων προγόνων μας εμπνεύσει την εποχή μας, διότι αυτό είναι διαχρονικής εμβέλειας και πάντα επίκαιρο.
Λέει, λοιπόν, ο Πλάτων για την δημοκρατία των Αθηνών της εποχής του:
«…Η δημοκρατία αυτής της απόλυτης ισότητας και της αχαλίνωτης ελευθερίας, έχει και αυτό το γνώρισμα, να μην αναδεικνύονται στ’ αξιώματα οι ικανοί και οι κατάλληλοι γι αυτά, ούτε επίσης να υποχρεώνει τους πολίτες σε υπακοή.
Αλλά, ανάλογα με τις ορέξεις του καθενός αναδεικνύεται ο αξιωματούχος και ο δικαστής, ανεξάρτητα αν ο νόμος ορίζει ή όχι … αρκεί να δηλώσουν, ότι ανήκουν στην δική τους κομματική παράταξη».
«…Οι κατάδικοι αντιμετωπίζονται με τόση επιείκεια, με αποτέλεσμα ορισμένοι από αυτούς να εξακολουθούν να περιτριγυρίζουν ελεύθερα μέσα στα δημόσια μέρη ως ήρωες, οι οποίοι μάλιστα χλευάζουν τους άλλους πολίτες που δείχνουν υπακοή στους νόμους, θεωρώντας αυτούς δουλοπρεπείς και τιποτένιους, ενώ επαινούνται και τιμούνται οι άλλοι, που είναι επιτήδειοι και διαφεύγουν όσα ορίζουν οι νόμοι…»
«…Χάριν της ισότητας αυτής της δημοκρατίας, μέσα στην οικογένεια ο πατέρας εξισώνεται με τα παιδιά και πολλές φορές μάλιστα φοβάται αυτά…»
«…Επίσης ο δάσκαλος φοβάται τους μαθητές του χαϊδεύοντάς τους, ενώ οι μαθητές δεν δείχνουν κανένα σεβασμό στους δασκάλους τους»2, σήμερα μάλιστα τους γρονθοκοπούν και τους κλειδώνουν στα γραφεία τους, κλείνοντας ολόκληρο το σχολείο τους…
Ζοφερές επίσης είναι οι περιγραφές  των καταστροφών, οι οποίες προκαλούνται συνεπεία των κομματικών συγκρούσεων, οι οποίες δυστυχώς συμβαίνουν κατά την διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου και εξιστορούνται από τον Θουκυδίδη μέσα στην όλη τραγωδία αυτού του εμφυλίου πολέμου.
Και αυτά, όπως σχολιάζει ο ίδιος ο Θουκυδίδης, «διότι τα κόμματα δεν σχηματίσθηκαν για να επιδιώξουν την κοινή ωφέλεια, αλλά αντίθετα για να ικανοποιήσουν την πλεονεξία τους παρανομώντας. Προσποιούνταν, ότι υπηρετούν την κοινωνία, ενώ πραγματικά ήθελαν να ικανοποιήσουν κομματικά και προσωπικά συμφέροντα και αγωνίζονταν με κάθε τρόπο να νικήσουν τους αντιπάλους τους».
Ήταν δε τα κόμματα τόσον πατριωτικά που οι Δημοκρατικοί, υποκινούμενοι από τους Αθηναίους, βιαίως ανέτρεπαν από την εξουσία της πόλης τους Ολιγαρχικούς, οι δε Ολιγαρχικοί αντίστ6οιχα υποκινούμενοι από τους Σπαρτιάτες, ανέτρεπαν τους Δημοκρατικούς της άλλης πόλης.3
Ανάλογες είναι και του Πλάτωνος οι διαπιστώσεις για τη συμπεριφορά των κομμάτων, ο οποίος «θεωρεί ανίερες τις πράξεις τους να προβαίνουν οι άνθρωποι του ενός κόμματος στην καταστροφή των άλλων, χαρακτηρίζοντας έτσι τα κόμματα από έλλειψη πατριωτισμού» εφόσον θέτουν το κομματικό υπεράνω του εθνικού συμφέροντος, ακόμη υπεράνω και αυτής της ομαλής λειτουργίας της δημοκρατίας.
Σημειώνει με θλίψη τη φράση: «Δεν νικηθήκαμε από τους βαρβάρους, αλλά από τις δικές μας εσωτερικές διαμάχες και καλεί τους Έλληνες να είναι Φιλέλληνες».4
Τέλος, απευθυνόμενος προς τους πολίτες λέει, ότι «είναι δίκαιον, ορθόν και αναγκαίον η κοινωνία να έχει ομόνοια και να μη διέπεται από το πνεύμα επικράτησης της μίας παράταξης επί της άλλης».5
Μετά από αυτή την επιλεκτική, αλλά τόσο σημαντική, αναφορά της παθολογίας της κομματικής λειτουργίας της πολιτείας από τον Πλάτωνα και τον Θουκυδίδη, δεν γίνεται οιοσδήποτε παραλληλισμός με τις σημερινές παθογένειες της κομματικής δημοκρατίας, αφενός λόγω της αυταπόδεικτης ομοιότητας των συμπτωμάτων τους και αφετέρου προκειμένου να υπάρξει ευελιξία, ώστε ο κάθε αναγνώστης του παρόντος να κάνει τους δικούς του ευστοχότερους και πλουσιότερους παραλληλισμούς του.
Πλην όμως, από αυτήν την ομοιότητα της πολιτικής μας παθογένειας, διαπιστώνεται και μία άλλη αλήθεια, ότι οι σημερινοί Έλληνες είναι γνήσιοι απόγονοι των αρχαίων προγόνων μας.
Ίσως οι μεγάλοι μας σοφοί, Πλάτων και Αριστοτέλης, αυτή την οργανική παθογένεια του Γένους μας είχαν διαπιστώσει και γι’ αυτό δεν συνταύτισαν την δημοκρατία με τα πολιτικά κόμματα.
Επίσης από αυτή την διαχρονική ομοιότητα, προκύπτει ένα συμπέρασμα, ότι οι παθογένειες λειτουργίας του κομματισμού αποτελούν ιστορική πραγματικότητα και επιβεβαιώνουν επί πλέον την προμετωπίδα του παρόντος άρθρου.
Συγχρόνως όμως, από αυτή την διαχρονικότητα της κομματικής παθογένειας, απορρέουν και δύο βασικά ερωτήματα:
Οφείλεται αυτή στην οργανική διαιρετότητα του κομματικού πολιτικού συστήματος; η οποία  έχει ως φυσική συνέπεια τον κατακερματισμό του εκλογικού σώματος, ο οποίος στη συνέχεια καλλιεργεί τον ανταγωνισμό και προκαλεί τις μεταξύ των πολιτών συγκρούσεις και τις αθέμιτες συμπεριφορές αυτών;
Ή οφείλεται στην διαφοροποίηση των χαρακτήρων των λαών κάθε χώρας, ανάλογα με τη γεωγραφία και το κλίμα αυτής; Και εάν ναι, ποιός είναι ο βασικός χαρακτήρας των Ελλήνων;
Πολλές συζητήσεις γίνονται και μελέτες έχουν γραφεί για την επίδραση της γεωγραφίας και του κλίματος μίας περιοχής στους χαρακτήρες των λαών.
Μία τέτοια μελέτη περιλαμβάνεται και στο σύγγραμμα «Παγκόσμια Ιστορία» και ιδιαίτερα στα «Προλεγόμενα» του Άραβα φιλοσόφου ‘Ιμπν Χαλντούν, ο οποίος έζησε κατά τον 13ον-14ον αιώνα ως επί το πλείστον σε χώρες της Β. Αφρικής και ο οποίος ισχυρίζεται, μεταξύ των άλλων, σύμφωνα με τα διδάγματα της φυσιολογίας, ότι:
