Η Αμυντική Ολοκλήρωση της ΕΕ

Ένα “καυτό” θέμα έγινε βιβλίο από το ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.: «Η αμυντική ολοκλήρωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης», Εκδόσεις Ινφογνώμων

 

Η Βαλκανική Σκακιέρα Β' έκδοση

Η ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΣΚΑΚΙΕΡΑ

ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΔΟΥΔΟΥΜΗ

ΑΠΟ ΤΟ

 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ (ΕΛΙΣΜΕ)

Αθήνα, Ιούνιος 2020

Μελέτες

Moscow's War in Syria - A Report of the CSIS Transnational Threats Project Edited by Seth G. Jones

on Wednesday, 13 May 2020. Posted in Μελέτες

This report examines Russia’s military and diplomatic campaign in Syria, the largest and most significant Russian out-of-area operation since the end of the Cold War. Russia’s experience in Syria will significantly shape its military thinking, influence promotion and personnel decisions, impact research and development for its arms industry, and expand its influence in the Middle East and beyond for the foreseeable future.


Yet despite the importance of Russia’s involvement in Syria—especially as the United States competes with countries such as Russia and China—there has been little systematic analysis of Russia’s campaign in Syria. This research aims to help fill the gap and provides some new analysis and data. It conducts a broad assessment of the Russian campaign—including political objectives, diplomatic initiatives, and civilian targeting—which place the military campaign in a wider context. In addition, it compiles a data set of Russia’s civilian targeting and analyzes satellite imagery of Russian activity.

Some of the authors of the report also served in the U.S. Department of Defense and Central Intelligence Agency during portions of the campaign, and they provide an interesting first-hand perspective. Overall, this report concludes that Russia was successful in achieving its main near-term political and military objectives in Syria, including preventing the collapse of the Assad regime (an important regional partner) and thwarting a possible U.S. attempt to overthrow Assad. The main conclusions can be divided into five areas: Russian goals and strategy, the military campaign, the punishment campaign, the diplomatic campaign, and broader lessons.

This report examines Russia’s military and diplomatic campaign in Syria, the largest and most significant Russian out-of-area operation since the end of the Cold War. Russia’s experience in Syria will significantly shape its military thinking, influence promotion and personnel decisions, impact research and development for its arms industry, and expand its influence in the Middle East and beyond for the foreseeable future.

Yet despite the importance of Russia’s involvement in Syria—especially as the United States competes with countries such as Russia and China—there has been little systematic analysis of Russia’s campaign in Syria. This research aims to help fill the gap and provides some new analysis and data. It conducts a broad assessment of the Russian campaign—including political objectives, diplomatic initiatives, and civilian targeting—which place the military campaign in a wider context.

In addition, it compiles a data set of Russia’s civilian targeting and analyzes satellite imagery of Russian activity. Some of the authors of the report also served in the U.S. Department of Defense and Central Intelligence Agency during portions of the campaign, and they provide an interesting first-hand perspective.

Overall, this report concludes that Russia was successful in achieving its main near-term political and military objectives in Syria, including preventing the collapse of the Assad regime (an important regional partner) and thwarting a possible U.S. attempt to overthrow Assad.

The main conclusions can be divided into five areas: Russian goals and strategy, the military campaign, the punishment campaign, the diplomatic campaign, and broader lessons.

Download Report

Αναστάσιος Μπασαράς*: Επιμελητεία και Περιβάλλον (Green Logistics)

on Saturday, 09 May 2020. Posted in Μελέτες

Εχει παρατηρηθεί την τελευταία δεκαετία, σε πολλές χώρες, τεράστια αύξηση του δημόσιου και κυβερνητικού ενδιαφέροντος για το περιβάλλον. αποτέλεσμα, οι μεγάλες επιχειρήσεις έχουν μεγάλη πίεση για να μειώσουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των δράσεων των Logistics τους.

Είναι γνωστό ότι οι μεταφορές έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, δημιουργούν ηχητική ρύπανση, οδηγούν σε ατυχήματα και, εν γένει, συμβάλλουν σημαντικά στην υπερθέρμανση του πλανήτη.


-Εκτιμάται ότι η μεταφορά εμπορευμάτων αντιπροσωπεύει περίπου το 8% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που σχετίζονται με την ενέργεια παγκοσμίως. Ενώ οι συσχετισμοί αποθήκευσης και διαχείρισης εμπορευμάτων είναι πιθανό να προσθέσουν άλλο 3% στο σύνολο αυτό.
-Η επίτευξη της αβλαβούς βιωσιμότητας των Logistics, μακροπρόθεσμα, θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Παρά τις πρόσφατες βελτιώσεις, εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλο περιθώριο μείωσης του όλου περιβαλλοντικού κόστους των Logistics.

Η αλόγιστη και χωρίς κανόνες λειτουργία των Logistics έχει πολλές επιπτώσεις, όπως: συμφόρηση κυκλοφορίας, απορρίμματα με οικολογικές επιπτώσεις, αέρια θερμοκηπίου που προκαλούν αλλαγή του κλίματος, χρήση μη ανανεώσιμων ορυκτών καυσίμων, επιπτώσεις των αποβλήτων των πετρελαιοειδών, καταστροφή οικοσυστήματος και εξαφάνιση ειδών.

Υπάρχουν, επίσης, κοινωνικές επιπτώσεις, όπως: ρύπανση στη δημόσια υγεία, καταστροφή καλλιεργειών, τραυματισμοί και θάνατοι τροχαίων ατυχημάτων, θόρυβος, συμφόρηση της κυκλοφορίας που αποθαρρύνει την κίνηση και μεταφορά επιβατών, απώλεια πράσινων και ανοικτών χώρων, επιδείνωση της κατάστασης των κτιρίων και των υποδομών.

 

Τι είναι τα πράσινα Logistics;
Τα πράσινα Logistics μελετούν και περιλαμβάνουν τις περιβαλλοντικές συνέπειες όλων των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τη μεταφορά, αποθήκευση και χειρισμό των φυσικών προϊόντων των αλυσίδων εφοδιασμού και περιγράφουν τις προσπάθειες μέτρησης και ελαχιστοποίησης του οικολογικού αντίκτυπου των δραστηριοτήτων των. Λαμβάνουν υπόψη τη φύση και την κλίμακα των συνεπειών, τις επιπτώσεις και τα αποτελέσματα τους και εξετάζουν διάφορους τρόπους με τους οποίους μπορεί να τις μειώσουν, προκειμένου να αναπτυχθεί μια βιώσιμη ισορροπία μεταξύ οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών στόχων.

Η πράσινη εφοδιαστική αλυσίδα έχει την προέλευσή της στα μέσα της δεκαετίας του 1980 και ήταν μια ιδέα για τον χαρακτηρισμό συστημάτων και προσεγγίσεων των Logistics που χρησιμοποιούν προηγμένη τεχνολογία και εξοπλισμό για την ελαχιστοποίηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων κατά τη διάρκεια των λειτουργιών.

Ο βασικός στόχος είναι ο συντονισμός αυτών των δραστηριοτήτων κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των πελατών αλλά και στη διατήρηση ενός καθαρού περιβάλλοντος με το ελάχιστο κόστος. Καθώς αυξάνεται η ανησυχία για το περιβάλλον, οι επιχειρήσεις πρέπει να λαμβάνουν περισσότερο υπόψη το εξωτερικό κόστος των Logistics που συνδέεται κυρίως με την κλιματική αλλαγή, ατμοσφαιρική ρύπανση, θόρυβο και τα ατυχήματα.

Κινητήριος μοχλός για την ανάπτυξη πρωτοβουλιών όπως οι "πράσινες μεταφορές και Logistics" είναι η νέα παγκόσμια τάση προς την ολιστική αντιμετώπιση των εξωτερικών παραγόντων των Logistics να γίνεται κορυφαία πρακτική προτεραιότητας για τις εταιρείες, προκειμένου να επιτευχθεί ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, σε μια όλο και περισσότερο περιβαλλοντικά ευαίσθητη αγορά.

Πράσινη διαχείριση της αλυσίδας εφοδιασμού
Η ευαισθητοποίηση σε σχέση με τις αρνητικές εξωτερικές επιδόσεις στα πράσινα logistics γεννά την έννοια της Πράσινης ή Βιώσιμης διαχείρισης της αλυσίδας εφοδιασμού. Βασίζεται στην αναγνώριση ότι η περιβαλλοντική επίπτωση μιας μεμονωμένης επιχείρησης εκτείνεται πέρα από τα εταιρικά της όρια. Ειδικότερα, περιλαμβάνει την εξέταση των επιπτώσεων της εξόρυξης πρώτων υλών, της διανομής, της λειτουργίας και της διάθεσης σε όλη την εφοδιατική αλυσίδα.

Οι πηγές μπορούν να εντοπιστούν, κυρίως, σε δύο λειτουργικές περιοχές που οι περιβαλλοντικές αρμοδιότητες των εταιρειών συνδέονται με εξωτερικές υπηρεσίες: την πράσινη αγορά/προμήθεια και τα αντίστροφα logistics.

Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις θα πρέπει να θεωρούνται σωρευτικά κατά τα στάδια του κύκλου ζωής των, ώστε να αποφευχθεί η μετατόπιση των δυσμενών περιβαλλοντικών επιπτώσεων από το ένα στάδιο του κύκλου ζωής σε άλλο.

Το σύστημα των πράσινων logistics πρέπει να περιλαμβάνει πράσινα: διαχείριση, σύστημα πληροφοριών, εφοδιασμό, παραγωγή, μεταφορά, διανομή, συσκευασία, επεξεργασία πράσινης διανομής και ανακύκλωση απορριμμάτων ή/και αποβλήτων. Με άλλα λόγια, ολόκληρη η αλυσίδα εφοδιασμού πρέπει να είναι πράσινη.

Στο πλαίσιο των πράσινων logistics, η επιτυχής ολοκλήρωση χρειάζεται στενή συνεργασία πολλών τμημάτων, όπως κυβερνητικών, δημόσιων, δημοτικών και εταιρικών οντοτήτων. Εάν υπάρχει μόνο έμφαση σε ένα ή δύο από αυτά τα μέρη σε ολόκληρο το σύστημα, τα πράσινα logistics δεν θα επιτευχθούν. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι δεν είναι ένα απομονωμένο σύστημα και χρειάζονται ανταλλαγή πληροφοριών και ενέργειας με τα εξωτερικά μέρη.

 

Βήματα αποτελεσματικής δημιουργίας πράσινων αλυσίδων εφοδιασμού
Οι εταιρίες που θέλουν να εφαρμόσουν μια πράσινη αλυσίδα εφοδιασμού, πρέπει να εξετάσουν την:
-Χρήση των στρατηγικών που βασίζονται στη συμμόρφωση, που υποστηρίζουν τη γενική κάλυψη των βασικών περιβαλλοντικών απαιτήσεων σε όλους τους προμηθευτές.
-Ευθυγράμμιση των στόχων της αλυσίδας εφοδιασμού για την μείωση της ρύπανσης και την αύξηση της αποτελεσματικότητα.
-Μεταφορά περιβαλλοντικών καινοτομιών ή τεχνολογιών από πελάτες προς προμηθευτές.
-Συνεργασία και άμιλλα μεταξύ των επιχειρήσεων για την ανάπτυξη συστημάτων ανακύκλωσης ή ανακύκλωσης κλειστού βρόχου.

Η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος της Ευρωπϊκής Ενωσης (ΕΕ) συστήνει βασικά βήματα για την εφαρμογή μιας πράσινης αλυσίδας εφοδιασμού. Αυτά είναι:
-Εντοπίστε το κόστος
-Προσδιορίστε τις ευκαιρίες (μείωση του κόστους, δημιουργία ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων).
-Υπολογίστε τα οφέλη και αποφασίστε, εφαρμόστε και παρακολουθήστε τις αλλαγές που απαιτούνται στην εξέλιξη των πράσινων αλυσίδων εφοδιασμού.
-Επιλέξτε προληπτικές περιβαλλοντικές στρατηγικές για την προώθηση βελτιωμένων επιδόσεων.
-Μελετήστε, γιατί οι μελέτες υποδεικνύουν ότι οι περιβαλλοντικά προληπτικές εταιρίες έχουν χαμηλότερες δαπάνες που σχετίζονται με τη ρύθμιση και είναι περιβαλλοντικά προνοητικές, πράγμα, που τις οδηγεί σε νέες ευκαιρίες που δημιουργούνται από τα «καθαρά προϊόντα και διαδικασίες» .
-Εξετάστε τους πολλαπλούς δεσμούς μηχανισμών μεταξύ περιβαλλοντικών επιδόσεων & απόδοσης της επιχείρησης.
-Εξοικονομήστε χρήματα μέσω της ΄πράσινης΄ επιμελητείας.
-Αλλάξτε το εύρος των ενεργειών στην αλυσίδα από την αρχική πώληση σε εκείνη της συνολικής ζωής χρήσης του προϊόντος, όχι μόνο λόγω των περιβαλλοντικών επιπτώσεων κατά τη χρήση του (αντί της παραγωγής και της διανομής, μόνο), αλλά, επίσης, και, λόγω της μελλοντικής ροής της επιστροφής.
-Επεκτείνετε το πεδίο των δράσεων πέρα από την αρχική τους ζωή σε μια δεύτερη και τρίτη ζωή.
-Προβάλλετε το συστημα του κύκλου ζωής του περιβάλλοντος.

Θέματα Πράσινων Προϊόντων
Τα θέματα αυτά σχετίζονται με: (i) το σχεδιασμό των πράσινων προϊόντων, (ii) τις πράσινες αγορές και (iii) την πράσινη κατασκευή.

Ο Σχεδιασμός πράσινου προϊόντος: Επικεντρώνεται στις διαδικασίες παραγωγής που υιοθετούν φιλικές προς το περιβάλλον προδιαγραφές, περιλαμβάνει: προϊόντα κατασκευασμένα από ανακυκλωμένα ή μεταποιημένα υλικά, που μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν και να ανακατασκευαστούν, με φιλική προς το περιβάλλον συσκευασία, κατασκευασμένα από οργανικά συστατικά και τον εντοπισμό της βέλτιστης ακολουθίας συναρμολόγησης κατά το σχεδιασμό του προϊόντος προκειμένου να είναι σε θέση να ακολουθεί τους ρυθμιζόμενους ρυθμούς ανάκτησης με οικονομικό τρόπο στην αντίστροφη εφοδιαστική.
Στη βάση αυτή, πολυάριθμες πολυεθνικές εταιρίες έχουν επανασχεδιάσει τις γραμμές παραγωγής τους, προσθέτοντας πράσινα χαρακτηριστικά στα προϊόντα τους.

Η Πράσινη αγορά: Βασικές πτυχές των πράσινων αλυσίδων εφοδιασμού είναι να βελτιώσουν ταυτόχρονα τις οικονομικές και περιβαλλοντικές επιδόσεις σε όλες τις αλυσίδες, δημιουργώντας μακροπρόθεσμες σχέσεις μεταξύ αγοραστή και προμηθευτή.
Η πρακτική αυτή περιλαμβάνει την επιλογή των προμηθευτών της αλυσίδας εφοδιασμού, των προμηθευτών πρώτων υλών, εξαρτημάτων και συστημάτων βάσει περιβαλλοντικών προτύπων και οικολογικών σημάτων.

Στόχος της είναι η ευαισθητοποίηση των καταναλωτών στα πράσινα προϊόντα, η αύξηση της ζήτησής τους και η παρακίνηση του κλάδου να υιοθετήσει πιο οικολογικές διαδικασίες παραγωγής και διανομής. Πολλοί ερευνητές έχουν παρατηρήσει ότι η συνεργασία σε σχέση με περιβαλλοντικά ζητήματα μεταξύ των προμηθευτών και της εταιρείας (ή του πελάτη) σε μια αλυσίδα εφοδιασμού έχει σημαντική επίδραση στην υιοθέτηση φιλικών προς το περιβάλλον πρακτικών από όλους τους ενδιάμεσους αντισυμβαλλομένους.

Η Πράσινη κατασκευή: Ενσωματώνει τη χρήση, περιβαλλοντικά, αποδοτικών υλικών παραγωγής και τεχνολογιών λογισμικού που ελαχιστοποιούν την κατανάλωση ενέργειας και τα απόβλητα.
Γενικά, η ρύπανση & τα απόβλητα αντιπροσωπεύουν μια χρήση της πρώτης ύλης ελλιπή και αναποτελεσματική. Η ανάλυση της πράσινης εφοδιαστικής αλυσίδας παρέχει την ευκαιρία να ανασκοπεί τις διαδικασίες τα υλικά και τις επιχειρησιακές έννοιες και να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα.

Όπως συμβαίνει με τα προγράμματα συνεχούς βελτίωσης, οι στόχοι της πράσινης εφοδιαστικής αλυσίδας είναι:

Βελτίωση της πράσινης διαδικασίας: Οι πράσινες πρακτικές μεταφοράς/διανομής περιλαμβάνουν: πράσινο σχεδιασμό δικτύου, χρήση οχημάτων και εξοπλισμού μεταφοράς αποδοτικών ως προς το καύσιμο καθώς επίσης και εφαρμογή βελτιωμένης αεροδυναμικής στα οχήματα, αύξηση των ποσοστών χρήσης οχημάτων και μείωση των κενών αποδόσεων, εφαρμογή λογισμικού δρομολόγησης και προγραμματισμού οχημάτων με χαμηλή κατανάλωση καυσίμου.

Σχεδιασμός πράσινου δικτύου: Το σχέδιο πράσινου δικτύου εξετάζει τις επιπτώσεις των αποφάσεων που σχετίζονται με την τοποθεσία των κέντρων διανομής και των εγκαταστάσεων παραγωγής στην συστήματα μεταφοράς για εκπομπές αέριων ρύπων. Για να είμαστε πιο συγκεκριμένοι, λειτουργώντας ένα κέντρο διανομής δίπλα σε κάθε σημείο ζήτησης, ο προγραμματιστής της αλυσίδας εφοδιασμού ελαχιστοποιεί τις αποστάσεις που διανύθηκαν με το μη αποδοτικό φορτηγό μεταφοράς.
Αυτό με τη σειρά του ελαχιστοποιεί το ποσό των εκπομπών ρύπων που δημιουργούνται στο σύστημα. Με την υιοθέτηση της πρακτικής της κοντινής παραγωγής, που περιλαμβάνει την εκτέλεση ενός μέρους των διαδικασιών παραγωγής κοντά στις αγορές εξυπηρέτησης, ελαχιστοποιεί την ποσότητα των εκπομπών που παράγονται από τις μεταφορές σε σύγκριση με την πρακτική της απομόνωσης που συνεπάγεται την παραγωγή σε απομακρυσμένες τοποθεσίες και, έτσι, μεταφορές σε μακρύτερες αποστάσεις.

Πράσινη Μεταφορά και Διανομή: Ενεργειακά αποδοτικός στόλος και εξοπλισμός μεταφορών: Επιλογή λειτουργίας: ποια λειτουργία είναι πιο φιλική προς το περιβάλλον; Τρόποι μεταφοράς: Φορτηγό, σιδηρόδρομος, φορτηγίδα, πλοίο ή αεροπλάνο. Η φορτηγίδα και σιδηροδρομική γραμμή είναι κάπως πιο φιλικές προς το περιβάλλον από ό,τι το φορτηγό και αεροπλάνο.

Ευθυγράμμιση των κυβερνητικών ενεργειών της ΕΕ: Βελτίωση των σιδηροδρόμων, μείωση των φορτηγών και εφαρμογή αυστηρότερων προτύπων. Η χρήση προηγμένων προτύπων και υβριδικών βαρέων φορτηγών και φορτηγών μεταφοράς ελαχιστοποιεί σημαντικά, μέσω των τεχνολογιών προηγμένης καύσης και συνεπώς μειωμένης κατανάλωσης ενέργειας, την ποσότητα εκπομπής αιωρούμενων σωματιδίων, υδρογονανθράκων και οξειδίων αζώτου (NOx).
Επιπλέον, η μείωση της κατανάλωσης καυσίμου θα μπορούσε να επιτευχθεί και με το σχεδιασμό του αεροδυναμικού οχήματος. Παραδείγματα ενεργειακού στόλου και εξοπλισμού μεταφοράς: Τα μεγάλα πλοία μεταφοράς που χρησιμοποιούν λιγότερο καύσιμο ανά εμπορευματοκιβώτιο από ό,τι τα μικρότερα όταν φορτώνονται πλήρως.

Αύξηση ποσοστών χρήσης οχημάτων και μείωση των κενών επιστροφών: Αυτή θα μπορούσε να επιτευχθεί μέ: εφαρμογή των συστημάτων καθορισμένων ημερών από τους προμηθευτές, συνεργασία μεταξύ των χρηστών μεταφορών, εφαρμογή αποτελεσματικών τεχνικών συσκευασίας και μεταφορά αντιστρεπτών ροών εφοδιαστικής.

Αποτελεσματικός και αποδοτικός προγραμματισμός της κίνησης των οχημάτων: Ενα μεγάλο μέρος της μεταφοράς και διανομής των εμπορευμάτων πραγματοποιείται από χερσαία οχήματα. Το πρόβλημα της οργάνωσης και της δρομολόγησης ενός στόλου με τρόπο που μειώνει το κόστος μεταφοράς και βελτιώνει το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών είναι γνωστό ως πρόβλημα δρομολόγησης και προγραμματισμού οχημάτων. Υπάρχει μια ποικιλία πακέτων λογισμικού που παρέχουν δρομολόγια και χρονοδιαγράμματα, ενώ παράλληλα διαχειρίζονται σημαντική εξοικονόμηση κόστους (από 5 έως 20%) του παγκόσμιου κόστους μεταφοράς.
Αυτή η εξοικονόμηση κόστους οφείλεται κυρίως στη μείωση των περιττών διαδρομών που μπορεί να οδηγήσει στη μείωση της κατανάλωσης καυσίμων και συνεπώς στην μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Επιπλέον, οι δύσκολες διαδρομές προγραμματίζονται για μια ώρα της ημέρας, όπου οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις θα ελαχιστοποιηθούν.
Η μείωση των εκπομπών των επαγγελματικών οχημάτων αποτελεί βασικό μέλημα πολλών εταιρειών, που προσπαθούν να βρουν τρόπους για να μειώσουν το αποτύπ Τα προγράμματα εκπαίδευσης οδηγών έχουν δείξει ότι βελτιώνουν την απόδοση καυσίμου κατά 8-10%. Η αποτελεσματικότητα των καυσίμων μπορεί να επηρεαστεί και από άλλους παράγοντες, όπως: αφήνοντας άσκοπα τον κινητήρα σε αναμονή, παραλείποντας τον έλεγχο στις πιέσεις των ελαστικών και μη αναφέροντας προβλήματα κινητήρα ή διαρροές λαδιού, οι οδηγοί χάνουν πολύ καύσιμα.

Δημιουργία πράσινων εγκαταστάσεων: Οι πράσινες εγκαταστάσεις ενσωματώνουν τις πρακτικές που στοχεύουν στην ελαχιστοποίηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που προκύπτουν από τις επιχειρήσεις.
Ειδικότερα, ενσωματώνουν τις πρακτικές, όπως: διατήρησης της ενεργειακής απόδοσης της εγκατάστασης (θερμοκρασία& βελτίωση αποτελεσματικότητας του φωτισμού), βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης των μηχανικών διαδικασιών χειρισμού. Οι πρακτικές αυτές συνεπάγονται για: Αερολιμένες - μείωση του θορύβου, ενεργειακές ανάγκες, ρύπανση. Αποθήκες /Κτίρια - μείωση των ενεργειακών αναγκών και της ρύπανσης. Πύλες εισόδου- μείωση των εκπομπών λιμένων, μείωση της σκόνης, θόρυβος: π.χ. τα πλοία χρησιμοποιούν ρεύμα τοίχου (ψυχρό σίδερο) αντί των δικών τους κινητήρων σε λιμένες. Επίσης, προστασία της φύσης με βιομηχανικά πάρκα και ανάπτυξη δρόμων, λαμβάνοντας υπόψη τα είδη που απειλούνται με εξαφάνιση και δημιουργία ζωνών αντιστάθμισης φύσης.

Εξοικονόμηση ενέργειας: Το καύσιμο, το πετρέλαιο ή το αέριο είναι η κύρια πηγή θέρμανσης μιας εγκατάστασης ενώ η ηλεκτρική ενέργεια για ψύξη. Η έκταση της ενέργειας που καταναλώνεται καθορίζεται κυρίως από: τη θερμοκρασία που απαιτείται για τη διατήρηση των αποθηκευμένων προϊόντων σε ικανοποιητική κατάσταση.
Αυτό μπορεί να απαιτεί προσπάθειες για τη διατήρηση των μέγιστων ή ελάχιστων επιπέδων θερμοκρασίας, καθώς, και τον έλεγχο της υγρασίας, της θερμοκρασίαςτου περιβάλλοντος του εσωτερικού χώρου της εγκατάστασης, έτσι ώστε να μπορούν οι εργαζόμενοι να εκτελούν την εργασία τους άνετα και σε συνάρτηση με την έκταση των φυσικών απαιτήσεων των καθηκόντων που αναλαμβάνουν.

Βελτιστοποίηση της ενεργειακής απόδοσης του εξοπλισμού χειρισμού: Προκειμένου να επιτευχθεί ταχεία και πυκνή κίνηση των αγαθών, όλες οι εγκαταστάσεις χρησιμοποιούν ένα φάσμα διαφόρων μηχανικών εξοπλισμών όπως: (i) ανυψωτήρες περόνης, για εκφόρτωση του εμπορευματοκιβωτίου ή του τρόπου μεταφοράς και (ii) διαφορετικά υψη των επιπέδων στάθμευσης των φορτηγών για την εκφόρτωση του φορτίου στο κέντρο διανομής.
Ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος του μηχανικού εξοπλισμού χειρισμού που χρησιμοποιείται σε μια εγκατάσταση θα μπορούσε να ελαχιστοποιηθεί με: τη χρησιμοποίηση μονάδων ισχύος εσωτερικής καύσης που χρησιμοποιούν συνδυασμούς βιοντίζελ ή εναλλακτικών καυσίμων μαζί με τεχνολογίες κυψελών υδρογόνου για τους περονοφόρους και τη χρήση συστημάτων υψηλής συχνότητας, ταχείας φόρτισης και μπαταριών ευκαιριακής φόρτισης. Η φόρτιση ευκαιρίας μπορεί να λάβει μια μορφή ταχείας φόρτισης κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων για καφέ και σύντομων λειτουργικών διακοπών ή άμεσης φόρτισης από υβριδικούς κινητήρες που τροφοδοτούνται με ενέργεια, που παράγεται κατά την τροχοπέδηση ή την εκφόρτωση των περονοφόρων οχημάτων μέσω του υδραυλικού συστήματος , απευθείας στη μπαταρία. 

Η έννοια των Πράσινων Μεταφορικών Διαδρόμων
Οι πράσινοι διάδρομοι μεταφορών προάγουν την ανάπτυξη ενός συστήματος μεταφορών πιο πράσινου προσανατολισμού. Και, παρέχουν τις πιο φιλικές προς το περιβάλλον, βιώσιμες, αποτελεσματικές και ασφαλέστερες συνδέσεις για τις εμπορευματικές μεταφορές στην Ευρώπη.
Η έννοια των διαδρόμων μεταφοράς χαρακτηρίζεται από συγκέντρωση της εμπορευματικής κίνησης μεταξύ μεγάλων κόμβων και από σχετικά μεγάλες αποστάσεις μεταφοράς.
Σε αυτούς τους διαδρόμους, η βιομηχανία θα ενθαρρυνθεί να στηριχθεί στην προηγμένη τεχνολογία προκειμένου να αντιμετωπίσει την αύξηση του όγκου της κυκλοφορίας, προωθώντας παράλληλα την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και την ενεργειακή απόδοση.
-Οι πράσινοι διάδρομοι μεταφορών θα αντικατοπτρίζουν μια ολοκληρωμένη ιδέα μεταφορών στην οποία οι θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων, οι σιδηροδρομικές μεταφορές, οι εσωτερικές πλωτές οδοί και οι οδικές αρτηρίες αλληλοσυμπληρώνονται για να καταστεί δυνατή η επιλογή φιλικών προς το περιβάλλον μεταφορών
-Θα διαθέτουν επαρκείς εγκαταστάσεις μεταφόρτωσης σε στρατηγικές τοποθεσίες (όπως διεθνείς λιμένες, λιμένες εσωτερικής ναυσιπλοΐας, σταθμοί διαλογής και άλλα σχετικά τερματικά και εγκαταστάσεις Logistics) και με σημεία παροχής αρχικά για τα βιοκαύσιμα και αργότερα για άλλες μορφές πράσινης προώθησης. Οι πράσινοι διάδρομοι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να πειραματιστούν με φιλικές προς το περιβάλλον, καινοτόμες μονάδες μεταφοράς.
-Οι «πράσινοι» διάδρομοι μεταφοράς εμπορευμάτων θα πρέπει να επιτρέπουν δίκαιη και χωρίς διακρίσεις πρόσβαση στους διαδρόμους και τις εγκαταστάσεις μεταφόρτωσης ως προϋπόθεση για τη συντροπικότητα.
-Οι περιορισμοί πρόσβασης στην αγορά για τερματικές επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων, σε λιμένες μπορούν να έχουν αντίκτυπο στους πελάτες αυτών των εγκαταστάσεων. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να διασφαλιστεί η ανοικτή και χωρίς διακρίσεις πρόσβαση των φορέων εκμετάλλευσης και των πελατών αυτών των εγκαταστάσεων σύμφωνα με τους κανόνες της Συνθήκης.



Αντίστροφα (Reverse) Logistics
Ονομάζοντα οι δραστηριότητες logistics που σχετίζονται με την ανάκτηση αξίας σε απορριφθέντα ή επιστραφέντα προϊόντα. Είναι απαραίτητα για τις εταιρείες ηλεκτρονικού εμπορίου. Αρκετοί πάροχοι υπηρεσιών logistics προσφέρουν τώρα καλές λύσεις και βέλτιστες πρακτικές.

Η ανακύκλωση των προϊόντων στο τέλος του κύκλου ζωής τους μπορεί να οδηγήσει σε πολύτιμα υλικά, όπως σπάνιων πολύτιμων μετάλλων.

Ετσι, έχουν επιστροφές: στην κατασκευή (επαναχρησιμοποίηση, πλεονάζοντα υλικά, προϊόντα που απομένουν), στη διανομή: αναπροσαρμογές αποθεμάτων, εσφαλμένες παραδόσεις, είδη διανομής όπως συσκευασία, δοχεία κ.λπ., ανάκτηση προϊόντων, αχρησιμοποίητα ανταλλακτικά από συντήρηση μηχανών, από τους πελάτες (επιστροφές εγγύησης, επισκευές, επιστροφές στο τέλος χρήσης και στο τέλος του κύκλου ζωής τους).

Επιπλέον, έχουν οικονομική σημασία: με την ανάκτηση της αξίας των επιστραφέντων στοιχείων, την απόκτηση δύσκολων και σπάνιων εξαρτημάτων και ακατέργαστων υλικών και φθηνότερη παραγωγή (γυαλί, χαρτί))

Η διαχείριση ανάκτησης προϊόντων περιλαμβάνει τη διαχείριση όλων των χρησιμοποιημένων και απορριπτόμενων προϊόντων, εξαρτημάτων και υλικών για την ανάκτηση όσο το δυνατόν περισσότερων προϊόντων οικολογικής και οικονομικής αξίας και, συνεπώς, για τη μείωση των ποσοτήτων των παραγόμενων αποβλήτων. Περιλαμβάνει 5 επιλογές ανάκτησης προϊόντων: (i) επισκευή, (ii) ανακαίνιση, (iii) επανακατασκευή, (iv) αποκομιδή και (v) ανακύκλωση.