«Η ευθυμία και η συναισθηματικότητα των λαών του Νότου είναι αποτέλεσμα της διαστολής των πνευμάτων, ενώ ο βαρύς, μελαγχολικός αλλά εργατικός και προνοητικός χαρακτήρας των ανθρώπων του Βορρά προέρχεται από τη συστολή αυτών, που προκαλεί το ψύχος».
Συγχρόνως, αναφέρεται και σε ποικιλία άλλων διαφορισμών που οφείλονται σε γειτνίαση με τη θάλασσα και στα θαλάσσια ρεύματα, από διαβίωση των ανθρώπων στην πόλη και στην ύπαιθρο, από την διατροφή τους κλπ.
Γενικά, με αυτό το πνεύμα της ανθρωπογεωγραφίας διαχωρίζει τον Πλανήτη σε επτά (7) ζώνες, στο κέντρο οι τρείς (3) εύκρατες ζώνες και οι άλλες τέσσερεις (4) στα δύο (2) άκρα αυτού.6
Σύμφωνα με το παραπάνω πνεύμα της ανθρωπογεωγραφίας του Ιμπν Χαλντούν, σε μία σύντομη και συνοπτική ανατομία στην δική μας πατρίδα, την Ελλάδα, θα παρατηρήσουμε, ότι:
Βρίσκεται στο Βόρειο και Ανατολικό τμήμα της Μεσογείου που γενικά υπάγεται στην Εύκρατη Ζώνη, αλλά σε οριακή θέση, ανάμεσα σε Ηπείρους.
Διαθέτει ποικιλία και εναλλασσόμενες εδαφικές διαμερισματώσεις σε όρη και πεδιάδες.
Περιβρέχεται ολόγυρα από τη θάλασσα και σχεδόν ολοκληρωτικά επηρεάζεται απ’ αυτή και από τα εναλλασσόμενα και συγκρουόμενα μεταξύ τους θαλάσσια ρεύματα, ενώ παράλληλα, το μεγαλύτερο τμήμα της Χώρας αποτελείται από τα διάσπαρτα νησιά μας.
Από πλευράς εποχών, επίσης, βιώνουμε ακόμη το ευεργέτημα της εναλλαγής στην διάρκεια του έτους των τεσσάρων αντιθέτων εποχών.
Αν συμπτύξουμε και συνθέσουμε διαλεκτικά όλα αυτά τα γεωγραφικά και κλιματολογικά χαρακτηριστικά της Πατρίδας μας, θα παρατηρήσουμε, ότι παρουσιάζουν έναν αντιθετικό και συγκρουσιακό χαρακτήρα.
Ε, … αυτή η φύση αποτυπώθηκε και στον φυσικό χαρακτήρα των Ελλήνων…!
Αυτά, ως φαίνεται, παρατήρησε και ο Αριστοτέλης για να μας αφήσει άλλη μία κληρονομιά του, η οποία λέει:
«…Το γένος των Ελλήνων, καθώς βρίσκεται σε τόπους κειμένους στο μέσον εκείνων και των άλλων, έτσι μετέχει των ιδιοτήτων αμφοτέρων, διότι και δυναμισμό έχει και διάνοια και γι αυτό και ελεύθερον είναι και άριστον πολιτικόν βίον διάγει και έχει την δύναμη να κυριαρχήσει επί πάντων, μόνον εάν είναι ενωμένον.»7
Τους αντιφατικούς όρους της δύναμης και της διάνοιας χρησιμοποιεί και ο Αριστοτέλης για ν’ αποδώσει τα χαρακτηριστικά του γένους των Ελλήνων, ανάλογα με τη μεσαία γεωγραφική θέση που κατέχει.
Θέτει όμως, ως βασική προϋπόθεση, να είναι ενωμένο, προκειμένου αυτοί οι αντιφατικοί όροι της δύναμης και της διάνοιας να είναι δημιουργικοί και ευεργετικοί και όχι αυτοκαταστροφικοί, όπως ιστορικά έχει συμβεί κατά το παρελθόν και πάλι υπάρχει η πιθανή απειλή να συμβεί, λόγω της οργανικής παθογένειας της διαίρεσης του κομματικού πολιτικού συστήματός μας.
Παράλληλα όμως πρέπει να σημειωθεί, ότι αυτοί οι αντιφατικοί όροι της δύναμης και της διάνοιας –της σωφροσύνης και της ανδρείας κατά Πλάτωνα- που είναι το γνώρισμα του γένους των Ελλήνων, κατά Αριστοτέλη, αποτελούν και τα ιδανικότερα φυσικά προσόντα του άριστου ηγέτη.
Γι αυτό και οι πολίτες πρέπει να κυβερνώνται από τους πλέον αρίστους, ώστε, τα χαρακτηριστικά της δύναμης και της ανδρείας να μην κυριαρχήσουν επί της διάνοιας και της σωφροσύνης και μετατρέψουν τον ηγέτη σε αλαζόνα, καταστροφικό για τον ίδιο και την Χώρα του.
Εύλογα όμως προκύπτει το ερώτημα: Ποια δημοκρατία πρότεινε ο Αριστοτέλης, ο οποίος μάλιστα είναι και ο θεωρητικός της θεμελιωτής;
Ο Αριστοτέλης, ακολουθώντας το δημοκρατικό πνεύμα του δασκάλου του Πλάτωνος –όπως αυτό διατυπώνεται κυρίως στο καταληκτικό του έργο τους «Νόμους»-, οικοδομεί και προτείνει, μέσω του έργου του «Πολιτικά», μία δημοκρατία των αρίστων, χωρίς κόμματα και τις ιδεολογικές τους θεωρητικές προκατασκευές, αλλά με βάση την πολιτική πραγματικότητα και την επιστήμη.
Μία Βουλή, όπως αφήνεται να εννοηθεί, η οποία μάλλον αποτελείται από τα επαγγέλματα, για τα οποία ο δάσκαλός του ο Πλάτων λέει:
«Χωρίς αυτά δεν θα μπορούσε να υπάρχει ούτε κοινωνία ούτε πολιτική».
Ναι ως εταίρος στην πολιτική, χωρίς όμως να υποκαθιστούν την πολιτική, την πρώτη των επιστημών, κατά τον ίδιο.
Ο Αριστοτέλης επίσης πρότεινε, για την ομαλή λειτουργία της δημοκρατίας, την πλήρη διάκριση των εξουσιών, δηλαδή της Νομοθετικής, της Εκτελεστικής και της Δικαστικής. Ενώ σήμερα η Νομοθετική αποτελεί προέκταση της Εκτελεστικής εξουσίας.
Και ασφαλώς, πρώτα αυτός ιστορικά, προσδιόρισε και τις βασικές αρχές λειτουργίας της δημοκρατίας, όπως την ελευθερία έκφρασης των σκέψεων των πολιτών, την ισότητα αυτών έναντι των νόμων, την απονομή της δικαιοσύνης σύμφωνα με τους νόμους, τη φιλία μεταξύ των πολιτών και την καλλιέργεια της διαλεκτικότητας προς το μέσον και το ορθόν του λόγου.8
Αυτή είναι, σε γενικές γραμμές, η δημοκρατία την οποία πρότεινε ο Αριστοτέλης και η οποία έχει γίνει αποδεκτή και εφαρμόζεται σήμερα από το σύνολο της ανθρωπότητας, έστω και παραποιημένη, λόγω τοπικών ιδιαιτεροτήτων, αλλά και λόγω της προσθήκης στην Αριστοτελική Δημοκρατία των προκατασκευασμένων κομματικών ιδεολογικών θεωριών της πολιτικής, προς επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων.