Η διαχείριση αποβλήτων περιλαμβάνει την προεπεξεργασία των αποβλήτων. η προεπεξεργασία πραγματοποιείται όταν τα απόβλητα έχουν περάσει από μια δοκιμή τριών σημείων στην οποία έχουν ικανοποιηθεί και τα τρία. Πιο συγκεκριμένα: (i) Πρέπει να είναι μια φυσική, θερμική, χημική ή βιολογική διαδικασία, συμπεριλαμβανομένης της μηχανικής διαλογής. (ii) Πρέπει να μεταβάλει τα χαρακτηριστικά των αποβλήτων. (iii) Πρέπει να μειώνει τον όγκο ή τον επικίνδυνο χαρακτήρα ή να διευκολύνει το χειρισμό ή να ενισχύει την ανάκτησή.

Η επαναχρησιμοποίηση είναι μια στρατηγική που εξαλείφει τα απόβλητα, μειώνει το κόστος διάθεσης αποβλήτων και εξοικονομεί ενέργεια και υλικά. Πρόκειται για λήψη χρήσιμων προϊόντων, όπως τα έπιπλα, τα βιβλία και οι συσκευές, που απορρίπτονται από εκείνους που δεν θέλουν πλέον ή δεν χρειάζονται και αναδιανέμουν σε όσους τα θέλουν.

Σε αντίθεση με την ανακύκλωση, που ανακτά τα υλικά για επεξεργασία, η επαναχρησιμοποίηση ανακτά το αρχικό προϊόν. Η επαναχρησιμοποίηση, επομένως, κυρίως αφορά τη συλλογή και την ανακατανομή των αγαθών.

Οι επιστροφές προϊόντων αποτελούν αυξανόμενη ανησυχία για τη βιομηχανία. Οι λιανοπωλητές μπορούν να έχουν ποσοστά επιστροφής που υπερβαίνουν το 10% των πωλήσεων

Ηλεκτρονικό Εμπόριο (E-commerce)

Η έκρηξη της πληροφόρησης οδήγησε σε νέες διαστάσεις το λιανικό εμπόριο. Μία από τις πιο δυναμικές αγορές είναι το ηλεκτρονικό εμπόριο. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω μιας ολοκληρωμένης αλυσίδας εφοδιασμού με απρόσκοπτη ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ προμηθευτών, γραμμών συναρμολόγησης και μεταφορέων.

Ακόμη και αν για τους διαδικτυακούς πελάτες υπάρχει μια εμφάνιση μιας κίνησης χωρίς κίνηση, οι διανομές που οι δραστηριότητες διανομής που επωφελήθηκαν περισσότερο από το ηλεκτρονικό εμπόριο είναι οι εταιρίες διανομής που βασίζονται αποκλειστικά σε φορτηγά και αεροπορικές μεταφορές.

Οι τεχνολογίες της πληροφορίας που σχετίζονται με το ηλεκτρονικό εμπόριο που εφαρμόζονται στην εφοδιαστική αλυσίδα μπορούν προφανώς να έχουν θετικές επιπτώσεις. Για παράδειγμα, οι συνέπειες του ηλεκτρονικού εμπορίου στα Green Logistics είναι ελάχιστα κατανοητές. Ωστόσο, το ηλεκτρονικό εμπόριο γίνεται πιο αποδεκτό και χρησιμοποιείται, αλλάζει τα συστήματα φυσικής διανομής.

Το νέο σύστημα βασίζεται σε μεγάλες αποθήκες που βρίσκονται εκτός των μητροπολιτικών περιοχών από όπου μεγάλες ποσότητες μικρών δεμάτων αποστέλλονται με φορτηγά. Διαχωρίζει τη διανομή λιανικής πώλησης και αντιστρέφει την τάση προς την ενοποίηση που χαρακτήριζε νωρίτερα το λιανικό εμπόριο.

Στο παραδοσιακό σύστημα, ο αγοραστής επιβαρύνθηκε με το κόστος της μεταφοράς των αγαθών από το κατάστημα στο σπίτι, αλλά με το ηλεκτρονικό εμπόριο αυτό το τμήμα της αλυσίδας εφοδιασμού πρέπει να ενσωματωθεί στη διαδικασία διανομής εμπορευμάτων. Το αποτέλεσμα πιθανώς συνεπάγεται περισσότερη συσκευασία και περισσότερους τόνους /km μεταφερόμενων εμπορευμάτων, ιδίως σε αστικές περιοχές.

Συμπεράσματα
Η πράσινη εφοδιαστική διαχειρίζεται τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, όπου συμβαίνουν, ιδανικά πριν εμφανιστούν.

Οι βέλτιστες πρακτικές επικεντρώνονται στην επιχειρηματική και όχι στην κοινωνική αξία που δημιουργεί η πράσινη εφοδιαστική αλυσίδα.

Oι βασικοι άξονες είναι:
-Ευθυγραμμίστε τους στόχους της αλυσίδας εφοδιασμού με τους επιχειρηματικούς στόχους.
-Αξιολογήστε την αλυσίδα εφοδιασμού ως ένα ενιαίο σύστημα κύκλου ζωής
-Χρησιμοποιήστε την περιβαλλοντική ανάλυση ως καταλύτη για την καινοτομία.
-Εστιάστε στη μείωση των πηγών των αποβλήτων για τη μείωσή τους.

Η ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών ανησυχιών στο σχεδιασμό του δικτύου της αλυσίδας εφοδιασμού αποτελεί πλέον πραγματικότητα για πολλές επιχειρήσεις παγκοσμίως. Η υιοθέτηση πράσινων πρακτικών δεν θα επηρεάσει μόνο τις επιχειρήσεις που υιοθετούν την πολιτική αλλά και τους πελάτες και τους προμηθευτές.

Η νέα παγκόσμια τάση προς την ολιστική αντιμετώπιση του κόστους της αλυσίδας εφοδιασμού και των περιβαλλοντικών επιδόσεων της, γίνεται μια πρακτική κορυφαίας προτεραιότητας των εταιριών προκειμένου να επιτευχθεί ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε μια όλο και περισσότερο περιβαλλοντικά ευαίσθητη αγορά.

Με άλλα λόγια οι πράσινες πρακτικές που εξισορροπούν την αποδοτικότητα με την περιβαλλοντική απόδοση θα αποτελέσουν ακρογωνιαίους λίθους της βιωσιμότητας, της ανταγωνιστικότητας και της αναπτυξιμότητας όλων των εταιριών.

Πηγές:
1. Θέματα Διοικητικής Μηχανικής Υποστηρικτικής Επιμελητείας, Αναστάσιος Μπασαράς, 2020
2. The development of green logistics for implementation sustainable development strategy in companies Oksana Seroka-Stolka, Czestochowa University of Technology
3. Green Logistics: Improving the Environmental Sustainability of Logistics Second Edition
4. by Alan McKinnon (Editor), Michael Browne (Editor), Anthony Whiteing (Editor)
5. Green Logistics and Transportation A Sustainable Supply Chain Perspective, Editors: Fahimnia, B., Bell, M., Hensher, D., Sarkis, J. (Eds.)
6. The importance of Green Logistics for the environmental and economic sustainability of the firms
7. Tsatalis Athanasios, SCHOOL OF ECONOMICS, BUSINESS ADMINISTRATION & LEGAL STUDIES, A thesis submitted for the degree of Master of Science (MSc) in Management, 2018
8. Green Logistics, Ο Ρόλος τους στην Εξαγωγή Ελαιολάδου, ΣοφίαΤσακαλίδου, Διπλωματική Εργασία ΑΠΘ, 2010

*Το θέμα αυτό έχει γραφεί στο πλαίσιο της θεματολογίας της 1ης Επιτροπής του ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ..

Θα ακολουθήσουν τα θέματα:
Συνοπτική Ιστορία της Εξέλιξης της Επιμελητείας
Στρατηγική και Επιμελητεία
Επιμελητεία και Μη Επανδρωμένα Συστήματα (Logistics and Drones)
Επιμελητεία και Τεχνητή Νοημοσύνη (Logistics and Artificial Intelligence)

Απαντα τα θέματα θα παρουσιαστούν σε διαλέξεις του Ινστιτούτου από τον Οκτώβριο του 2020.

Στυλιανός Αλεξόπουλος*: ΚΛΙΜΑΚΩΣΗ ΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ ΣΕ ΘΡΑΚΗ-ΑΙΓΑΙΟ-Α.ΜΕΣΟΓΕΙΟ ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2020 - Η Επιτομή της Coercive Diplomacy και όχι της ''Good Diplomacy''

on Monday, 04 May 2020. Posted in Μελέτες

ΤΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΝ
ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΟΙ ΜΕ ΤΟ "ΧΡΟΝΟ" ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΕ ΤΙΣ "ΣΤΙΓΜΕΣ"
ΕΙΝΑΙ Η ΩΡΑ ΤΩΝ "ΣΤΡΑΤΗΓΙΣΤΩΝ" ΚΑΙ ΟΧΙ ΤΩΝ "ΤΑΚΤΙΚΙΣΤΩΝ"
ΟΙ "ΛΑΘΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ" ΔΕΝ ΔΙΟΡΘΩΝΟΝΤΑΙ ΜΕ "ΤΑΚΤΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ" ΩΡΑ ΝΑ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΟΥΜΕ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΝΑ ΑΝΤΙΔΡΟΥΜΕ ΣΤΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ
ΖΟΥΜΕ ΜΙΑ ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΑΣΤΑΘΗ, ΤΟ ΔΙΑΚΥΒΕΥΜΑ ΕΙΝΑΙ Η ΑΜΥΝΑ
ΣΤΟ ΕΞΗΣ Η ΕΜΠΛΟΚΗ ΤΩΝ ΕΔ&ΣΑ ΔΙΑΡΚΗΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ&ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ
ΩΡΑ ΝΑ ΣΤΑΘΜΙΣΟΥΜΕ & ΙΕΡΑΡΧΗΣΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΕΘΝΙΚΟΥΣ ΜΑΣ ΣΚΟΠΟΥΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΟΥΜΕ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΒΑΘΟΥΣ ΜΕ
ΔΙΑΚΥΡΗΓΜΕΝΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ
''ΓΙΑ ΝΑ ΠΕΤΥΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΤΟΧΟ ΔΕΝ ΞΕΧΝΑΜΕ ΤΟ ΣΚΟΠΟ" (Βίωμα Αεροπόρων)

Κυπριακή Εισβολή - Ιστορικές Συζητήσεις
The White House, Washington, Tuesday, August 13,1974, 09:00 a.m.
Kissinger:
«... For a few years ago, the Turkish tactics are right -grab what they want and then negotiate on the basis of possession. But if the Turks run loose on Cyprus, the Greeks could come unglued. We certainly do not want a war between the two, but if it come to that, Turkey is more important to us and they have a political structure which could produce Qadhafi .»
«... Για μερικά χρόνια πριν, οι Τουρκικές τακτικές είναι σωστές -- αρπάζουν αυτό που θέλουν και έπειτα διαπραγματεύονται επί τη βάση της κατοχής. Αλλά εάν οι Τούρκοι κινηθούν χαλαρά στην Κύπρο, οι Έλληνες θα μπορούσαν να αναστατωθούν. Εμείς βέβαια δεν θέλουμε έναν πόλεμο μεταξύ των δύο, αλλά εάν φθάσουμε σε αυτόν, η Τουρκία είναι πιο σημαντική για εμάς και αυτοί (Τούρκοι) έχουν μια πολιτική δομή η οποία μπορεί να αναδείξει Καντάφι.»

Kissinger:
«... Some of my colleges want to cut off assistance to Turkey - that would be a disaster. There is no American reason why the Turks should not have one-third of Cyprus. We will make a statement today that will get the New York Times off our back, but should not twist their arm...»
« ... Μερικοί από τους συναδέλφους μου θέλουν να κόψουν την βοήθεια στην Τουρκία — αυτό θα ήταν μία καταστροφή. Δεν υπάρχει Αμερικανικός λόγος γιατί οι Τούρκοι δεν θα έπρεπε να έχουν το ένα-τρίτο της Κύπρου. Θα κάνουμε μια δήλωση σήμερα, η οποία θα "βγάλει από την πλάτη μας'' τους NYT* αλλά δεν θα τους "στρίψουμε το χέρι''.»
* Οι New York Times τότε επέκριναν την τουρκική εισβολή.

Τώρα που στις ημέρες μας έχει "αναδειχθεί" ο Πρόεδρος "Ερντογάν" (Προεδρική Δ.τ.Τ. από 10.7.2018), ως ο εθνικός ηγέτης των απανταχού Τούρκων της καρδιάς και της "γαλάζιας πατρίδας" τους και ως ο εκλεγείς Αρχηγός των Αδελφών Μουσουλμάνων (* Salih Kallab, πρ. Υπουργός της Ιορδανίας, σε άρθρο του στην εφημερίδα Sarkul Avsat.

Τα μηνύματα των Συμμάχων και στις ημέρες μας προβληματίζουν:
«...λυπάμαι που το λέω, αλλά αν η Ελλάδα χρειαστεί τη στήριξη ΗΠΑ σε ένα θερμό επεισόδιο με Τουρκία, δεν νομίζω ότι θα την έχει από τον Πρόεδρο Τραμπ. Τα Υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας των ΗΠΑ ϋα είναι πιο αξιόπιστοι συνομιλητές σε περίπτωση ανάγκης. Δεν μπορώ να φανταστώ ένα υποθετικό σενάριο έντασης όπου η Ελλάδα ϋα είναι ο επιτιθέμενος».
Δήλωση πρώην πρέσβη των ΗΠΑ στη χώρα μας, Νίκολας Μπερνς, συνέδριο Delphi Forum & Καθημερινής (19.9.2019)

ΓΕΝΙΚΑ
Μετά το λήξη του "Ψυχρού Πολέμου''(1991), η Ανατολική Μεσόγειος και Μέση Ανατολή, έχουν γίνει και πάλι πεδία θερμών γεωπολιτικών-στρατιωτικών-οικονομικών ανταγωνισμών και αναμέτρησης των Μεγάλων Δυνάμεων, όχι πια ιδεολογικών, αλλά καθαρά ισχύος και διατήρησης της μεταξύ τους ισορροπίας, όπως στις αρχές του 20ου αιώνα. Η κατάληξή τους, πολλά τα δεινά τότε για την Ελλάδα(Μικρασιατική Καταστροφή) και την Κύπρο (από τον Οθωμανικό ζυγό στο Βρετανικό αποικισμό). Ζούμε και πάλι τον «Ηγεμόνα» του Μακιαβέλι όπου γράφει «Ένα κυρίαρχο κράτος, για να υπάρξει, χρειάζεται στρατό και συμμάχους».
Η Τουρκία εκμεταλλευόμενη το νέο αυτό περιβάλλον ανταγωνισμών έχει επαναφέρει από νωρίς στο προσκήνιο και σε πλήρη εξέλιξη, το όραμα ανασύστασης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπως αναπτύσσεται στο βιβλίο «Στρατηγικό Βάθος» του Αχμέτ Νταβούτογλου. Σε πρόσφατη προκλητική δήλωσή του από το προεδρικό μέγαρο, ο Ερντογάν αναφέρει: «η ασφάλεια της Τουρκίας ξεκινά πέραν των συνόρων της» (ΑΠΕ-ΜΠΕ, 9.1.2020)

Για να υλοποιήσει το όραμά της αυτό η Τουρκία χρησιμοποιεί πάγια τη "γλώσσα" της Επιθετικής Διπλωματίας-Coercive Diplomacy* γνωστή και ως Στρατιωτικοποίηση Διπλωματίας ή Στρατηγική Εξαναγκασμού, η οποία στοχεύει στην εγγύηση των θεμιτών&ζωτικών συμφερόντων της στο Αιγαίο (Συμφωνία Μαδρίτης 1997) ή/και στην επιτυχή κατάληξη κάποιων από τους μείζονες πολιτικούς στόχους (τουρκικός όρκος 1920), σε Θράκη και Αιγαίο.
* Coercive diplomacy or "forceful Persuasion" : ls the "attempt to get a target, a state, a group (or groups) within a state, or a non-state actor- to change its objectionable behavior through either the threat to use force or the actual use of limited force". This term also refers to "diplomacy presupposing the use or threatened use of military force to achieve
political objectives".