Ιδιαίτερα σήμερα, με την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας και της επικοι-νωνίας των ανθρώπων, με την πολυσυνθετότητα των προβλημάτων της παγκοσμιοποιημένης πλέον κοινωνίας, με την ταχύτητα των επικοινωνιών και την ένταση των αναγκών των κοινωνιών, μάλλον απαιτείται, η επιστημονικοποίηση της πολιτικής στις βάσεις της Αριστοτελικής Δημοκρατίας.
Διατυπώνεται η γνώμη, ότι η εγκατάσταση με τη θέληση όλων των πολιτών μίας Αριστοτελικής Δημοκρατίας δεν θα φέρει στο γένος των Ελλήνων μόνο την ομόνοια και την ευημερία, αλλά συγχρόνως θα αναδείξει την Πατρίδα μας και πάλι πρωτοπόρο της γνήσιας Δημοκρατίας και όχι αυτής της κατά «μίμηση», σύμφωνα με το πνεύμα των σοφών προγόνων μας.
Η Αριστοτελική Δημοκρατία συνίσταται από εκλεγμένη Κυβέρνηση, των αρίστων επιστημόνων και από μία Βουλή με εκπροσώπους των επαγγελμάτων και των περιφερειών.
Αν πάλι δεν θα μπορέσουμε να ανταποκριθούμε σε αυτή τη μεγάλη αλλαγή, τουλάχιστον ας αυτοδιορθώσουμε, θεραπεύοντας ορισμένες επικίνδυνες παθο-γένειες του ισχύοντος πολιτικού συστήματος.
-    Πρώτη και ουσιαστική θεραπεία είναι η αποκομματικοποίηση και η απελευθέρωση από τους κομματικούς μηχανισμούς και εξαρτήσεις του συνόλου του σώματος της κοινωνίας, των κοινωνικών ομάδων και κυρίως των θεσμών της Πολιτείας, ώστε να μην υπάρχουν πλέον παντού οι οργανωμένοι κομματικοί «στρατοί», αλλά ελεύθεροι, με πολιτική συνείδηση πολίτες και όχι «οπαδοί».
-    Πλήρης διαχωρισμός των εξουσιών και ιδιαίτερα μεταξύ Νομοθετικής και Εκτελεστικής εξουσίας, πλαισιώνοντας την Εκτελεστική με εξωκοινο-βουλευτικούς αρίστους ειδήμονες λειτουργούς.
-    Να εκλέγεται μία προσωπικότητα κύρους και ήθους ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, απ’ ευθείας από τους πολίτες, να ενισχυθούν οι Συνταγματικές του αρμοδιότητες κυρίως σε περίοδο κρίσεων, όπως η παρούσα (Πλατωνικές θέσεις στην «Πολιτεία»).
-    Να υπάρχει πολιτική διαλεκτικότητα και σύμπνοια στους Εθνικούς και στους Κοινωνικούς στόχους, μεταξύ των κομμάτων, ώστε να μην επιτρέπονται οι κομματικοί ανταγωνισμοί ν’ αναδεικνύονται υπεράνω αυτών των σκοπών.
-    Αξιοκρατία στην δημόσια διοίκηση και έλεγχος εφαρμογής των νόμων και των Κυβερνητικών αποφάσεων από ανεξάρτητη αρχή και οι παραβάτες να υφίστανται τις δέουσες συνέπειες.
-    Αποδέσμευση των κομμάτων από τη χρηματοδότηση εκ μέρους της «οικονομικής ολιγαρχίας» διότι έτσι, κατ’ επέκταση, αιχμαλωτίζεται αυτή η ίδια η δημοκρατία.
-    Στο ίδιο πνεύμα ομαλής λειτουργίας της δημοκρατίας τοποθετείται και η εξυγείανση της Πολιτείας από της υπερβολές του Συνδικαλιστικού Κινήματος, το οποίον υπερβαίνει πλειστάκις τα δημοκρατικά όριά του.
-    Και ασφαλώς ισότητα εφαρμογής των νόμων έναντι πολιτών και πολιτικών, διότι είναι αδιανόητο να υπάρχει ασυλία των βουλευτών.
-    Το δε Σύνταγμα να εκκαθαρισθεί από δευτερεύουσες διατάξεις ισχύος νόμου, ώστε να αποτελείται από καθαρές θεσμικές που αφορούν την δομή της Πολιτείας και τη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.
-    Συνεπεία αυτής της θεραπείας εκτιμάται, ότι θα γίνουν και πράξη οι διακηρυγμένες αρχές λειτουργίας της δημοκρατίας, όπως αυτές διατυπώθηκαν από τον Αριστοτέλη και αναφέρθηκαν παραπάνω.
Δυστυχώς εάν δεν γίνουν είτε η μεγάλη είτε η μικρή προσαρμογή, όπως παραπάνω διατυπώθηκαν και επιμένει το κομματικό πολιτικό σύστημα να επιβιώνει με τις γνωστές σε όλους μας παθογένειές του, είναι ιστορικά αποδεδειγμένο, ότι αργά ή γρήγορα πεθαίνει.9
Πεθαίνοντας όμως αυτό παρασύρει στον όλεθρο και στον θάνατο την δημοκρατία, αλλά και ολόκληρη τη Χώρα …
Αυτήν την πικρή αλήθεια επιβεβαιώνει και ο ιστορικός φυσιοδίφης Κάρολος Δαρβίνος διαλαλώντας:
«Οργανισμοί που δεν προσαρμόζονται πεθαίνουν και απεναντίας εξελίσσονται προοδευτικά αυτοί οι οργανισμοί που έχουν την ικανότητα να προσαρμόζονται στις αλλαγές».10
Ιδιαίτερα σήμερα, επιβάλλεται η συνεργασία των πολιτικών κομμάτων, που η Πατρίδα μας βρίσκεται σε λίαν κρίσιμη οικονομικο-κοινωνική κατάσταση με πολυσύνθετα προβλήματα προς επίλυση, με τα εθνικά μας θέματα ανοικτά και τον γεωπολιτικό μας περίγυρο στη Μεσόγειο να φλέγεται από πολεμικές συγκρούσεις και να δέχεται πολυπληθή κύματα προσφύγων και μεταναστών.
Κλείνοντας, σαν επίλογο, πάλι προσφέρονται οι σκέψεις του Αριστοτέλη, οι οποίες λέγουν, ότι: «το είδος της δημοκρατίας είναι ανάλογο με την πόλη και τον λαό και ότι η οργάνωση και η λειτουργία των θεσμών της δύνανται ν’ αποτελούν συνδυασμούς αριστοκρατίας και δημοκρατίας».
Σε ανάλογο πνεύμα με τον Αριστοτέλη εκφράσθηκε και ο σύγχρονος Καναδός Φιλόσοφος Τσάρλς Τεϊλορ σε συνέντευξή του, ότι «η δημοκρατία για να επεκταθεί (σε παγκόσμιο επίπεδο), πρέπει να προσαρμοστεί στο πολιτικό και πολιτισμικό υπόβαθρο κάθε κοινωνίας».11
Ιστορικό παράδειγμα των ημερών μας αποτελεί το πείραμα της λεγόμενης «Αραβικής Άνοιξης» την οποίαν επεδίωξαν να εφαρμόσουν, εντελώς αταίριαστα, σε λαούς της Ανατολής και της Αφρικής, οι ισχυροί της Δύσης, με τραγικές συνέπειες.
Τέλος, όσα γράφηκαν, διατυπώθηκαν με κάθε αγαθή προαίρεση και την  διακαή ευχή ενός απλού πολίτη αυτής της Χώρας για την αρίστη δημοκρατία.

Με εκτίμηση
Άρης Διαμαντόπουλος
Υποστράτηγος ε.α. / Ψυχολόγος / Δρ. Φιλοσοφίας





















Βιβλιογραφία

1.    Πλάτων. «Πολιτεία» 462-c. Μετάφραση-Σχόλια Κ.Δ. Γεωργούλης. Εκδόσεις Σιδέρης.
Αθήνα 1963.
2.    Πλάτων. «Πολιτεία» 557b-558c, 558d-561e, 562b-563b. Μετάφραση-Σχόλια Κ.Δ. Γεωργούλης. Εκδόσεις Σιδέρης.Αθήνα 1963.
3.    Θουκυδίδου Ιστορία Γ΄ 81-82, 82-84,, 84-85. Μετάφραση Άγγελος Σ. Βλάχος. Εκδόσεις Εστίας. Αθήνα 2008.
4.    Πλάτων. «Μενέξενος» 241e-242a, 242d, 243d, 244a-b. Μετάφραση-Σχόλια. Καλλιρόη Ελεοπούλου. Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα.
5.    Πλάτων «Νόμοι» 627c, 6276e-628a, 628c. Πρόλογος Κ.Δ. Γεωργούλης. Μετάφραση-Σχόλια Κων/νος Φίλιππας. Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα 1975.
6.    Γεώργιος Κ. Βλάχος. Εισαγωγή στις Πολιτικές Θεωρίες των Νεώτερων Χρόνων. Τόμος Α΄. Ο Ίμπν Χαλντούν. Μία Νέα Επιστήμη. Σελίδες 66-82. Εκδόσεις Παπαζήση. Αθήνα 1979.
7.    Αριστοτέλης. «Πολιτικά» 1286b/5-20, 1327b/30-35. Μετάφραση-Σχόλια Νικόλαος Παρίτσης. Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα 1975.
8.    Αριστοτέλης. «Πολιτικά» 1286b5-20, 1327b/30-35. Μετάφραση-Σχόλια Νικόλαος Παρίτσης. Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα 1975.
-    Αριστοτέλης. «Ηθικά Νικομάχεια». Μετάφραση-Σχόλια Ανδρέας Δαλέζιος. Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα 1975.
-    Πλάτων. «Πολιτικός». Περί των Επαγγελμάτων. Επιμέλεια Ευάγγελος Παπανούτσος. Μετάφραση-Σχόλια Ηλίας Λάγιος. Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος. Αθήνα.
-    Άρης Διαμαντόπουλος. Ο Πλατωνικός Ηγέτης. Επιστημονικοποίηση της Πολιτικής. Σελίδες 1. Αθήνα 24-25 Μαίου 2014.
9.    Γιούλη Επτακοίλη. Δεσμώτες του … Πελατιακού. Εφημερίδα Καθημερινή. Τέχνες και Γράμματα. Σελίδα 1. Αθήνα 24-25 Μαίου 2014.
-    Μαρία Τοπάλη. Κρίση στις Δυτικές Δημοκρατίες και στην Ε.Ε. Αντώνης Έλληνας. Φθορά Θεσμών και Απαιτήσεις των Πολιτών. Γιάννης Κωνσταντινίδης. «Σπιράλ Αντι-Ευρωπαϊσμού»… Εφημερίδα Καθημερινή. Τέχνες και Γράμματα. Σελίδα 8. Αθήνα 24-25 Μαίου 2014.
10.    Κάρολος Δαρβίνος. Η Καταγωγή των Ειδών. Μετάφραση Ανδρέας Πάγκαλος. Εκδόσεις Γκοβοστή. Αθήνα.
11.    Αριστοτέλης. «Πολιτικά 317a-1321b/10. Μετάφραση-Σχόλια Νικόλαος Παρίτσης. Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα 1975.
-    Γρηγόρης Μπέκος. «Ο Θεός θα είναι πάντα ζωντανός, όπως και οι αρνητές του». Εφημερίδα «Το Βήμα». Νέες Εποχές. Σελίδες 4-5. Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2015.

10/7/2017. ΟΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΛΗΓΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

on Monday, 10 July 2017. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει η Βενετία Λιάκου, Συνεργάτρια του ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.

10/7/2017.  ΟΙ  ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ  ΠΛΗΓΕΣ  ΤΗΣ  ΕΛΛΑΔΑΣ

                  
Η μελέτη της ελληνικής περίπτωσης αναφορικά με την περιβαλλοντική πολιτική παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον , στο μέτρο που η περιβαλλοντική πολιτική, τουλάχιστον μέχρι πρόσφατα δεν αποτελούσε πεδίο υψηλής πολιτικής προτεραιότητας για τις ελληνικές κυβερνήσεις.

Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι παρά την ύπαρξη, ήδη από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα, κανονιστικών διατάξεων για την προστασία της δημόσιας υγείας και την αντιμετώπιση οχλήσεων από παραγωγικές δραστηριότητες, καθώς και τη θέσπιση ρητής διάταξης στο Σύνταγμα του 1975, σύμφωνα με την οποία ‘ προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα του καθενός ‘, η εισαγωγή ενός ολοκληρωμένου νομικού πλαισίου ολοκληρώθηκε μόλις το 1986.

  Παρά τα πιεστικά περιβαλλοντικά προβλήματα που αναδεικνύονται σταδιακά από τα τέλη της δεκατίας του 1970 έως σήμερα, ιδίως όσον αφορά την υποβάθμιση της ποιότητας ζωής στα μεγάλα αστικά κέντρα, την περιβαλλοντική επιβάρυνση από την αγροτική παραγωγή και τη σημαντική έλλειψη υδάτινων πόρων στο ανατολικό τμήμα της χώρας, η περιβαλλοντική πολιτική παρέμενε επί μακρόν τομέας χαμηλής πολιτικής προτεραιότητας.
   Αντίστοιχα, οι εθνικές δομές, διαδικασίες και πρακτικές περιβαλλοντικής ρύθμισης χαρακτηρίζονται από έντονα συγκεντρωτικό χαρακτήρα, σημαντικές ελλείψεις γνωστικών και χρηματοδοτικών πόρων των δομών που είναι επιφορτισμένες με την αποτελεσματική παρακολούθηση και επιβολή της ενωσιακής νομοθεσίας.
    Παρατηρείται έντονα την τελευταία δεκαετία αδυναμία των εκάστοτε ελληνικών κυβερνήσεων να εφαρμόσουν τις περιβαλλοντικές νομοθεσίες που προέρχονται από την ΕΕ, με ακούσιο ή εκούσιο χαρακτήρα. Συγκεκριμένα,  η ενωσιακή περιβαλλοντική νομοθεσία εκούσια καταπατάται όταν η σύγκριση κόστους –ωφέλειας εφαρμογής συγκλίνει υπέρ του κόστους ( χρηματικό, πολιτικό, διοικητικό) και όχι υπέρ της ωφέλειας. Σε αντίθεση, ακούσια καταπατάται όταν ενώ το κράτος – μέλος επιθυμεί την εφαρμογή της ενωσιακής περιβαλλοντικής πολιτικής, αλλά δεν διαθέτει τους κατάλληλους οικονομικούς, διοικητικούς, εξειδικευμένους  γνωστικούς πόρους.    