Η περιορισμένη "χειρουργική" χρήση αφών με "Υπερπτήσεις μεμονωμένων ή μικρών σχηματισμών τουρκικών μαχητικών' (use of limited force) προβάλλοντας την ισχύ της πάνω από τα νησιά ΛΕΣΒΟ, ΧΙΟ, ΣΑΜΟ και ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ-ΚΑΣΤΕΛΟΡΙΖΟ, και την περιοχή ΕΒΡΟΥ, και η απόπειρα βίαιης εισόδου "μεταναστών" στον Έβρο και στα υπόψη νησιά, ακολουθούμενες με καταγγελίες της Ελλάδας, ότι παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο, το καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης (Συνθήκες Λοζάνης 1923, Παρισίων 1947) και ανθρωπίνων δικαιωμάτων (ΟΗΕ, ΕΕ-Δουβλίνου), αποσκοπούν ακριβώς στον στρατιωτικό εξαναγκασμό προς απόσυρση των Ελληνικών Δυνάμεων από τα υπόψη ελληνικά νησιά.

Ενδέχεται ωστόσο, οι επιθετικές αυτές ενέργειες να κλιμακωθούν περαιτέρω σε εφαρμογή επιθετικών Σχεδίων (Βαριοπούλα?, Αεροναυτικού Suga?) (use of military force) με ταυτόχρονη μαζική είσοδο "μεταναστών" ως "υβριδική απειλή" για τον παράνομο εποικισμό Θράκης και Ελληνικών νησιών Ανατολικού Αιγαίου, ώστε να επιτύχει μείζονες πολιτικούς στόχους της.

Σε κάθε περίπτωση η Τουρκία του Ερντογάν θα συνεχίσει προκαλώντας τις Ελληνικές ΕΔ & ΣΑ σε Έβρο, Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, σε όλο το μήκος των συνόρων μας αναμένοντας το δικό μας 'Λάθος' να εξελιχθεί σε θερμό επεισόδιο ελπίζοντας σε δική του νίκη.
>>Ως προς αυτό, μετά το τελευταίο σημείο της δήλωσης του κ. Μπερνς επιτρέψτε να συνεχίσω με την σκέψη «...Δεν μπορώ να φανταστώ ένα υποθετικό σενάριο έντασης όπου η Ελλάδα θα είναι ο επιτιθέμενος.... διότι αυτό θα ήταν 'λάθος', κάτι που η Τουρκία περιμένει απεγνωσμένα να εκμεταλλευθεί, ως δικό σας 'λάθος'Ι».

Η Τουρκία του Ερντογάν δεν έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να αναστατωθούμε [could come unglued) και να χάσουμε την ψυχραιμία μας, ώστε να κάνουμε το ''λάθος''. Χάρη στον καλό σχεδιασμό, τον επαγγελματισμό, τα σωστά αντανακλαστικά, την αυταπάρνηση και το υψηλό ηθικό του προσωπικού, όπως συνέβη με την πρώτη ''νίκη'' μας στον Έβρο, αλλά και με τις συχνές όχι λίγες απόπειρες των τουρκικών μαχητικών να προκαλέσουν αεροπορικό ατύχημα.

Αυτό όμως που ζούμε είναι μόνο η αρχή, το λάθος μας θα ήταν να αρκεσθούμε στην αντίδρασή μας σε τακτικό-επιχειρησιακό επίπεδο στα σύνορα. Το μεγάλο ερώτημα είναι, μέχρι ποιο σημείο θα κλιμακώσει την κατάσταση η Τουρκία.

ΣΥΜΜΑΧΟΙ
Η Δυτική κοινή γνώμη, των περισσοτέρων σε Ευρώπη και Αμερική, αναγνωρίζει την τεράστια γεωπολιτική σημασία της Ελλάδας για τα εθνικά τους συμφέροντα και θεωρεί τους Έλληνες μοναδικούς, μέρος του αξιακού τους συστήματος, βασισμένου στον Ελληνικό πολιτισμό. Γνωρίζουν όμως και ότι η Ελλάδα από την Επανάσταση του 1821, είχε πάντοτε έναν "ξένον παράγοντα" στο εσωτερικό της, ο οποίος συμμετείχε ενεργά με ιδρύματα και θεσμούς, αλλά, έστω αν δεν το "δεχόμαστε"!, και ως μέρος της πολιτικής της εξέλιξης και ύπαρξης στο πέρασμα των χρόνων. Είναι σημαντικό για αυτούς να γνωρίζουν με ποιους έχουν να κάνουν, ότι η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία μας έχει την εμπιστοσύνη και στήριξη του Ελληνικού λαού και είναι ικανή να εξασφαλίζει τη σταθερότητα και ειρήνη στην περιοχή.

Ωστόσο, η Ιστορία διδάσκει, κάποιοι από εμάς το έχουν βιώσει, ότι οι Σύμμαχοι και Εταίροι μας στο ΝΑΤΟ και ΕΕ ακολουθούν μία γενικότερη στρατηγική προσέγγισης (Grand Strategy) για την ικανοποίηση των συμφερόντων τους στην ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.

Συντάσσουν και αναπτύσσουν Ολοκληρωμένα Γενικά Σχέδια Λύσεων και Δράσεως (Action Plans), βάσει συνειδητών πλήρως προειλημμένων αποφάσεων ως προς το τι εξυπηρετεί καλύτερα τα άμεσα και μακροπρόθεσμα συμφέροντά τους και όχι βάσει μικρών κατά περίπτωση αποφάσεων, σε όλα τα συναφή μεγάλα Ζητήματα της περιοχής. Για την πρόληψη κρίσεων τάσσονται, ιδιαίτερα το τελευταίο διάστημα, υπέρ των διμερών/πολυμερών προσεγγίσεων βάσει κανόνων κοινών συμφερόντων. Έτσι στις τουρκικές προκλήσεις, τηρούν κατ' αρχήν πολιτική ''ίσων αποστάσεων", διπλωματικά "επιφαινόμενης αποστασιοποίησης, hands-off approach'', με συστάσεις προς την Ελλάδα "αποκλιμάκωσης ενδεχόμενης Ελληνο-Τουρκικής αντιπαράθεσης", σε κάθε πρόκληση της Τουρκίας σε Θράκη, Αιγαίο, Αν. Μεσόγειο, στο Κυπριακό Ζήτημα κ.α. Συνεπώς, η ένταση των εκάστοτε τουρκικών προκλήσεων είτε δεν βλάπτουν είτε εντάσσονται και εξυπηρετούν τον γενικό σχεδιασμό τους.

Στο Κυπριακό το 1974, δύο Αμερικανικά Σχέδια Λύσης «Acheson»(Γενεύη 5.7.1964), το 2ο ίσως καλύτερο από το 1ο για την ελληνική πλευρά, αλλά και τα δύο προέβλεπαν εξ αρχής μία «ξεκάθαρη, clean-cut» συνειδητή απόφαση-λύση, τη Διχοτόμηση της Κύπρου (εσωτερική ανταλλαγή -μετακίνηση πληθυσμών ακόμη και σε Θράκη-νησιά Αιγαίου έναντι πιθανής Ενώσεως με την Ελλάδα) και παράλληλη ΝΑΤΟποίηση της Κύπρου (de facto ή/και de jure).

Έτσι οι ΗΠΑ και ΜΒ, 10 ακριβώς χρόνια μετά την αποτυχία (if the Turks run loose on Cyprus) της 1ης εισβολής (20-¬22.7.1974), δεν απέτρεψαν τις Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις να πραγματοποιήσουν και τη 2η στρατιωτική εισβολή τους "ΑΤΤΙΛΑΣ 2'' (14-16.8.74), διασφαλίζοντας την κατοχή του 38% του Κυπριακού εδάφους, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου και των αποφάσεων κατάπαυσης του πυρός του ΣΑ ΟΗΕ, και να πλήξουν στρατιωτικά α) την Ελλάδα, επί κυβερνήσεως Εθνικής Ενότητας από 24.7.74, του Κων. Καραμανλή, χώρα μέλος του ΝΑΤΟ και πιστό σύμμαχό τους (ΗΠΑ, ΜΒ) στον Α'ΠΠ&Β'ΠΠ και β) την Κύπρο με νόμιμη κυβέρνηση, βάσει του Κυπριακού Συντάγματος, του Αναπληρωτή Προέδρου Γλαύκου Κληρίδη (συμμετέχοντα και στις διαπραγματεύσεις της Γενεύης, 25.7-13.8.1974), μέχρι την επιστροφή του Μακαρίου.

ΤΟΥΡΚΙΑ
Μπορεί η Ελλάδα για τους Αμερικανούς να εξακολουθεί να είναι λιγότερο σημαντική από την Τουρκία, στρατηγικά και γεωγραφικά. Η Τουρκία ήταν και είναι πάντοτε περισσότερο απαραίτητη για τα ζωτικά τους συμφέροντα, λόγω των Στενών και της στρατηγικής θέσης της έναντι Ρωσίας και Μέσης Ανατολής. Για να την διατηρήσουν με το μέρος τους δεν θα δίσταζαν να ζητήσουν την υποστήριξη-θυσία! των συμμάχων τους, ακόμη και από την Ελλάδα, μετά τη διμερή Αμυντική Συμφωνία ΗΠΑ-Ελλάδας (23.12.2019), αφού ήδη έχουν διασφαλίσει στρατηγικά προνομιακές Στρατιωτικές-Ναυτικές-Αεροπορικές Βάσεις και σημεία στην επικράτειά της.

Ωστόσο, η Τουρκία του Ερντογάν φαίνεται στις ημέρες μας να προβληματίζει σοβαρά, με τα φιλόδοξα σχέδιά του, τα πολλά μέτωπα που έχει ανοίξει (Συρία, Λιβύη, Κατάρ, Σουδάν κ.α.) και το διπλό "παιχνίδι" του με τη Ρωσία (S400, Συρία, Λιβύη). Όσο ο Ερντογάν δεν συμβιβάζεται και δεν συντάσσεται ανοικτά με τα σχέδια των ΗΠΑ αλλά και ΕΕ (Γαλλία, Ιταλία, κ.ά.) στη Μέση Ανατολή και Ανατολική Μεσόγειο, φαίνεται οι ΗΠΑ να προτιμούν την Ελλάδα για συγκεκριμένες ρυθμίσεις (π.χ. αγωγός φ/α East Med) και αυτό να εκνευρίζει τον Ερντογάν.

Επιτίθεται ανοικτά στην Ελλάδα, σε Θράκη, Αιγαίο υπό την ανοχή ΝΑΤΟ-ΗΠΑ-ΡΩΣΙΑΣ, ελπίζοντας να υποκύψει στις πιέσεις του, ώστε να οδηγηθούμε σε διαπραγματεύσεις, χωρίς σε πρώτη φάση κάποια αφορμή -τύπου Ιμίων-, αλλά που ενδέχεται να ανοίξουν τη Συμφωνία Μαδρίτης (8.7.1997) και θα οδηγήσουν σε μία νέα Συμφωνία αποκλιμάκωσης της πρόσφατης έντασης στο Αιγαίο.

Σε άλλη περίπτωση, διασφαλίζοντας! ο Ερντογάν ότι αυτό θα εξυπηρετούσε σε στρατηγικό επίπεδο τα ευρύτερα γεωπολιτικά συμφέροντα και σχέδια ΗΠΑ-ΕΕ, ίσως να επιχειρήσει να εισβάλει σε Ελληνικό έδαφος (Θράκη, Αιγαίο, Αν. Μεσόγειο-Καστελόριζο) επικαλούμενος το Διεθνές Δίκαιο, όπως στην Κύπρο το 1974. Ενδέχεται όμως να αποδειχθεί και ''παγίδα'' το εγχείρημά του αυτό για την, ίσως και επιδιωκόμενη από τη Δύση, ''ανατροπή'' του από την εξουσία. Θα έχουν όμως δημιουργηθεί για την Ελλάδα μετά ταύτα, τετελεσμένα σε βάρος της και προϋποθέσεις μακρών και ατελείωτων διαπραγματεύσεων (grab and negotiate), με μία νέα ηγεσία της Τουρκίας, όπως στο Κυπριακό Ζήτημα.

Δεν πρέπει να κρυβόμαστε, ότι η Τουρκία όλα αυτά τα χρόνια έχει κερδίσει σε βάρος μας την έμμεση αναγνώριση, την ανοχή και την μη ανάμειξη των Δυτικών εταίρων μας στο ΝΑΤΟ, ΕΕ και ΟΗΕ, στις εκάστοτε διεκδικήσεις της. Εκμεταλλευόμενη τη στάση τους αυτή, διατηρεί ενεργές ή κλιμακώνει τις ήδη προβεβλημένες διεκδικήσεις με επιμονή και συστηματικότητα, ώστε να εγγραφούν στη συνείδηση του διεθνούς συστήματος ως υπαρκτή διαφορά προς επίλυση μέσω συμβιβασμού. Συμμετέχει, διεκδικεί, και διαπραγματεύεται συνεχώς σε διμερές-πολυμερές επίπεδο με τους συμμάχους-εταίρους μας και όχι μόνο, επιχειρώντας να συνδυάσει ή και ταυτίσει τους εθνικούς στόχους της σε βάρος της Ελλάδας με τη δική τους πολιτική.

Εκμεταλλεύεται τις διεθνείς συγκυρίες, την πανδημία κορωνοϊού (COVID-19), τις περιφερειακές αστάθειες και συγκρούσεις συμφερόντων, εργαλειοποιεί διπλωματικά και σκληρά, οργανώνοντας βίαιη είσοδο "μεταναστών" σε Έβρο και Ελληνικά νησιά Ανατολικού Αιγαίου. Mε τις προκλητικές ενέργειές της η Τουρκία επιχειρεί να προκαλέσει σύγχυση στα διεθνή κέντρα λήψης αποφάσεων (ΝΑΤΟ, ΕΕ, ΟΗΕ), ώστε να επιτύχει τους στόχους της. Ακολουθεί πιστά τον στρατηγικό σχεδιασμό της, όντας απολύτως προβλέψιμη. Την πολιτική της αυτή ενισχύει μάλιστα το τελευταίο διάστημα με έναν ακήρυχτο ''πόλεμο χαρτών'' και ''εκδόσεις βιβλίων'' προβάλλοντας τις προκλητικές διεκδικήσεις της περί ''γαλάζιας πατρίδας''.

Σε περίπτωση προβληματικών-μη αρεστών για αυτήν εξελίξεων, συνεχίζει την πάγια πολιτική και συνήθη πρακτική της: συνέχεια των συγκρούσεων, εκμετάλλευση λαθών του αντιπάλου, μη εφαρμογή των συμφωνηθέντων αγνοώντας επιδεικτικά ακόμη και ψηφίσματα του ΣΑ ΟΗΕ και διεθνείς Συμφωνίες, και εφόσον αυτό την εξυπηρετεί, μετακινεί πληθυσμούς για την ανατροπή των κοινωνικών συσχετισμών υπέρ της στην διεκδικούμενη περιοχή.