Ως περιβαλλοντικές πληγές της χώρας μας υπογραμμίζονται ο τομέας διαχείρισης των στερεών αποβλήτων και ο τομέας της ανακύκλωσης. Σχετικά με τον τομέα των στερεών αποβλήτων η πολιτική της ΕΕ στηρίζεται σε μια σειρά από κατευθυντήριες αρχές, οι οποίες αποτυπώνονται στις επιμέρους οδηγίες και τα προγραμματικά κείμενα της Επιτροπής. Συγκεκριμένα, η θεμελιώδης αρχή διαχείρισης των αποβλήτων ότι ‘ ο ρυπαίνων πληρώνει’ , καθιστά τους παραγωγούς και κατόχους αποβλήτων υπόχρεους για το κόστος διαχείρισής τους.

Σύμφωνα με την αρχή της ‘επανόρθωσης’ της ζημίας στο περιβάλλον, το κόστος διαχείρισης των αποβλήτων βαρύνει τον αρχικό παραγωγό των αποβλήτων και τον τρέχοντα ή τους προηγούμενους κατόχους τους.

Η ανταπόκριση της ελληνικής πλευράς στις ουσιαστικές και διαδικαστικές προϋποθέσεις εφαρμογής του σύνθετου και εξαιρετικά εξειδικευμένου από τεχνική άποψη, θεσμικού πλαισίου ήταν εξαρχής προβληματική. Χαρακτηριστικά, ο εν λόγω τομέας κρατικής ρύθμισης αναπτύχθηκε υπό την πίεση της ενσωμάτωσης των ενωσιακών ρυθμίσεων. Είναι ενδεικτικό ότι παρά την ύπαρξη υγειονομικών διατάξεων ήδη από την δεκαετία του 1960, η πρώτη ολοκληρωμένη προσπάθεια εισαγωγής ενός συνεκτικού πλαισίου αρχών και διαδικασιών διαχείρισης των αποβλήτων έγινε το 1986 με το άρθρο 12 του Ν. 1650, που προβλέπει την αναγκαιότητα εθνικού σχεδιασμού διαχείρισης, ενώ παράλληλα παρέχει ευρεία διακριτική ευχέρεια για την έκδοση των σχετικών υπουργικών αποφάσεων εξειδίκευσης του τρόπου εκπόνησης και του περιεχομένου των σχεδίων.

Το κανονιστικό αυτό πλαίσιο αποτελείται από υπουργικές αποφάσεις που ενσωματώνουν τις επιμέρους οδηγίες και καθορίζουν τους εθνικούς φορείς και τις διαδικασίες εφάρμογής τους. Συγκεκριμένα, με την Κ.Υ.Α 69728/824 του 1996 που ενσωματώνει τις οδηγίες του 1975 και του 1991. Τέθηκαν έτσι οι βασικοί όροι και τα μέτρα για τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων, που παρέμειναν εν ισχύ μέχρι την τροποποίησή της με δύο νέες Κ.Υ.Α  μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2000.

Η υπουργική αυτή απόφαση αφορά αποκλειστικά στη διαχείριση των στερεών αποβλήτων, εξαιρώντας από το πεδίο εφαρμόγής της τόσο τα αέρια, όσο και τα ραδιενεργά απόβλητα, τα πτώματα ζώων, τα γεωργικά απόβλητα, καθώς και εκείνα που βάσει της νομοθεσίας χαρακτηρίζονται ως επικίνδυνα. Συνεπώς, το πρόβλημα αντιμετωπίστηκε με διατάξεις που θέτουν ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο διαχείρισης των στερεών αποβλήτων ως προς τους υπόχρεους φορείς, τις γενικές κατευθύνσεις της πολιτικής διαχείρισης των αποβλήτων, το πλαίσιο των τεχνικών προδιαγραφών και γενικών προγραμμάτων διαχείρισης, τα επιμέρους μέτρα, τις διαδικασίες τερματισμού, εξυγίανσης και αποκατάστασης εγκαταστάσεων και χώρων διάθεσης αποβλήτων, καθώς και την αποκατάσταση των ΧΑΔΑ και τη διενέργεια ελέγχων.

Η δεύτερη περιβαλλοντική πληγή της χώρας συνίσταται στο ζήτημα της ανακύκλωσης. Η ενωσιακή νομοθεσία θέτει  ιδιαίτερα φιλόδοξους στόχους ως προς τα διάφορα ρεύματα ανακύκλωσης υλικών και συσκευασιών. Σύμφωνα με αυτούς, η Ελλάδα αναλαμβάνει την υποχρέωση , έως το 2013, να αναπτύξει εθνικό πρόγραμμα πρόληψης παραγωγής αποβλήτων για την επίτευξη των στοχων που θέτουν οι οδηγίες της ΕΕ.  Η πορεία επίτευξης των στόχων αυτών είναι προδήλως ελλειμματική.

Η χώρα μας δυστυχώς βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις μεταξύ των υπόλοιπων κρατών μελών της Ένωσης ως προς την ανακύκλωση συσκευασιών, που αποτελούν και τον κύριο όγκο των ανακυκλώσιμων υλικών.  Συγκεκριμένα, η Ελλάδα με 44 % το 2008 υπολείπεται σημαντικά του κοινοτικού μέσου όρου, ο οποίος είναι 61%.

Το αξιοσημείωτο αυτό έλλειμμα, οφείλεται σε τρείς βασικές αιτίες. Αρχικά, στην ουσιαστική αδυναμία των διοικητικών μηχανισμών που είναι επιφορτισμένοι με τη διαμόρφωση, την παρακολούθηση και κυρίως τον έλεγχο της πολιτικής για την ανακύκλωση. Δεύτερον, στο σημαντικό έλλειμμα αποτελεσματικών μηχανισμών διαμόρφωσης και υλοποίησης των στρατηγικών για την ανακύκλωση διάφορων ρευμάτων υλικών.  Και τρίτον στο αξιοπρόσεχτο έλλειμμα συνεκτικών και αποτελεσματικών στρατηγικών ευαισθητοποίησης και πληροφόρησης των πολιτών σχετικά με τους κινδύνους από τη μη ορθή διαχείριση των οικιακών αποβλήτων.

Εν κατακλείδι, τα βασικότερα περιβαλλοντικά προβλήματα της χώρας μας, ή αλλιώς οι βασικότερες περιβαλλοντικές πληγές της απαιτούν μια καίρια και αποφασιστική διευθέτησή τους. Αυτή η διευθέτηση συνίσταται  σε ένα κράμα πολιτικής, διοικητικής οργάνωσης και κοινωνικής ευσυνειδησίας.

100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Α'

on Thursday, 17 March 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Κώστας Μ. Σταματόπουλος, Περιοδικό Νεα Πολιτική

100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Α'

Γεώργιος Α΄ βασιλεύς των Ελλήνων
(1845-1863-1913)
Κακούργοι χείρες παραφρόνων εδολοφόνησαν σήμερον εν Θεσσαλονίκη τον Βασιλέα, βυθίσασαι εις βαθύτατον πένθος ολόκληρον το Έθνος εν ημέραις αγαλλιάσεως δια την πλήρωσιν των πανελληνίων πόθων. Η δολοφονική επίθεσις εγένετο περί ώραν 5ην μ.μ. της σήμερον εν περιπάτω δια περιστρόφου. Η Α. Μ. εξέπνευσε μετά ημισείαν ώραν. Το υπουργικόν συμβούλιον έσπευσε να ανακοινώση αυθωρεί το οδυνηρόν άγγελμα εις την Α.Μ. τον νέον Βασιλέα Κωνσταντίνον. Εν Αθήναις τη 5η Μαρτίου 1913.
Με αυτά τα λίγα λόγια η κυβέρνηση πληροφορούσε τον ελληνικό λαό για την δολοφονία του βασιλέως Γεωργίου.