Με την πρόσφατη κλιμάκωση των προκλήσεών της, κατά της Ελληνικής κυριαρχίας και Ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στη Θράκη/Εβρο, στο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, η Άγκυρα την τελευταία τουλάχιστον 10ετία, εντείνοντας τις προσπάθειές της σε όλα τα επίπεδα πολιτικά-διπλωματικά-στρατιωτικά, έχει προβεί στις ακόλουθες ενέργειες:

α) οργάνωση βίαιης εισόδου ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ στον Έβρο και στα νησιά ΛΕΣΒΟ, ΧΙΟ, ΣΑΜΟ,

β) συνέχιση παραβάσεων ΕΧ και παραβιάσεων ΕΕΧ. Κλιμάκωση με παραβίαση Ελληνικής Κυριαρχίας με ΥΠΕΡΠΤΗΣΕΙΣ τουρκικών μαχητικών αφων στον ΕΕΧ, για πρώτη φορά από το 1974, πάνω από κατοικημένο έδαφος αδιαμφισβήτητης ελληνικής κυριαρχίας, στον ΕΒΡΟ και νήσους ΛΕΣΒΟ, ΧΙΟ, ΣΑΜΟ, ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ-ΚΑΣΤΕΛΟΡΙΖΟ, κατά παράβαση της Συνθήκης Λοζάνης 1923 (παρ.2, άρθρου 13, "Αντιστοίχως, η Οθωμανική Κυβέρνησις θα απαγορεύση εις την στρατιωτικήν αεροπλοΐαν αυτής να υπερίπταται των ρηθεισών νήσων"),

γ) με παραβιάσεις των Ελληνικών Χωρικών Υδάτων εντός 6νμ και απόπειρα εμβολισμού σκαφών μας στο Αν. Αιγαίο,

δ) μονομερή κατάθεση γραπτώς το 2011 στον ΟΗΕ και ΕΕ, συντεταγμένων οριοθέτησης ΑΟΖ, κατά παράβαση της Σύμβασης Διεθνούς Δικαίου της Θαλάσσης (UNCLOS), με τις οποίες διχοτομεί την Ανατολική Μεσόγειο ως νέος θαλάσσιος Αττίλας,

ε) εκχώρηση αδειών από το Νοέμβριο 2012, έρευνας-εκμετάλλευσης στην τουρκική εταιρεία πετρελαίου ΤΡΑΟ και εκτέλεση γεωτρήσεων με δικά της σκάφη στην Αν. Μεσόγειο, οι οποίες περιλαμβάνουν μεγάλα τμήματα της Ελληνικής ΑΟΖ Ανατολικά Ρόδου, Καρπάθου, Κρήτης, ολόκληρη αυτήν Νότια του Καστελόριζου και της ΑΟΖ Κύπρου δυτικά της νήσου,

στ) κατάθεση το 2019 στον ΟΗΕ του άκυρου Τουρκο-Λιβυκού(GΝA) Μνημονίου συνεννόησης (27.11.2019), με συντεταγμένες οριοθέτησης των συνόρων(boundaries) της ΑΟΖ και Υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο, αγνοώντας τα κυριαρχικά δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου βάση της Σύμβασης του Διεθνούς Δ.τ.Θ.(UNCLOS). Ωστόσο, εκτιμώντας την πολιτική της Τουρκίας, είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι η προωθημένη αυτή κίνηση συμφερόντων της στη γεωπολιτική σκακιέρα της περιοχής, έγινε χωρίς προηγουμένως να έχει εξασφαλίσει έστω την ανοχή των ΗΠΑ, ΡΩΣΙΑΣ, ΕΕ(Γερμανίας, Γαλλίας), Μ.Βρετανίας. (Ο ΟΗΕ έσπευσε να αποδεχθεί το άκυρο μνημόνιο, ως επίσημο έγγραφο στις βάσεις δεδομένων, ενώ αυτό επηρεάζει τα δικαιώματα τρίτων χωρών και αναμένεται τον Ιούνιο η ανάρτηση των συντεταγμένων, στην ιστοσελίδα του Τμήματος Ωκεάνιων Υποθέσεων&Δικαίου της Θάλασσας (DOALOS), ενώ μόλις που δέχθηκε την επίσημη ελληνική διαμαρτυρία, (19.2.2020, A/74/710-S/2020/129, προς ΣΑ&ΓΣ ΟΗΕ).

Είναι φανερό πλέον ότι σκοπός της Τουρκίας είναι να επικρατήσει στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, επιδιώκοντας ταυτόχρονα την αποκατάσταση των σχέσεών της με Ισραήλ και Αίγυπτο, και κυκλωτικά στο Νότια, την επέκταση των συμφερόντων της στις ακτές της Βορείου Αφρικής και ο έλεγχος της Λιβύης, χώρα με πλούσια κοιτάσματα πετρελαίου, φυσικού αερίου και χρυσού, την συνδέει όμως και με το Σουδάν, χώρα στρατηγικού ενδιαφέροντος της Τουρκίας. Οι κινήσεις αυτές ''φωτογραφίζουν'' με σαφήνεια, πάνω από μισό αιώνα, τους πάγιους στρατηγικούς στόχους της Τουρκίας σε βάρος της κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου, οι οποίοι έχουν αποτυπωθεί και σε επιχειρησιακούς σχεδιασμούς:

α) ανάπτυξη ζώνης ασφαλείας μέχρι το μέσον του Αιγαίου, προωθώντας μεθοδικά τις από το 1974 Διχοτομικές λύσεις της, εκτεινόμενη νοτίως Κρήτης και Κύπρου, διεκδικώντας σε αυτήν 1) χωρικά ύδατα-εθνικό εναέριο χώρο στα 6νμ από 10νμ, 2) έρεuνα-διάσωση(SAR), αεροπορική -θαλάσσια διάσωση (ASR), και 3) μεγάλα τμήματα των ΑΟΖ-Υφαλοκρηπίδας Ελλάδας-Κύπρου του ΔτΘ (UNCLOS) στο Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο "γαλάζια πατρίδα".

β) έλεγχο από την Τουρκία του καθεστώτος ελληνικής κυριαρχίας στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και το Καστελόριζο, εμμένοντας στην αποστρατιωτικοποίησή τους (Συνθήκες Λοζάνης 1923 και Παρισίων 1947), τελευταία επεκτάθηκαν και στην αμφισβήτηση ως προς το νομικό καθεστώς νησιωτικών σχηματισμών-βραχονησίδων. Έλεγχο ο οποίος θα εγγυάται την ασφάλεια της περιβάλλουσας ζώνης (επαναφορά της Συμφωνίας Μαδρίτης 1997? ή νέα Ε-Τ Συμφωνία Εγγυήσεως?), καθιστώντας τα Ελληνικά νησιά περίκλειστα στην τουρκική Υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ και απομονωμένα γεωστρατηγικά,

γ) περιορισμό της Ελληνικής κυριαρχίας με ειδικό καθεστώς στη Θράκη, ειδική αναφορά στον τουρκικό εθνικό όρκο (Το καθεστώς της περιοχής της Δυτικής Θράκης θα καθοριστεί με την ψήφο των κατοίκων της) και επέκταση των συμφερόντων της επίσης κυκλωτικά στο Βορά μας αναπτύσσοντας Στρατιωτική συνεργασία με την ΔΒΜ και την Αλβανία.

δ) έλεγχο ολόκληρης της Κύπρου, διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και αντικατάστασή της με ένα καθεστώς πολιτικά και στρατιωτικά υποτελές στην Τουρκία.

Αυτοί είναι οι Στρατηγικοί Στόχοι της Τουρκίας του Ερντογάν, για τους οποίους επιχειρούν να προσεταιριστούν τους συμμάχους και εταίρους μας στο "δίκαιο" των διεκδικήσεών τους.
«Η Τουρκία για θέματα ελληνοτουρκικού ενδιαφέροντος, αλλά και ευρύτερης εξωτερικής πολιτικής, πρέπει να επιζητεί τη δυνατότητα επέμβασης εντός ενός νομικού πλαισίου. Εντυπωσιακό παράδειγμα αυτού είναι το ότι η επέμβαση στην Κύπρο κατέστη δυνατόν να νομιμοποιηθεί, μέσα από αυτή την πρακτική» (βιβλίο Αχμέτ Νταβούτογλου «Στρατηγικό Βάθος»)

Από την πρόσφατη κλιμάκωση των τουρκικών προκλήσεων προκύπτει ότι η Κύρια Προσπάθεια της Άγκυρας είναι να εξαναγκάσει στρατιωτικά την Ελλάδα να αποσύρει τις στρατιωτικές δυνάμεις, σε ένα καθεστώς πλήρους "Αποστρατιωτικοποίησης των Ελληνικών Νήσων του Αιγαίου" καταγγέλλοντας την Ελλάδα σε ΟΗΕ, ΕΕ ότι παραβιάζει τη Συνθήκη της Λοζάνης.

Επιχειρεί δηλαδή να επιτύχει ταυτόχρονη αμφισβήτηση καθεστώτος σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο με το Καστελόριζο, κορυφαίο στόχο της στο μαλακό υπογάστριο της Τουρκίας, σε περίπτωση ελληνοτουρκικής κρίσης.

ΕΛΛΑΔΑ
Η θέση της Ελλάδας και της Κύπρου για τον Δυτικό κόσμο μετά το τέλος του "Ψυχρού Πολέμου'' έχει αποκτήσει τεράστια σημασία. Αποτελούν δύο από τους σημαντικότερους γεωστρατηγικούς κόμβους της ζώνης Rimland που περιβάλει την Ευρασία, μια γέφυρα μεταξύ της Ανατολής και της Δύσης. Η θέση των δύο χωρών αναβαθμίζεται συνεχώς αφενός λόγω της διαφαινόμενης απομάκρυνσης της Τουρκίας από τη Δύση και αφετέρου εξαιτίας των ενεργειακών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Η εσωτερική αυτή ''λίμνη'' του γεωσυστήματος Ευρασίας-Αφρικής, πλούσια σε κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου θα συνεχίσει να αποτελεί το ''μήλο της έριδος'' για πολλά χρόνια ακόμη, είτε με θερμό είτε με ψυχρό κλίμα.

Όλα αυτά τα χρόνια αντιμετωπίσαμε όμως ως Χώρα (πολιτική-οικονομική-διπλωματική- στρατιωτική ηγεσία) τις τουρκικές ενέργειες ως μεμονωμένες προκλήσεις, ως στιγμές μικρών και μεγάλων εντάσεων. Αφήσαμε το ''Στρατηγό Χρόνο'' στην Τουρκία, όσον χρειάζεται για να αναπτύσσει την αμυντική της βιομηχανία, να εξοπλίζεται και να σχεδιάζει σε βάθος 10ετιών τη δημιουργία προϋποθέσεων προβολής της πολεμικής της υπεροχής.
Ήδη πριν από το τέλος του ''Ψυχρού Πολέμου'' και μέχρι σήμερα βήμα-βήμα, αποκομίζει μικρότερα ή μεγαλύτερα κέρδη σε βάρος των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων σε ευαίσθητες περιοχές μας:
[Κύπρος, Αιγαίο/Πρωτόκολλο Βέρνης-1976/υφαλοκρηπίδα-χωρικά ύδατα- εναέριος χώρος, Αιγαίο/επαναφορά το 1987 του Πρωτοκόλλου Βέρνης-1976/ αμοιβαίο πάγωμα ερευνών, Ίμια-1996/Συμφωνία Μαδρίτης-1997/θεμιτά&ζωτικά συμφέροντα Τουρκίας στο Αιγαίο/γκρίζες ζώνες(τουρκικός ισχυρισμός), "Πόλεμος" Γεωτρήσεων Ανατολικής Μεσογείου/διχοτόμηση de facto ΑΟΖ Κυπριακής Δημοκρατίας, υπό την ανοχή ΗΠΑ, ΕΕ, Ισραήλ, Αιγύπτου, Ρωσίας, ΟΗΕ και Ελλάδας?, >Μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης(6ΝΛ)/κατάθεση στον ΟΗΕ], προωθώντας μεθοδικά τους μακροπρόθεσμους στρατηγικούς στόχους της.

''Ήμουν νιός και γέρασα''. Οι μεγάλες και σε βάθος επιστημονικές και πολλές φορές δημόσιες αναλύσεις και διαπιστώσεις μας, πείθοντας ίσως μόνο τον εαυτό μας!, πότε για την τόσο ''ΙΚΑΝΗ'' για τα συμφέροντά της ή/και πότε για την ''ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗ'' εναντίον μας ΤΟΥΡΚΙΑ, με κάποια ελάχιστα συμπεράσματα κάθε φορά λίγο πριν το τέλος για το δια ταύτα ή με προτάσεις σε σοβαρά ζητήματα αλλά σε ''ώτα μη ακουόντων'' πολλές φορές, έχουν εξαντλήσει το χρόνο τους.

Η αντιμετώπιση σε Τακτικό επίπεδο των Τουρκικών μεθοδεύσεων και προκλήσεων ως η μόνη αποτελεσματική αντίδρασή μας στις προκλήσεις τους στο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, με τις καθημερινές αναχαιτίσεις-εμπλοκές και συνεχή ετοιμότητα της Πολεμικής Αεροπορίας και των άλλων Κλάδων ΕΔ&ΣΑ, στον αγώνα αυτό, δεν φαίνεται από τα γεγονότα ότι αντισταθμίζουν τον κίνδυνο. Δεν απωθήθηκαν ούτε μειώθηκαν οι προκλήσεις τους, αντιθέτως κλιμακώθηκαν: >παραβάσεις ΕΧ/FIR, >παραβιάσεις ΕΕΧ (6-10νμ), >μόνιμη σε ετήσια βάση ή/και προσωρινή, δέσμευση περιοχών πτήσεων για ασκήσεις χωρίς έγκριση στο ελληνικό FIR, >παράνομες υπερπτήσεις, σταδιακά μικρονήσων, κατοικημένων νήσων, κυρίων εδαφών μας, >σε μεγάλα και μικρά ύψη, >με μη οπλισμένα ή/και οπλισμένα αεροσκάφη. Δεν αρκούν πλέον τα μηνύματα αποφασιστικότητάς μας, ότι ''Τα τουρκικά αεροσκάφη αναγνωρίσθηκαν και αναχαιτίσθηκαν από αντίστοιχα ελληνικά μαχητικά, και σημειώθηκαν Χ εμπλοκές, σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες, κατά πάγια τακτική".

Πάνω από μισό αιώνα τώρα (8 Νοε.1967, πρώτη παράβαση με "είσοδο" τουρκικών μαχητικών αφών στον ΕΕΧ Αιγαίου), οι Έλληνες Αεροπόροι σε 24ωρη βάση δίχως Σ-Κ, στον αέρα και στο έδαφος, δίνουν το αίμα τους και τη ψυχή τους --200 αεροπόροι πεσόντες εν ώρα καθήκοντος από τότε έως σήμερα--, και θα συνεχίσουν δίνοντας την πρέπουσα απάντηση στην άλλη πλευρά τιμώντας το Όπλο και τον Όρκο τους προς την Πατρίδα. Το ΓΕΕΘΑ ενημερώνει καθημερινά αρμοδίως με παραστάσεις του και προβάλλοντας τις Τουρκικές προκλήσεις προς το ΝΑΤΟ, ΕΕ και ΟΗΕ, αλλά εκ μέρους τους πέραν τούτου ΟΥΔΕΝ, εκτός κάποιων συστάσεων για ψυχραιμία και αυτοσυγκράτηση, ακόμη και όταν αυτές οι προκλήσεις ήταν ακραία επικίνδυνες και μοιραίες.

Η Τουρκία, ακόμη και αν αποτυγχάνει, όπως Απέτυχε στον Εβρο, θα προχωρά κάθε φορά στην επόμενη κίνησή της. Θα αντλεί πολύτιμα διδάγματα και κάποια στιγμή θα επέμβει για να επιβάλει τη θέλησή της. Με άλλα λόγια, τα περιθώρια έχουν στενέψει, δεν υπάρχει πεδίο συνεννόησης, παρά μόνο προσχηματικό. Θα πρέπει να αρθούμε στο ύψος των περιστάσεων ως ισότιμοι σε περίπτωση διαπραγματεύσεων.