Διαβάστε ΕΔΩ! ολόκληρο το κείμενο.

11/1/2017. Ποιος είπε ότι το Κυπριακό είναι υπόθεση Ελλάδας - Τουρκίας - Κύπρου - ΕΕ;

on Wednesday, 11 January 2017. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Επιμέλεια Βασιλική Κουντουρόγιαννη, μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

11/1/2017.  Ποιος είπε ότι το Κυπριακό είναι υπόθεση Ελλάδας - Τουρκίας - Κύπρου - ΕΕ;

Ποιος είπε ότι το Κυπριακό είναι υπόθεση Ελλάδας - Τουρκίας - Κύπρου - ΕΕ;
Ο δρόμος αυτής της διαπραγμάτευσης είναι κατά ουσίαν μια "Σκακιστική Ολυμπιάδα", που όλοι περιμένουν την κίνηση ΜΑΤ... με κομμένη την ανάσα.

Οι 2.200 Εβραίοι που γεννήθηκαν στην Κύπρο

Ένας τσίγκινος θάλαμος και δύο σιδερένια κρεβάτια τοποθετημένα στο χωμάτινο έδαφος. Μερικές μαυρόασπρες φωτογραφίες που απεικόνιζαν τη ζωή κάποιων ανθρώπων μερικές δεκαετίες πριν σε κάποιους καταυλισμούς. Μια γυναίκα, ηλικιωμένη σήμερα, συγκινημένη για το προσκύνημα στον χώρο που γεννήθηκε…
     Αυτά, συνέθεταν τα κύρια σημεία του σκηνικού που στήθηκε χθες στο Στρατόπεδο Βασίλειου Καποτά, το πρώην BMH (British Military Hospital) όπως είναι γνωστό. Εκεί στο πρώην Βρετανικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο, ξεδιπλώθηκε εν συντομία μια άγνωστη σε πολλούς πτυχή της κυπριακής ιστορίας. Μια πτυχή, που όπως τη χαρακτήρισε ο υπουργός Άμυνας Χριστόφορος Φωκαΐδης, είναι και η απόδειξη του στενού δεσμού μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ.
     Η χθεσινή μέρα, πέραν από το γεγονός ότι σηματοδοτήθηκε από την πρώτη επίσκεψη Ισραηλίτη υπουργού Άμυνας στην Κύπρο, είχε και μια άλλη συμβολική σημασία, καθώς ανέδειξε την ιστορία των Εβραίων που βρέθηκαν στην Κύπρο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στον δρόμο για επιστροφή στην Παλαιστίνη. Συνολικά 52.000 άτομα, βρέθηκαν σε καταυλισμούς στην Κύπρο, στο στρατόπεδο του Καραόλου στην Αμμόχωστο, στη Δεκέλεια και στην Ξυλοτύμπου. Από αυτά τα άτομα, τα οποία για τους Βρετανούς αποικιοκράτες θεωρούνταν παράνομοι μετανάστες, γεννήθηκαν στην Κύπρο (και συγκεκριμένα στο Βρετανικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο) 2.200 παιδιά την περίοδο 1946-1949. Προς τιμήν αυτών των παιδιών, εγκαινιάστηκε χθες το μνημείο από τους υπουργούς Άμυνας των δύο χωρών.
     Ανάμεσα σ’ εκείνα τα παιδιά που γεννήθηκαν και η 68χρονη σήμερα Zehavit Blumenfeld, η οποία βρέθηκε χθες στην τελετή, στέλνοντας συγκινημένη το δικό της μήνυμα, ευχαριστώντας την Κύπρο που έκανε τη ζωή της πιο ευχάριστη. Όπως είπε, η ίδια δεν έχει αναμνήσεις από τη ζωή της στον καταυλισμό στην Κύπρο, όμως θυμάται τους γονείς της να της λένε το πόσο τους συμπαραστάθηκαν οι Κύπριοι κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στον καταυλισμό της Δεκέλειας. Όταν ήταν νέα, είπε, ξεκίνησε την αναζήτησή της για να μάθει τις ρίζες της στην Κύπρο. Σήμερα, 2.200 άτομα αναζητούν να μάθουν πληροφορίες για τη ζωή τους στο νησί.
     Κλείνοντας τον χαιρετισμό της, ανέφερε ότι επειδή πιστεύει ότι τα όνειρα γίνονται πραγματικότητα, ευχήθηκε στο εγγύς μέλλον, να εγκαινιάσουν ένα ακόμα μνημείο στο λιμάνι της Αμμοχώστου.
     Οι υπουργοί Άμυνας της Κύπρου, Χριστόφορος Φωκαΐδης και Moshe Yallon αναφέρθηκαν στη σημασία της χθεσινής τελετής, ως φόρος τιμής στους ανθρώπους που έφτασαν τότε στην Κύπρο, επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος, αλλά και ως απόδειξη του ιστορικού δεσμού μεταξύ των δύο χωρών.
      Ακολούθως, οι δύο υπουργοί ξεναγήθηκαν στον χώρο, όπου βρίσκονταν αναρτημένες φωτογραφίες της εποχής, που απεικόνιζαν τη ζωή των Εβραίων στους καταυλισμούς που είχαν στήσει οι Άγγλοι. Πιο δίπλα και ένας τσίγκινος θάλαμος, μια παράγκα στην ουσία, μέσα στον οποία βρίσκονται δύο σιδερένια κρεβάτια της τότε εποχής, όπου αναπαριστούσαν το σκηνικό των θαλάμων στους οποίους φιλοξενούνταν οι Εβραίοι τότε. Στους τοίχους βρίσκονταν τοποθετημένες και πάλι μερικές φωτογραφίες της εποχής, οι οποίες απεικόνιζαν στιγμές της καθημερινότητας των Εβραίων, με πιο χαρακτηριστική, τη φωτογραφία ενός Άγγλου στρατιώτη, να κρατά στην αγκαλιά του ένα νεογέννητο βρέφος Εβραίων.
Στον δρόμο προς τη Γη της Επαγγελίας
    Με τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, δεκάδες χιλιάδες Εβραίοι που αφέθηκαν ελεύθεροι από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζί, αφού επέζησαν του ολοκαυτώματος, αποφάσισαν να αναζητήσουν νέα πατρίδα, στη γη των παλαιότερων προγόνων τους, την Παλαιστίνη.
     Η Βρετανία, που είχε υπό τον έλεγχό της την Παλαιστίνη, είχε εκδώσει από το 1939 διάταγμα, με βάση το οποίο επέτρεπε την εγκατάσταση μόνο 1.500 Εβραίων στην Παλαιστίνη κάθε μήνα. Όλοι οι υπόλοιποι, που επιδίωκαν να φτάσουν εκεί, θεωρούνταν από τους Βρετανούς ως παράνομοι μετανάστες. Όσοι συλλαμβάνονταν στην προσπάθειά τους για μετανάστευση στην Παλαιστίνη αρχικά κρατούνταν σε μεγάλο στρατόπεδο στη Χάιφα.
     Από τον Αύγουστο του 1946 όμως, οι Βρετανοί αποικιοκράτες αποφάσισαν να μεταφέρονται οι Εβραίοι «παράνομοι μετανάστες» στην Κύπρο, όπου δημιουργήθηκαν γι’ αυτό τον σκοπό καταυλισμοί. Οι Βρετανοί είχαν δημιουργήσει δύο συγκροτήματα καταυλισμών. Το ένα, βρισκόταν στην περιοχή Καράολος, κοντά στην Αμμόχωστο. Το δεύτερο, είχε εγκατασταθεί στη Δεκέλεια και την Ξυλοτύμπου.
Φιλελεύθερος
Βασιλική Κουντουρόγιαννη
Πηγή:ο Φρίξος Δαλίτης  25.02.2016