Ανάπτυξη Εθνικής Στρατηγικής Βάθους
Τα σημεία των καιρών έχουν κάνει την εμφάνισή τους εδώ και χρόνια και μας προειδοποιούν για επερχόμενες αλλαγές. Οφείλουμε να αναλάβουμε την πρωτοβουλία να αλλάξουμε τους κανόνες του παιχνιδιού.
>> «Η εθνική στρατηγική θα πρέπει να έχει ως πυρήνα το αξίωμα ότι οι γεωπολιτικές παράμετροι και τα εθνικά συμφέροντα καθορίζουν την εξωτερική πολιτική ... Η εθνική στρατηγική δεν είναι ούτε "δεξιά", ούτε "αριστερή", ούτε "εθνικιστική", ούτε "διεθνιστική", είναι τα πάντα ανάλογα με τις επιταγές της συγκεκριμένης κατάστασης. Αλίμονο στη χώρα και την πολιτική της ηγεσία, αν ερμηνεύει τη συγκεκριμένη κατάσταση με βάση "δεξιές" ή "αριστερές" προτιμήσεις, αντί να προσαρμόζει τις προτιμήσεις στην κατά το δυνατόν ψυχρή ερμηνεία της συγκεκριμένης κατάστασης. Κάθε εθνική στρατηγική εφόσον περιορίζεται στο σχεδιασμό των εκάστοτε επιθυμητών εξελίξεων είναι καταδικασμένη σε μονομέρεια και δυσκαμψία, δηλαδή σε εθνικό αδιέξοδο» (Παν. Κονδύλης, "Ιδεολογίες και Εθνική Στρατηγική" 1998, Το Βήμα).

Το μεγάλο ζητούμενο είναι η ανάπτυξη μιας σύγχρονης και αποτελεσματικής Εθνικής Στρατηγικής σε βάθος χρόνου, όχι μόνον ως προς τις ελληνοτουρκικές σχέσεις αλλά και τις ευρύτερες γεωπολιτικές. Εκτιμώ ότι η χώρα μας θα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές της σε πολιτικό, διπλωματικό και στρατιωτικό επίπεδο, προς τις εξής τρεις λογικές κατευθύνσεις:

1. Να δημιουργήσει έναν επίσημο νέο Εθνικό Θεσμό, διακομματικό, για την ανάπτυξη Εθνικής Στρατηγικής Βάθους και Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας, στον οποίο να ενταχθεί και η Κύπρος, αναβιώνοντας το Δόγμα ΕΑΧ Ελλάδας-Κύπρου. Έναν θεσμό διαχείρισης εθνικής στρατηγικής, ώστε οι ενέργειες σε όλους τους πολιτικούς-κοινωνικούς τομείς (οικονομίας, εξωτερικών σχέσεων, άμυνας-ασφάλειας, παιδείας, τεχνολογίας, ενέργειας, πολιτισμού, κοινωνικής οργάνωσης, δικαιοσύνης) να είναι ενταγμένες σε μία κοινή εθνοκεντρική στρατηγική με γεωπολιτικές παραμέτρους(ανάπτυξη διμερών/πολυμερών σχέσεων και συνεργασιών).
«Μία πανεθνική Στρατηγική του Ελληνισμού για την αντιμετώπιση της τουρκικής επεκτατικότητας» (Στρατηγός Μανούσος Παραγιουδάκης, Επιτ. Α/ΓΕΕΘΑ, "Η Κύπρος κινδυνεύει", άρθρο 21.1.2020, Militaire News).

2. Στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής και διπλωματίας επί των ελληνοτουρκικών, θα πρέπει μα συσταθεί μία αναβαθμισμένη μόνιμη ομάδα ειδικών (task force), η οποία να επεξεργάζεται τα στοιχεία από τις παράνομες ενέργειες και προκλήσεις της Τουρκίας, τις σχετικές αποφάσεις διεθνών οργάνων(ΟΗΕ, ΕΕ, κ.ά.) και δηλώσεις χωρών, να ''διαβάζει'' την πολιτική της και εξετάζει τη νομική πτυχή τους, για μελλοντική αξιοποίηση. Να προετοιμάζει τα αναγκαία διπλωματικά ''όπλα'' για την ισότιμη συμμετοχή μας σε ενδεχόμενες συνομιλίες-διαπραγματεύσεις, προς αντιμετώπιση των μονομερών και αδιέξοδων πολιτικών της Τουρκίας.

3. Να επενδύσει άμεσα στην Αμυντική θωράκιση της χώρας, αυξάνοντας το συντομότερο την στρατιωτική ισχύ των Ενόπλων Δυνάμεων ΣΞ, ΠΝ και ΠΑ, τη διαθεσιμότητα και επιχειρησιακή ικανότητα των οπλικών συστημάτων και μέσων, καλύπτοντας και τις κρίσιμες ελλείψεις τους. Παράλληλα να αυξήσει και ενισχύσει την διαθεσιμότητα, επιχειρησιακή εκπαίδευση και ετοιμότητα του προσωπικού, ώστε να δώσουμε την κατάλληλη απάντηση σε περίπτωση ελληνοτουρκικής διένεξης. Οι Ένοπλες Δυνάμεις υπηρετούν τα ζωτικά συμφέροντα της Χώρας και ως εκ τούτου είναι κρίσιμες για την Ύπαρξή της.
Δεν αρκεί να πιστεύουμε ως έθνος στη νομιμότητα των θέσεών μας κατά το Διεθνές Δίκαιο. Πρέπει να μπορούμε και να προστατεύουμε τα εθνικά μας συμφέροντα, όταν το επικαλούμαστε.

Η στρατηγική αποτροπής της χώρας μας τα τελευταία τουλάχιστον 20 χρόνια έχει πληγεί σοβαρά, λόγω και της οικονομικής κρίσης. Υστερούμε στους εξοπλισμούς και στον εκσυγχρονισμό των μέσων για την αντιμετώπιση των νέων μορφών απειλών. Οι Ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια να είναι λειτουργικές, αποτελεσματικές και να προβάλουν μία αξιόπιστη ισχύ για την υπεράσπιση των εθνικών μας συμφερόντων.

Τον τελευταίο καιρό, η πολιτική ηγεσία έστω καθυστερημένα, διαβλέποντας τον κίνδυνο, αποφάσισε τον εκσυγχρονισμό των οπλικών συστημάτων και των τριών Όπλων. Καιρός είναι να αρχίσει και η ανάπτυξη της Αμυντικής μας Βιομηχανίας, με στόχο να καλύπτει με ένα ελάχιστο προαποφασισμένο και απαραβίαστο ποσοστό τις ανάγκες των ΕΔ&ΣΑ για τη βιωσιμότητα αμφοτέρων, Ενόπλων Δυνάμεων και Βιομηχανίας. Εκτός εάν ισχύει αυτό που έγγραψε προειδοποιώντας ο Παν. Κονδύλης στο βιβλίο του ''Θεωρία του Πολέμου- Ελληνοτουρκικός Πόλεμος": «.... Οι Έλληνες, όπως αντιμετωπίζουμε σήμερα την άμυνά μας, βρισκόμαστε σε συλλογική αναζήτηση της ιστορικής ευθανασίας».

Συνεπώς, είναι η στιγμή να θέσουμε το ακόλουθο βασικό ερώτημα, συμπληρώνοντας στο δεύτερο μέρος του την 'επίμαχη φράση' κάθε φορά και να δίνουμε τις λογικές και στέρεες απαντήσεις!
Δύσκολο ομολογουμένως, αλλά εκτιμώ ότι αυτό θα βοηθήσει σε κάθε περίπτωση να ληφθούν σε υψηλό επίπεδο, οι καλύτερες και ασφαλέστερες αποφάσεις.

Υπάρχει ή Δεν υπάρχει Ελληνικός λόγος, γιατί η Ελλάδα δεν θα πρέπει να ...
[στόχος]
...αναπτύξει Βιώσιμη Εθνική Αμυντική Βιομηχανία??
...ενισχύει και Εκσυγχρονίζει τη Στρατιωτική της Ισχύ??
...υιοθετήσει στρατηγική διεκδικήσεων, με όπλα το δίκαιο και την ισχύ???

[σκοπός] Ενώ ..
Πάντοτε επικαλούμαστε σε όλα τα φόρα, ως την μεγαλύτερη ανάγκη, το μεγαλύτερο διακύβευμά μας, την ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΘΩΡΑΚΙΣΗ και ΑΣΦΑΛΕΙΑ της Χώρας!

(Ώστε να μην μετανιώνουμε όταν θα είναι αργά, για κάτι που δεν κάναμε ή έπρεπε να κάνουμε, αφού ''δεν έχουμε την πολυτέλεια να ζούμε στην Ολλανδία", όπως πολλές φορές ισχυριζόμαστε!)
Είναι η Τουρκία που έχει χάσει την επαφή με τη ''λογική''? Ίσως, αλλά όπως δείχνουν τα πράγματα ... γι' αυτό "επιβραβεύεται" από τους Συμμάχους μας???

ΚΥΠΡΟΣ Προσάρτηση Κύπρου από τη Βρετανία (1914-1925)
Στις 5 Νοεμβρίου 1914 ανακηρύσσεται η Προσάρτηση της Κύπρου υπό την Βρετανική Κυβέρνηση. Η Κύπρος προσαρτάται από τη Βρετανία, ως αντίδραση για την είσοδο της Τουρκίας στον Α΄ ΠΠ στο πλευρό των Κεντρικών Δυνάμεων (Γερμανίας, Αυστροουγγαρίας, Ιταλίας). Λόγω της εισόδου της Τουρκίας στο πλευρό των Κεντρικών Δυνάμεων, η Βρετανία το 1915 προσφέρει την Κύπρο στην Ελλάδα, προκειμένου να επιτύχει την είσοδο της ουδέτερης Ελλάδας στον Α΄ ΠΠ με το μέρος της Αντάντ. Όμως, η γερμανόφιλη κυβέρνηση Ζαΐμη απορρίπτει τη Βρετανική πρόταση, γιατί πίστευε στη νίκη της Γερμανίας, η οποία θα προσέφερε την Κύπρο στην Ελλάδα. Κύπρος – Βρετανική Αποικία (1925-1960)
24 Ιουλ. 1923 υπογράφεται η Συνθήκη της Λοζάνης, η Τουρκία παραιτείται των δικαιωμάτων της στην Κύπρο.
«Η Τουρκία δηλοί ότι αναγνωρίζει την προσάρτησιν της Κύπρου ανακηρυχθείσαν υπό της Βρεττανικής Κυβερνήσεως την 5ην Νοεμβρίου 1914.» (Άρθρο 20, Συνθήκης Λοζάνης).
Μετά την παραίτηση της Τουρκίας των δικαιωμάτων της, η Κύπρος ανακηρύσσεται Βρετανική αποικία του στέμματος, το 1925. Το αίτημα της Ένωσης αποκλείεται οριστικά από τη Βρετανία. Η βρετανική στάση οφείλονταν στον αναβαθμισμένο ρόλο που προσέδιδε στην Κύπρο το Αγγλικό Επιτελείο Στρατού, ως σημαντικής Ναυτικής και Αεροπορικής Βάσης για τον έλεγχο των πετρελαίων στην περιοχή της Εγγύς και Μέσης Ανατολής. Το Κίνημα του 1931 - Οκτωβριανή εξέγερση
Τα αίτια που οδήγησαν στο λαϊκό ξέσπασμα ήταν η αποικιακή πολιτική που θέλησε να εφαρμόσει ο τότε Βρετανός Κυβερνήτης Ρόναλντ Στορς, η οικονομική εξαθλίωση αγροτών και εργατών εξαιτίας «..της συνεχιζόμενης ανομβρίας, των επιπτώσεων από τη παγκόσμια οικονομική κρίση (1929) και την γενική οικονομική δυσπραγία» και η απογοήτευση των Κυπρίων, όταν διαπιστώθηκε ότι και η εργατική κυβέρνηση της Βρετανίας ταυτίστηκε πλήρως με την πολιτική που ακολουθούσαν οι προηγούμενες συντηρητικές κυβερνήσεις. Αυτό έγινε σαφές μετά την απόρριψη του αιτήματος των Κυπρίων για Ένωση με την Ελλάδα, που υπεβλήθη από την Κυπριακή πρεσβεία στο Λονδίνο το 1929. Από πλευράς Βρετανών «...δίδονταν η υπόσχεση για άμεση συμπαράσταση σε αναπτυξιακά και οικονομικά προβλήματα, αλλά για το πολιτικόν μέλλον της Κύπρου αναφέρονταν ότι το Ενωτικό ζήτημα είχε κλείσει οριστικά και ότι δεν έχει έλθει η εποχή για παροχή συνταγματικού τινός πειράματος αυτοκυβέρνησης». Έναρξη Β’ ΠΠ
Λόγω της οικονομικής κρίσης οι περισσότερες χώρες εφάρμοσαν προγράμματα ανακούφισης και η πολιτική τους ζωή πέρασε αναταραχές, εξωθώντας την ιδεολογία στα άκρα. Σε ορισμένα κράτη, οι απελπισμένοι πολίτες στράφηκαν προς δημαγωγούς εθνικιστές, όπως τον Αδόλφο Χίτλερ, με αποτέλεσμα την έναρξη του Β’ΠΠ το 1939. Το τέλος της οικονομικής ταυτίστηκε με το έναυσμα της πολεμικής οικονομίας του Β' ΠΠ. ‘’Επιτήδεια Ουδετερότητα’’ Τουρκίας: Η Τουρκία με το ξέσπασμα του Β’ΠΠ υπογράφει στις 19 Οκτ. 1939 σύμφωνο συμμαχίας με την Αγγλία-Γαλλία. Μετά όμως την συνθηκολόγηση τα Γαλλίας υπογράφει σύμφωνο μη επίθεσης και φιλίας με την Γερμανία στις 18 Ιουν. 1941.
Τον Απρίλιο 1941, τα Γερμανικά στρατεύματα εισβάλουν στα Βαλκάνια και στην Ελλάδα. Η Αγγλία ζητά από την Άγκυρα να διακόψει τουλάχιστον τις διπλωματικές σχέσεις της με τον Άξονα, ως ένδειξη αλληλεγγύης προς τους Έλληνες. Ο τούρκος ΥΠΕΞ Ρουστού Σαράτσογλου αρνήθηκε να προσχωρήσει η χώρα του στον πόλεμο, στο πλευρό των συμμάχων, απορρίπτοντας ακόμη και μια διπλωματική αποδοκιμασία της επίθεσης κατά της Ελλάδας. Η τακτική να «παίζει σε δύο ταμπλό» οφείλονταν στην επιδίωξη εξασφάλισης περισσότερων ανταλλαγμάτων. Στις διαπραγματεύσεις και με τις δύο πλευρές οι Τούρκοι απαιτούσαν εδάφη σε, Θράκη, Ελληνικά νησιά Αν. Αιγαίου, Δωδεκάνησα, Κύπρο, ακόμη και το λιμάνι της Θεσσαλονίκης, επίσης σε Κριμαία, Υπερκαυκασία, Συρία, Ιράκ, Αίγυπτο, Λιβύη, Αλβανία.
Έκτοτε, η Τουρκία προωθεί με υπομονή και μεθοδικότητα τις βασικές αυτές θέσεις της, έχοντας μέχρις ενός ορισμένου σημείου σήμερα, ‘’αγκιστρώσει’’ και διασφαλίσει τα συμφέροντά της, σε Κύπρο, Ιράκ, Συρία, Λιβύη, Αλβανία και αλλού, με διμερείς ή/και πολυμερείς διαπραγματεύσεις, στρατηγικές συνεργασίες και συμφωνίες, εκμεταλλευόμενη ακόμη και την αντίθεση των ΗΠΑ και της Σοβιετικής Ένωσης, σημερινής Ρωσίας.
_________ !!!__________
ΚΛΙΜΑΚΩΣΗ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΧΡΙ ΕΙΣΒΟΛΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ
ΣΕ 12+1 ΒΗΜΑΤΑ (1941-1974)

 

Η Επιτομή της ‘’Coercive Diplomacy’’ και όχι της ‘’Good Diplomacy’’
Τι επιδιώκουν στη Θράκη*;;;

Διαβάστε τη συνέχεια:

PDF

*Στέλιος Αλεξόπουλος Αντιπτέραρχος (Ι) ε.α. 

Χρήστος Γ. Μαλτέζος* : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ

on Wednesday, 15 April 2020. Posted in Μελέτες

Πρόλογος
Η μεταλιγνιτική εποχή στην οποία εισέρχεται η χώρα μας, φέρνει μεγάλες αναταράξεις και ανακατατάξεις στον ενεργειακό τομέα. Το χρονικό διάστημα της σταδιακής απόσυρσης των λιγνιτικών μονάδων παραγωγής ενέργειας, το οποίο επέλεξε και δεσμεύτηκε η χώρα μας, είναι ήδη πολύ μικρό. Έως το 2023, θα υπάρξει απώλεια ενός μεγάλου μέρους της εγκαταστημένης και ικανής προς λειτουργία ηλεκτρικής ισχύος. Και αυτό, σε σύγκριση με άλλες χώρες μεγαλύτερης λιγνιτικής παραγωγής ισχύος στην Ε.Ε., που κατά συνέπεια είναι πολύ μεγαλύτεροι ρυπαντές, ωστόσο, τελούν υπό ευνοϊκότερους όρους απόσυρσης άνθρακα ως ενεργειακό καύσιμο.
Το πρόσφατο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) προηγείται ενός βασικού σχεδίου (MasterPlan), αντί να έπεται αυτού. Το πρόσφατο ΕΣΕΚ περιορίζει τον χρόνο μετάβασης στη μεταλιγνιτική εποχή περισσότερο από το αμέσως προηγούμενο ΕΣΕΚ, για το οποίο η χώρα είχε παραδεχτεί δημόσια ότι ήταν ένας φιλόδοξος στόχος.
Η γεωγραφική κατανομή εγκαταστημένης ισχύος αλλάζει. Η Δυτική Μακεδονία παύει να είναι το μεγαλύτερο ενεργειακό κέντρο της χώρας, ενώ η Στερεά Ελλάδα έχει επιφορτιστεί το μεγαλύτερο μέρος της εγκαταστημένης και λειτουργικής ηλεκτρικής ενέργειας από μη λιγνιτικούς θερμοηλεκτρικούς σταθμούς (ΘΗΣ). Το μεγαλύτερο μέρος της εγκαταστημένης ισχύος από τα αιολικά πάρκα είναι συγκεντρωμένο κατά σειρά στη Στερεά Ελλάδα, Πελοπόννησο και Θράκη, ενώ στη Δυτική Μακεδονία μόνο ένα μικρό μέρος. Επίσης, οι Φ/Β σταθμοί παραγωγής ενέργειας είναι λιγότεροι, προς το παρόν, στην Δυτική Μακεδονία από σχεδόν όλες τις άλλες περιοχές της επικράτειας.
Εξ αιτίας της μεγάλης παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης που πλήττει και την Ελλάδα, λόγω της πανδημίας του ιού Covid-19, είναι πιθανό να υπάρξει αναγκαστική περίοδος χάριτος για την μετάβαση στην μεταλιγνιτική εποχή. Σε περίπτωση ενεργειακού κινδύνου, οι λιγνιτικές μονάδες της χώρας μας, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια ικανή εφεδρεία σε κατάσταση λειτουργίας για παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος, έως ότου παρέλθει η τρέχουσα κρίση. Αυτό θα μπορούσε να την ανακουφίσει οικονομικά, δεδομένου ότι και από πριν την πανδημίας εποχή, η χώρα μας έχει μεγάλη ενεργειακή εξάρτηση λόγω εισαγωγών φυσικού αερίου, πετρελαίου και ηλεκτρικού ρεύματος. Διανύουμε καιρούς γεωπολιτικής αβεβαιότητας και οικονομικής ύφεσης, με ότι αυτό συνεπάγεται για τον προγραμματισμό και αξιοπιστία στη τροφοδοσία φυσικού αερίου, μέσω αγωγών ή πλοίων με LNG.
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της μετάβασης στη μεταλιγνιτική εποχή, δίνεται μεγάλη ευκαιρία, με κατάλληλο εθνικό στρατηγικό σχέδιο, για εκμετάλλευση των τεράστιων εναπομεινάντων εγκαταστάσεων σε σταθμούς παραγωγής ενέργειας και ορυχεία λιγνίτη. Μπορεί να υπάρξει ενδογενής παραγωγική (βιομηχανική και αγροτική) ανασυγκρότηση Εθνικής αυτάρκειας στους πρωτογενείς και δευτερογενείς τομείς παραγωγής. Αυτό θα δώσει ώθηση στην ανάπτυξη και λύσεις στο εργασιακό και δημογραφικό πρόβλημα, ιδίως για τη περισσότερο θιγόμενη από την απολιγνιτοποίηση Περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας.


1. Η Ελληνική δέσμευση για απολιγνιτοποίηση

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού, Europe beyond Coal : «Στη Σύνοδο Κορυφής των Ηνωμένων Εθνών “Δράση για το Κλίμα” που έγινε στη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο του 2019, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα θα κλείσει όλους τους λιγνιτικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρισμού έως το 2028. Τον Δεκέμβριο που ακολούθησε, ο χειριστής των σταθμών, ΔΕΗ, αποφάσισε να πάψει τη λειτουργία όλων των υφιστάμενων λιγνιτικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρισμού έως το 2023. Ο μόνος σταθμός που θα παραμείνει έως το 2028 θα είναι η μονάδα Πτολεμαΐδα Νο5, η οποία είναι, το τρέχον διάστημα υπό κατασκευή και η τύχη της οποίας δεν είναι σαφής. Η μετατροπή της σε φυσικό αέριο εξετάζεται. Με το τεράστιο δυναμικό της για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η Ελλάδα πρέπει να διασφαλίσει ότι η μετάβαση από τον άνθρακα να είναι 100% σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Μια περιφέρεια στην Ελλάδα (Δυτική Μακεδονία) αποτελεί προτεραιότητα στη πλατφόρμα μετάβασης των νέων Περιφερειών με καύσιμο άνθρακα της Ευρωπαϊκής Ένωσης»..[3]

Η σταδιακή απολιγνιτοποίηση και η έμφαση σε ανανεώσιμες πηγές (ΑΠΕ) προβλέπεται από το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ, ΦΕΚ 4893/31-12-2019). Αυτό σημαίνει ότι:

Το κέντρο βορείου συστήματος ηλεκτροπαραγωγής της ΔΕΗ, η Δυτική Μακεδονία, θα βρεθεί με ανενεργές εγκαταστάσεις έξη μεγάλων ΑΗΣ συνολικής ισχύος 4.438 MW από το έτος 2023. H νέα μονάδα Πτολεμαϊδα Νο5 των 660 MW προβλέπεται να τεθεί σε λειτουργία τέλος 2020 με αρχές 2021 και να αποσυρθεί ως λιγνιτική μονάδα το έτος 2028. (βλέπε Πίνακα 1).

Στo νότιο σύστημα ηλεκτροπαραγωγής της ΔΕΗ, στη Μεγαλόπολη, θα κλείσουν οι λιγνιτικές Μονάδες Νο3 & Νο4 των ΑΗΣ Μεγαλόπολης Α’ & Β’, συνολικής ισχύος 850 MW, από το έτος 2022 (βλέπε Πίνακες 1 & 2), αλλά θα παραμείνει η νέα Μονάδα Νο5 (800 MW) φυσικού αερίου του ΑΗΣ Μεγαλόπολης Β’, λειτουργικής ισχύος 500 MW, λόγω μη αναβάθμισης δικτύου.
Ο σχετικός νόμος για την ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ κάνει σαφή αναφορά στον περιορισμό της λειτουργίας της Μονάδας Νο5 στη Μεγαλόπολη στα 500 MW έναντι δυναμικότητας 800 MW, διευκρινίζοντας ότι η κατάσταση αυτή θα ισχύει μέχρι την ολοκλήρωση του Κέντρου Υψηλής Τάσης (ΚΥΤ) Πελοποννήσου, για το οποίο όμως δεν υπάρχει δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα.

2. Το σταδιακό κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων.

Ο Πίνακας 1 δείχνει για κάθε λιγνιτικό ατμοηλεκτρικό σταθμό (ΑΗΣ) παραγωγής ενέργειας, την εγκαταστημένη ισχύ, τον συνολικό χρόνο λειτουργίας του, το προγραμματιζόμενο έτος απόσυρσης, τον αριθμό των πρόωρων θανάτων με αντίστοιχη θέση στο σύνολο της Ε.Ε. έως το 2016 και τις εκπομπές σε εκατομμύρια τόνους CO2 για το 2018 με αντίστοιχη θέση στο σύνολο της ΕΕ[3],[11α,β].

Πίνακας 1

Παρατηρήσεις για τον Πίνακα1:
1.Ο ΑΗΣ Πτολεμαϊδας έχει στις λιγνιτικές μονάδες: Λιπτολ Νο1και Νο2 με 10MW, και 33 MW,αντίστοιχα, και Πτολεμαϊδα Νο1 με 70 MW, Νο2 με 125 MW, Νο3 με 125 MW, Νο4 με 300 MW και την νέα μονάδα Νο5, συμπαραγωγής, με 660 MW που αναμένεται να είναι έτοιμη τέλος του 2020 με αρχές του 2021 και έχει προγραμματιστεί για λειτουργία έως το 2028. Το Αμύνταιο με 600 MW έχει προγραμματιστεί να σταματήσει μέσα στο τρέχον έτος 2020.
2. Στον πίνακα1, σύμφωνα με ευρωπαϊκά στατιστικά στοιχεία[3], στις 15/1/2020, η ισχύς σε λειτουργία (open) των λιγνιτικών σταθμών ήταν 3.775 MW, διότι παραλείπονται (βλ. κόκκινο χρώμα) τα ακόλουθα μεγέθη από την εγκαταστημένη ισχύ[11α,β] : ΑΗΣ Μεγαλόπολης Α 250 MW, ΑΗΣ Καρδιάς 600 MW και ΑΗΣ Πτολεμαϊδας 663 MW, ενώ η νέα μονάδα Πτολεμαϊδα Νο5 των 660 MW αναγράφεται ως υπό κατασκευή[3] (βλέπε Εικόνα 1). Η ισχύς σε απόσυρση, από το 2016, είναι 1.150 MW και περιλαμβάνει 600 MW από τον ΑΗΣ Καρδιάς και 550 MW από τον ΑΗΣ Πτολεμαϊδας.

Εικόνα 1[3]

Η λιγνιτική μονάδα που έμεινε στα σχέδια
Τον Ιανουάριο του 2017, κλιμάκιο Κινέζων εμπειρογνωμόνων επισκέφτηκε τα ορυχεία και τις εγκαταστάσεις της λιγνιτικής μονάδας Μελίτη-Νο1, στη Φλώρινα, για την προοπτική συνεργασίας της κινεζικής εταιρείας China Machinery Engineering Corporation (CMEC) με την ΔΕΗ. Ο σχεδιασμός της ΔΕΗ πρoέβλεπε την κατασκευή μονάδας Μελίτη Νο2 ισχύος 450 MW, ύψους 750 εκατ. ευρώ, με υψηλό βαθμό απόδοσης 41,5% και λιγνίτη με μεγάλη θερμογόνο δύναμη. Στο κοινοπρακτικό σχήμα επρόκειτο να συμμετέχουν η CMEC, η ΔΕΗ και ιδιώτες, που διαθέτουν ορισμένα ορυχεία στην περιοχή της Φλώρινας. Όμως, λόγω της απόφασης ΕΕ για σταδιακή απολιγνιτοποίηση, η μονάδα Μελίτη Νο2, από το 2019, παρέμεινε στα σχέδια.

3. Η συνολική εγκαταστημένη ισχύς της ΔΕΗ

Οι 34 μεγάλοι θερμοηλεκτρικοί (ΘΗΣ) και υδροηλεκτρικοί (ΥΗΣ) σταθμοί και τα 3 αιολικά πάρκα του διασυνδεμένου συστήματος της ηπειρωτικής χώρας καθώς και οι 61 αυτόνομοι σταθμοί Κρήτης, Ρόδου και λοιπών νησιών (39 ΘΗΣ, 2 ΥΗΣ, 15 αιολικά πάρκα και 5 φωτοβολταϊκοί σταθμοί) συνιστούν το βιομηχανικό κολοσσό της ΔΕΗ που αποτελεί την ενεργειακή βάση κάθε οικονομικής δραστηριότητας στη χώρα μας.
Στην Εικόνα 2 (χάρτης) φαίνεται η γεωγραφική κατανομή εγκατεστημένης ισχύος, κατά το έτος 2019, όλων των σταθμών παραγωγής ενέργειας[11γ] της ΔΕΗ

Εικόνα 2[11γ]

4. Θερμοηλεκτρικοί σταθμοί (ΘΗΣ) με φυσικό αέριο

Ιδιωτικοί ΘΗΣ με καύσιμο αέριο

Α. Η ELPEDISON είναι σύμπραξη των ομίλων Ελληνικά Πετρέλαια (ΕΛΠΕ) και EDISON. Συμμετέχει και ο όμιλος ΕΛΛΑΚΤΩΡ. Έχει 2 μονάδες παραγωγής μια στη Θεσσαλονίκη με 400 MW και μια στη Θίσβη, Βοιωτίας με 420 MW.

Β. Η PROTERGIA (MYTILINEOS) έχει στον Αγ. Νικόλαο, Βοιωτίας, μία μονάδα ΘΗΣ συνδυασμένου κύκλου 444,48 MW και μια μονάδα συμπαραγωγής (ΣΗΘ) 334 MW για τις εγκαταστάσεις Αλουμινίου. Στους Αγ. Θεοδώρους, Κορινθίας, έχει μια μονάδα 436,6 MW)

Γ. Ο όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ (ΗΡΩΝ 1 & ΗΡΩΝ 2) σε σύμπραξη με τους ομίλους GDF SUEZ και QUATAR Petroleum. Έχει στη Θήβα μια μονάδα ΘΗΣ 147 MW (ΗΡΩΝ 1) και μια μονάδα 435 MW (ΗΡΩΝ 2).

Σύνολο ΘΗΣ με φυσικό αέριο, Ιδιώτες: 2.517 MW

Στην Εικόνα 3 (χάρτης) φαίνεται η γεωγραφική κατανομή ιδιωτικών θερμοηλεκτρικών σταθμών (ΘΗΣ) παραγωγής ηλεκτρισμού με φυσικό αέριο[19].

Εικόνα 3[19]

ΘΗΣ της ΔΕΗ με καύσιμο φυσικό αέριο

Από την συνολική ηλεκτρική ενέργεια που παρήγαγε η ΔΕΗ το 2018, το 23,2% προήλθε από καύση φυσικού αερίου.

Α. ΘΗΣ Κομοτηνής, 485 MW

B. Μονάδα Νο5, στο σύστημα ΘΗΣ της Μεγαλόπολης Β’.
Η Μονάδα Νο5, φυσικού αερίου, ξεκίνησε εμπορική λειτουργία στις 14-8-2018, μετά από μακρό χρονικό διάστημα δοκιμαστικής λειτουργίας. Έχει εγκαταστημένη ισχύ 800 MW, αλλά προσωρινά, η διαθέσιμη λειτουργική ισχύς είναι 500 MW.

Γ. Στο Αλιβέρι εκτός των Μονάδων Νο3 και Νο4 (σύνολο 300 MW) που λειτουργούν με καύσιμο λιθάνθρακα, η Μονάδα Νο5, του ΘΗΣ Αλιβερίου 420 MW λειτουργεί με καύσιμο φυσικό αέριο, από 8-3-2013.

Δ. Στον ΑΗΣ Λαυρίου, οι Μονάδες Νο3 (180 MW), Νο4 (560 MW) και Νο5 (385 MW). Σύνολο: 1.125 MW

E. Στον ΑΗΣ Αγ. Γεωργίου, Κερατσίνι, οι Μονάδες Νο8 (160 MW) και Νο9 (180 MW). Σύνολο: 340 MW

Σύνολο ΘΗΣ με φυσικό αέριο της ΔΕΗ: 3.170 MW

5. Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ)
Η χρήση της ενέργειας από αιολικές και φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις είναι ισχύος αιχμής. Αυτό συνεπάγεται χρήση κατάλληλων υποδομών για την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας. Για τις εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών που έχουν μέγιστη απόδοση σε ημέρες ηλιοφάνειας, η εγκαταστημένη ισχύς υπολογίζεται σε μονάδες ισχύος αιχμής, όπως MWp (p = peak).
Η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από ΑΠΕ αιχμής εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες, οι οποίες αποτελούν έναν απρόβλεπτο παράγοντα, επιτρέποντας εκτιμήσεις μόνο για μικρό χρονικό διάστημα (συνήθως ετήσια).