11/2/2017. Παλεύοντας με τη γενικευμένη ανομία

on Saturday, 11 February 2017. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υποστράτηγος ε.α., Διευθυντής Μελετών, Μέλος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

11/2/2017. Παλεύοντας με τη γενικευμένη ανομία

Ένας παλιός μου Διοικητής, τη δεκαετία του 1980, συνήθιζε να λέει στην αναφορά της Μονάδος ότι η εύρυθμη λειτουργία του στρατεύματος στηρίζεται στο επιμελημένο «πρωινό στρώσιμο» των κρεβατιών των στρατευσίμων. Αδιανόητη και λίγο «γραφική» φαίνονταν για όλους εμάς τους ενθουσιώδεις νεαρούς ανθυπολοχαγούς η καθημερινή του επισήμανση-υπενθύμιση. Με τη νεανική τότε ορμή που μας διέκρινε, εστιάζαμε στην πολεμική προπαρασκευή των ανδρών μας (δεν είχαμε τότε ακόμη γυναίκες στο στράτευμα) και τα υπόλοιπα μας φαίνονταν ανούσιες διαδικασίες ρουτίνας ενίοτε δε ασήμαντες και χρονοβόρες.

Οι αναμνήσεις αυτές επανέρχονται συχνά στο μυαλό μου καθώς συχνά συζητάμε και γράφουμε βαθυστόχαστες αναλύσεις περί εθνικής στρατηγικής, σχεδίων ανασυγκρότησης και τόνωσης της ανάπτυξης, οικονομικής ανάταξης και ορθά καταλήγουμε και επισημαίνουμε την προτεραιότητα του ανθρώπινου παράγοντα και  κατά συνέπεια του εκπαιδευτικού μας συστήματος.

Αποφεύγουμε όμως να θίξουμε ένα σοβαρότατο ζήτημα που ταλανίζει την κοινωνία μας τα τελευταία 50 χρόνια αλλά μάλλον έχει βαθύτατες ρίζες. Μιλάω για μια γενικευμένη ανομία που υπάρχει στην πλειονότητα της καθημερινότητας μας. Από την κατά συρροή παραβίαση των κανόνων οδικής κυκλοφορίας μέχρι την καθημερινή αποφυγή εκπλήρωσης των (υπέρμετρων πράγματι) φορολογικών μας υποχρεώσεων. Ναι, αναφέρομαι στις καθημερινές παθογένειες της κοινωνίας μας με τη σημαντικότατη δυστυχώς συμμετοχή της πλειονότητας αλλά και την ανοχή των υπολοίπων ημών. Μια ανοχή που έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις που ακόμη και τα (συμπαθέστατα) όργανα της τροχαίας να θεωρούν απολύτως φυσιολογική τη συνύπαρξη μηχανών –εν κινήσει- και πεζών επί των πεζοδρομίων με τις πρώτες να διεκδικούν και προτεραιότητα ένεκα ισχύος.

Στη σπάνια δε περίπτωση που δημόσιος λειτουργός προβαίνει στην επιβεβλημένη παρατήρηση ή ακόμη και στην επιβολή ελέγχου και κυρώσεων, οι υφιστάμενοι τις συνέπειες της παράβασης τίθενται αυθορμήτως με την πλευρά του παραβάτη επιζητώντας την επιείκεια ή ακόμη και ψέγοντας το κρατικό όργανο για την τυπολατρία που επιδεικνύει. Όταν μάλιστα όλα τα επιχειρήματα παραβάτη και θυμάτων-συμπαραστατών έχουν εξαντληθεί μπροστά στην αποφασιστικότητα του οργάνου, επισείετε το έσχατο επιχείρημα: «καλά ο φουκαράς σας φταίει, γιατί δεν πάτε να πιάσετε αυτούς που τα έκλεψαν?». Η αναζήτηση, σύλληψη των ενόχων και επιστροφή των «κλεμμένων» έχει καταστεί βασικός άξονας των λαϊκών δοξασιών και προσδοκιών των τελευταίων ετών. Ως «κλεμμένα» μονίμως προσδιορίζονται ποσά παρανόμως κτηθέντα, παρακρατηθέντα ή μη αποδοθέντα, δεκαπλάσια (μικρότερα ποσά εξαιρούνται και αποτελούν πταίσματα και μη κολάσιμες πράξεις) τουλάχιστον των δικών μας ατοπημάτων. Τα τελευταία φυσικά δικαιολογούνται με την αρχή της «νόμιμης αυτοάμυνας», σύμφωνα με την οποία έκαστος δικαιούται να κατακρατεί, με οποιοδήποτε τρόπο, τα υπερβολικά (πράγματι) ποσά που διεκδικεί το άσπλαχνο και αφερέγγυο δημόσιο. Το τελευταίο ως γνωστόν, εξυπηρετεί κατά αποκλειστικότητα τα άνομα συμφέροντα των «κατάπτυστων» δανειστών μας πλην των περιπτώσεων αξιοκρατικής (πάντα) πρόσληψης των δικών μας συγγενών.

Αδύνατον λοιπόν να σπάσει αυτή η στρεβλή «αλυσίδα» μεταξύ πολιτών και πολιτείας! Οποιαδήποτε προσπάθεια θεσμικής υπέρβασης του προβλήματος συναντά την αντίδραση του συνόλου της κοινωνίας που καιροσκοπικά και εγωκεντρικά προσπαθεί να αποτρέψει την εφαρμογή των νόμων που οι εκλεγμένοι της αντιπρόσωποι ψηφίζουν. Αυτή ακριβώς η ανωμαλία είναι ίσως και το μεγαλύτερο πρόβλημα της κοινωνίας μας. Η βέλτιστη λύση, γνωστή, η παιδεία. Η έννοια της παιδείας, στη νεοελληνική κατανόηση είναι απολύτως ταυτόσημη με την απόκτηση ενός πτυχίου ανωτάτου εκπαιδευτικού ιδρύματος που θα οδηγήσει στο διορισμό στο «αμαρτωλό» και κορεσμένο δημόσιο. Αναμφισβήτητα ορθή λοιπόν η σημασία της παιδείας αλλά μάλλον μακροχρόνια στην εμφάνιση των θετικών αποτελεσμάτων της και κυρίως προβληματική ως προς τον τρόπο της εφαρμογής της καθώς υπάρχουν ριζικά αντίθετες αντιλήψεις. Για άλλη μια φορά διαφαίνεται αδιέξοδο.

Ας προσπαθήσουμε να δούμε μια διαφορετική προσέγγιση, αυτή των «προβληματικών» πολιτών βορείων κυρίως ευρωπαϊκών χωρών  που θεωρούν τους εαυτούς τους μέλη της πολιτείας και συνάμα συνυπεύθυνους μαζί με τους λοιπούς κρατικούς λειτουργούς για την καθημερινή ευνομία. Επαναστατική η αντίληψη αυτή, σε τελευταία όμως ανάλυση είναι η μόνη που υπερασπίζεται, με σοβαρά ποσοστά επιτυχίας, την περιφρούρηση των ατομικών μας δικαιωμάτων και ελευθεριών. Σε διαφορετική περίπτωση, η συσσωρευμένη καθημερινή γενική ανομία, θα συνεχίσει να τροφοδοτεί παραβατικές συμπεριφορές στο επίπεδο της εγκληματικότητας και της διαφθοράς στην πολιτική, οικονομική ζωή και στην καθημερινότητα μας.  Τα παραπάνω συμπτώματα οδηγούν στην κατάρρευση των κοινωνικών δομών και ιστορικά συχνή είναι η αντίδραση της επιλογής ακραίων λύσεων που συνήθως επιτείνουν το πρόβλημα.

Ας κάνουμε από σήμερα μια μικρή αρχή, διεκδικώντας τα δικαιώματα μας σε κάθε επίπεδο, όχι μόνο έναντι ενός ανυπόληπτου κατά γενική ομολογία κράτους αλλά και έναντι όλων αυτών των συμπατριωτών μας που καθημερινά και με την ανοχή μας, δημιουργούν τις συνθήκες γιγάντωσης της εγκληματικότητας και κάθε παραβατικής συμπεριφοράς. Είναι δύσκολο το έργο αυτό καθώς έχει κόστος οικονομικό και ψυχολογικό (ενίοτε και σωματικό) και θα μας φέρει αντιμέτωπους με καθημερινές τριβές και ανεπιθύμητες αντεγκλήσεις. Εκτιμώ όμως ότι δεν έχουμε και καλύτερη λύση αν πράγματι θέλουμε ένα καλύτερο μέλλον για τα παιδιά μας. Φυσικά αν κάποιος έχει καλύτερα εφικτή ιδέα ας την ακούσουμε!

11/5/2016. ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΦΙΛΟΞΕΝΕΙΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

on Wednesday, 11 May 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει η Βασιλική Κουντουρόγιαννη, Δημοσιογράφος, μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

11/5/2016. ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΦΙΛΟΞΕΝΕΙΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ


     Η έκθεση φωτογραφίας με τίτλο «Άγιον Όρος: Κατ’ εικόνα του φωτογραφικού βλέμματος» φιλοξενείται από την Κυριακή 6 Μαϊού  μέχρι και το Σάββατο 28 Μαΐου 2016 στο Σισμανόγλειο Μέγαρο του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη. Η οποία αρχικά είχε φιλοξενηθεί από τον Σεπτέμβριο του 2015 έως και τον Μάρτιο του 2016 στη συμπρωτεύουσα  στους εκθεσιακούς χώρους της Αγιορείτικης Εστίας από τον Πρόεδρο της αλλά και Δήμαρχο Θεσσαλονίκης κ. Γιάννη Μπουτάρη. Η Ιερά Κοινότης Αγίου Όρους, είναι το κέντρο του Ορθόδοξου Μοναχισμού και θεωρείται από τα σημαντικότερα τμήματα όχι μόνο της Βαλκανικής, αλλά της Ευρώπης και της Ανατολικής Εκκλησίας λόγω της μεγάλης εθνικής, ιστορικής, θρησκευτικής, γραμματειακής και πολιτισμικής αξίας αυτού ως ακόμη και κέντρου διατήρησης και συντήρησης πλούσιου υλικού, έτσι ώστε να χαρακτηρίζεται "καταφύγιο" και "μουσείο" του μοναδικού θησαυρού της ελληνικής τέχνης και των γραμμάτων της.

Η ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΟΝOΜΑΤΟΣ ΤΟΥ
     Κατά το θεωρούμενο πρώτο Τυπικό που επικύρωσε ο Αυτοκράτορας Ιωάννης Τσιμισκής, ο Άθως καλείται απλώς «Όρος» που ίσως αυτή να ήταν η συνήθης τότε ονομασία του χώρου.
Η επικράτηση όμως του ονόματος «Άγιον Όρος» φαίνεται να έγινε κατά το πρώτο μισό του 12ου αιώνα, συγκεκριμένα σε χρυσόβουλο έγγραφο του Αυτοκράτορα Αλέξιου Α' Κομνηνού προς την Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας το 1144 που αναγνωρίζεται οριστικά και επίσημα και επιβάλλεται το νέο όνομα όπως αναγράφεται σ΄ αυτό:
«Εφεξής το όνομα του Άθω καλείσθαι Άγιον Όρος παρά πάντων».
Σε μετέπειτα Αυτοκρατορικά και άλλα έγγραφα αναφέρεται ως «Το Αγιώνυμον Όρος του Άθω».

     Η 'Έκθεση «Άγιον Όρος: Κατ’ εικόνα του φωτογραφικού βλέμματος» τελείται υπό την αιγίδα της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου• καθότι η «Αυτόνομη Μοναστική Πολιτεία», η οποία και από το 1988 συγκαταλέγεται στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομίας της UNESCO• συνεχίζει να προκαλεί ρίγη σεβασμού για το “Περιβόλι Της Παναγιάς”.  Από την επίσημη ιστοσελίδα του προξενείου πληροφορούμαστε ότι στην Έκθεση παρουσιάζεται το έργο που πραγματοποίησαν στο Άγιον Όρος τέσσερις φωτογράφοι: ο Ali Borovali από την Τουρκία, ο Zbigniew Kosc από την Пολωνία, ο Zoran Purger από την Σερβία και ο Valery Bliznyuk από την Ρωσία.
     Το Σισμανόγλειο Μέγαρο σχετικά αναφέρει για το Άγιον Όρος: “Το Άγιον Όρος υπήρξε, και συνεχίζει να είναι, ένας ιδιαίτερος πόλος έλξης για όλους τους δημιουργούς, ιστορικούς, συγγραφείς, ποιητές, ζωγράφους και κυρίως φωτογράφους. Οι τέσσερις φωτογράφοι επισκέφθηκαν πολλές φορές την Αθωνική Πολιτεία και βίωσαν την εμπειρία του προσκυνητή – περιηγητή καταγράφοντας μέσα από το φωτογραφικό τους φακό μοναδικές στιγμές από το φυσικό τοπίο, τις λατρευτικές συνήθειες των μοναχών, τον καθημερινό τους βίο και κατέληξαν να εστιάσουν στα πρόσωπα των γερόντων του Άθω”.
     Το Σισμανόγλειο Μέγαρο βρίσκεται στο μέσον της άλλοτε Grande rue de Pera (Μεγάλη οδό του Πέρα) και σημερινή İstiklal Caddesi, έναν πεζόδρομο, τον οποίο διασχίζουν καθημερινά σχεδόν δύο εκατομμύρια άνθρωποι και ο οποίος αποτελεί το κέντρο της εμπορικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής της Πόλης.
Το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη έχει προσπαθήσει να ανοίξει στο χώρο αυτό ένα παράθυρο με θέα στην Ελλάδα και στον πολιτισμό της. Από τις 27.4.2015 διατελεί τα εκεί  καθήκοντα ο κ. Ευάγγελος Σέκερης.

Πληροφορίες:
Τα Εγκαίνια έγιναν την Παρασκευή 6 Μαΐου 2016 στις 18.00 παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου, του Δημάρχου Θεσσαλονίκης -  Προέδρου της Αγιορείτικης Εστίας κυρίου Γιάννη Μπουτάρη και του Γενικού Προξένου της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη κυρίου Ευάγγελου Σέκερη.

Διάρκεια έκθεσης: 6 Μαΐου 2016-28 Μαΐου 2016
Ημέρες και ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως Παρασκευή 15:00- 20:00,
Σάββατο: 10:00-14:00

Διεύθυνση: Sismanoglio Megaro, Istiklal Caddesi No 60, 34433, Beyoglu, Istanbul - Turkey
Τηλ: +90 212 244 9335
E-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Web: www.mfa.gr/turkey

Φωτογραφίες:www.pemptousia.gr



ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΟΥΝΤΟΥΡΟΓΙΑΝΝΗ

[12 3 4 5  >>