Αιολικά πάρκα

Το έτος 2019, η εγκαταστημένη ισχύς σε αιολικά πάρκα ήταν 3.576 MW με τον όμιλο ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ να έρχεται πρώτος με 554,1 MW

Στις Εικόνες 4 (ραβδόγραμμα) και 5 (χάρτης) φαίνεται η γεωγραφική κατανομή συνολικής ισχύος σε αιολική ενέργεια, για το έτος 2019[18].


Εικόνα 4[18]



Εικόνα 5[18]



Από την Εικόνα 4, βλέπουμε ότι στο 2019 το μεγαλύτερο μέρος της ισχύος ήταν κυρίως σε τρεις περιφέρειες:
Στην Στερεά Ελλάδα με 1.311 MW, δηλαδή, περίπου το 37% της συνολικής ισχύος των αιολικών.
Στη Πελοπόννησο με 587 MW ή περίπου το 16% της συνολικής ισχύος
Στη Θράκη ήταν 466 MW ή περίπου το 13% της συνολικής ισχύος
Ενώ στη απολιγνιτοποιημένη Δυτική Μακεδονία ήταν 151 MW ή περίπου το 4% της συνολικής ισχύος των αιολικών.

Φωτοβολταϊκά (Φ/Β) πάρκα

Το έτος 2018, η συνολική εγκαταστημένη ισχύς σε Φ/Β πάρκα ήταν 2.665 MWp. Από το έτος 2013 έως το έτος 2018, υπήρξε μικρή μεταβολή σε αύξηση στην εγκαταστημένη ισχύ των Φ/Β[28], όπως δείχνει η Εικόνα 6. Το έτος 2018 εγκαταστάθηκαν 388 συστήματα Φ/Β συνολικής ισχύος 41,1 MWp.
Από τη συνολική ισχύ τα 2.106 MWp, δηλ. το 79% των φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων είναι στο έδαφος και τα υπόλοιπα σε στέγες κτιρίων[28]. Δηλαδή, μόνο 559 MWp ή 21% του συνόλου ήταν σε στέγες κτιρίων. (Η Αυστραλία έχει φωτοβολταϊκά ισχύος 10.000 MWp σε στέγες).
Η προβολή στο οριζόντιο επίπεδο των φωτοβολταϊκών πλαισίων των 2.106 MWp (επί εδάφους το 2018) καλύπτει περίπου 12.600 στρέμματα.

Εικόνα 6[28]

Ενώ τα προηγούμενα χρόνια υπήρχε μια αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των Φ/Β στη χώρα μας, το 2018 παρατηρήθηκε μια μέση μείωση 6,34% (βλ. Εικόνα 7). Η μείωση αυτή ερμηνεύεται αν δει κανείς την ακτινοβολία που έφτασε στη χώρα μας τα έτη 2016-2018. Ενώ στη νότια Ευρώπη είχαμε μείωση της ακτινοβολίας, το 2018, είχαμε αντίθετα σημαντική αύξησή της στις βορειότερες χώρες[28] (βλ. Εικόνα 8).

Εικόνα 7[28]



Εικόνα 8[28]

Στο χάρτη της Εικόνας 9 βλέπουμε τον γεωπληροφοριακό χάρτη από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ), που απεικονίζει τους Φ/Β Σταθμούς της[29]. Με χρώμα πράσινο, σημειώνονται οι Φ/Β Σταθμοί με άδεια εγκατάστασης, λειτουργίας και παραγωγής. Με χρώμα κίτρινο οι Φ/Β Σταθμοί σε αξιολόγηση. Στην Εικόνα 9 φαίνεται ότι η πυκνότητα των Φ/Β σταθμών στη Δυτική Μακεδονία είναι μικρότερη από της περισσότερες περιοχές της Ελλάδας.

Εικόνα 9[29]

6. Εγκαταστημένη ισχύς πριν και μετά την απολιγνιτοποίηση.

Στον Πίνακα 2 φαίνεται η εγκαταστημένη συνολική ισχύς πριν και μετά την απολιγνιτοποίηση, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα έως το τέλος του 2019. Δεν περιλαμβάνεται η ισχύς από μονάδες βιομάζας και γεωθερμίας.

Πίμακας 2

7. Γεωγραφική μετατόπηση του ενεργειακού συστήματος ΘΗΣ

Σχετικά με τους μη λιγνιτικούς ΘΗΣ, παρατηρείται μια γεωγραφική μετατόπιση του κύριου ενεργειακού εγκαταστημένου συστήματος παραγωγής ενέργειας, από την Δυτική Μακεδονία στη Κεντρική Ελλάδα, με ότι αυτό συνεπάγεται για τις δυο αυτές περιφέρειες αντίστοιχα, σχετικά με τη ρύπανση περιβάλλοντος, οικονομία, εργασιακά, κ.λ.π.
Συγκεκριμένα, στην ευρύτερη περιοχή της Βοιωτίας (Αγ. Νικόλαος, Θήβα, Θίσβη) υπάρχουν πέντε ΘΗΣ συνολικής ισχύος 1.780,5 MW. Σε σχετικά κοντινή απόσταση ένας ΘΗΣ στους Αγ. Θεοδώρους, Κορινθίας, ισχύος 336,6 MW, Με το Αλιβέρι, Ευβοίας 420 MW και στην Αττική (Κερατσίνι, Λαύριο) δυο ΘΗΣ συνολικής ισχύος 1.932 MW. Δηλαδή στη περιοχή Αττικοβοιωτίας σύνολο ισχύος 3.712, MW και με τους κοντινούς γεωγραφικά Αγ. Θεοδώρους, ένα σύνολο ισχύος 4.468 MW είναι συγκεντρωμένο στη Στερεά Ελλάδα.
Η ισχύς από μη λιγνιτικούς ΘΗΣ στη χώρα (βλ. Πίνακα 2) είναι:
α. από Ιδιώτες είναι 2.517 MW και
β. από ΔΕΗ είναι 4.796 MW
Σύνολο: 7.313 MW
Δηλαδή, η εγκαταστημένη ισχύς 4.468 MW στη Στερεά Ελλάδα είναι το 61% της συνολικής ισχύος των μη λιγνιτικών ΘΗΣ της χώρας.
Με τα σημερινά δεδομένα εγκαταστημένης ισχύος και με χρονικό ορίζοντα την ολοκλήρωση της απολιγνιτοποίησης έως το 2030, η μέση σε εδαφική έκταση κατανομή ισχύος (km2/MW) από ΘΗΣ, Πριν και Μετά την απόσυρση λιγνίτη, είναι:
ΘΗΣ Στερεάς Ελλάδας:
Περιφέρεια: 24.910 km2
Ισχύς 4.468 MW, κατανομή Ισχύος 5,6 km2/ MW
Νομοί Αττικής και Βοιωτίας: (3.808 + 2.952) = 6.760 km2
Ισχύς: 3.712 MW, κατανομή ισχύος 1,8 km2/ MW
Νομός Ευβοίας: 4.147 km2
Ισχύς: (300 MW + 420 MW Φ.Α.) = 720 ΜW, 5,8 km2/ MW
ΘΗΣ Δυτικής Μακεδονίας:
Περιφέρεια: 9.451 km2,
Πριν λιγνίτη: (4.438 + 660) 5.098 MW, κατ/μή ισχύος 1,9 km2/ MW
Μετά λιγνίτη: 660 MW (Φ.Α.;), κατ/μή ισχύος 14,3 km2/ MW
ΘΗΣ Πελοποννήσου :
Περιφέρεια: 21.439 km2
Πριν λιγνίτη: (850 + 800 Φ.Α.) 1.650 MW, κατ/μή ισχύος 13 km2/ MW
Μετά λιγνίτη: 800 (Φ.Α.) MW, κατ/μή ισχύος 26,8 km2/ MW
Νομός Αρκαδίας: 4.420 km2
Πριν λιγνίτη: (850 + 800 Φ.Α.) 1.650 MW, κατ/μή ισχύος 2,7 km2/ MW
Μετά λιγνίτη: 800 (Φ.Α.) MW, κατ/μή ισχύος 5,5 km2/ MW

8. Προβληματισμοί για τον ελληνικό και ευρωπαϊκό σχεδιασμό

Όπως είδαμε η χώρα μας δεν τήρησε τη δέσμευση της στον ΟΗΕ για οριστικό κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων το 2028, που κατά δημόσια παραδοχή της κυβέρνησης, υπήρξε ένας φιλόδοξος στόχος. Η μη τήρηση της χώρας μας δεν αφορά την επέκταση του χρονικού ορίου, προκειμένου να υπάρξει καλύτερη προσαρμογή στην μεταβατική περίοδο εισόδου της μεταλιγνιτικής εποχής. Τουναντίον, η ίδια χώρα συρρίκνωσε το χρονικό όριο συμμόρφωσης της, από το 2028 στο 2023, αφού τότε κλείνουν όλες τις λιγνιτικές μονάδες, εκτός της μονάδας Πτολεμαΐδα Νο5 (550 MW), που θα ξεκινήσει η λειτουργία της το τέλος του 2020 με αρχές του 2021 και θα κλείσει ως λιγνιτική το 2028. Επιπλέον, για τον ΑΗΣ Αμυνταίου αποφασίστηκε να κλείσει το 2020 (βλέπε Πίνακα 1) αντί να κλείσει στο τέλος του 2021 όπως είχε αρχικά προγραμματισθεί.

Η Συμφωνία των Παρισίων έχει ως στόχο να πετύχει η Ευρώπη σταδιακά, μηδενικό αποτύπωμα διοξειδίου του άνθρακα το έτος 2050. Στον ίδιο χρονικό ορίζοντα του 2050 για μηδενικό αποτύπωμα διοξειδίου του άνθρακα, ήταν προσαρμοσμένες και οι μελέτες της ΑΝΚΟ (Αναπτυξιακή Δυτικής Μακεδονίας), της τοπικής αυτοδιοίκησης, του ΤΕΕ, του ΓΕΩΤΕΕ και των άλλων φορέων. Σύμφωνα με το αρχικό ΕΣΕΚ, ο στόχος έως το 2030, για μερίδιο του λιγνίτη στο ενεργειακό μίγμα ως καύσιμο βάσης στην ηλεκτροπαραγωγή, ήταν 16,5%.
Με τον στόχο 16,5% θα μπορούσε να συνεχίσει η λειτουργία των μονάδων Μελίτης, Αγίου Δημητρίου Νο 5, της νέας μονάδας Πτολεμαΐδα Νο 5 και της Μεγαλόπολης. Επιπλέον, οι δύο μονάδες του Αμυνταίου θα μπορούσαν να λειτουργήσουν, με την προϋπόθεση κατασκευής μονάδας αποθείωσης.
Εντωμεταξύ, η διενέργεια μετεγκαταστάσεων των οικισμών της Ποντοκώμης, της Ακρινής και των Αναργύρων, τα προβλήματα των καθιζήσεων στον οικισμό των Βαλτονέρων και τα προβλήματα στον οικισμό της Αχλάδας, υπάρχει φόβος να μετατεθούν σε βάθος χρόνου.

Η απολιγνιτοποίηση στην υπόλοιπη Ευρώπη

Την Συμφωνία των Παρισίων ακολουθεί σχεδόν όλη η Ευρώπη, εκτός από την Πολωνία, η οποία ζήτησε εξαίρεση για το 2050, διότι η παραγωγή της εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τον λιγνίτη και τον λιθάνθρακα. Ακόμη και η Γερμανία, με τις τεράστιες οικονομικές δυνατότητες που διαθέτει, έχει ως φιλόδοξο στόχο την αποανθρακοποίηση το 2038 με 2040 και δεν συζητά καμιά δέσμευση πριν το 2030. Η δε Παγκόσμια Τράπεζα, ως τεχνικός σύμβουλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μελετούσε τη μετάβαση με αυτά τα δεδομένα. Όμως, η Χώρα μας δεσμεύεται για πλήρη κατάργηση του λιγνίτη στην ηλεκροπαραγωγή θεωρητικά 20 έτη νωρίτερα (2030 αντί 2050) και ουσιαστικά (με εξαίρεση τη νέα μονάδα Πτολεμαϊδα Νο 5, 27 έτη νωρίτερα (2023 αντί 2050).
Ο Πίνακας 3 δείχνει τις χώρες και την ισχύ από καύσιμο άνθρακα (λιγνίτη ή λιθάνθρακα) στην ΕΕ από σταθμούς που είναι υπό κατασκευή ή αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία πριν το 2025[35].

Πίνακας 3[35]

Στην Εικόνα 10 φαίνεται καθαρά, ποιοι είναι οι κύριοι ρυπαντές από καύση άνθρακα (λιγνίτη-λιθάνθρακα), με προεξέχοντα κράτη τη Γερμανία και τη Πολωνία, το 2018[6] :
(α) το πλήθος των σταθμών παραγωγής ενέργειας με καύσιμο άνθρακα και (β) η κατανομή (%) σε ισχύ των ίδιων σταθμών, για κάθε χώρα μέλος της Ε.Ε

Εικόνα 10[6]

(α) (β)


Εικόνα 11[3]

Στον χάρτη της Εικόνας 11, κατανέμονται τα κράτη της ΕΕ, μαζί και η εκτός ΕΕ Τουρκία, σε διαφορετικά χρώματα, σχετικά με την κατάργηση του άνθρακα ως καύσιμο ύλη[3]:
Σκούρο πράσινο: Κράτη που δεν έχουν άνθρακα στο μίγμα καυσίμου για
ηλεκτροπαραγωγή.
Ανοικτό πράσινο: Κράτη που έχουν ανακοινώσει ή αποφασίσει για κατάργηση
του άνθρακα έως το 2030.
Θαλασσί: Κράτη που βρίσκονται σε συζήτηση για κατάργηση του άνθρακα.
Κόκκινο: Κράτη που δεν συζητούν για κατάργηση του άνθρακα
Γκρι : Η Γερμανία καταργεί τον άνθρακα μόνο μετά το 2030

Παρατηρήσεις από την Εικόνα 11:
1.Υπάρχει ασάφεια για τη μελλοντική κατάργηση του άνθρακα από χώρες (κόκκινο και γκρι) με ιδιαίτερα μεγάλη επιβάρυνση του περιβάλλοντος από καύση άνθρακα, σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες.
2.Η Ελλάδα είναι περικυκλωμένη από κράτη μεγάλης ρύπανσης από καύση άνθρακα που δεν συζητούν την κατάργηση του (χρώμα κόκκινο), ενώ η ίδια έχει σπεύσει όχι μόνο να δεσμευτεί για κατάργηση του λιγνίτη έως το 2030, αλλά και συρρικνώνοντας το χρονικό διάστημα με κατάργηση έως το 2023 και μόνο μια λιγνιτική μονάδα έως το 2028.

Ο Φρανς Τίμερμανς, Αντιπρόεδρος για την «Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία», ανακοίνωσε τα χρήματα του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης. 7,5 δις ευρώ για 41 περιφέρειες της Ευρώπης. Ο τρόπος κατανομής των κονδυλίων στα Κράτη μέλη είναι άδικος. Η επιτροπή χρησιμοποιεί έναν αλγόριθμο για τον υπολογισμό, χωρίς σαφήνεια και διαφάνεια των στοιχείων που χρησιμοποίησε με αποτέλεσμα:
• Η Πολωνία, η οποία δεν υποστήριξε και εξαιρέθηκε από την πράσινη συμφωνία για κλιματική ουδετερότητα το 2050, θα λάβει το μεγαλύτερο μερίδιο: 2 δις ευρώ
• Η Γερμανία, η πιο ισχυρή οικονομία της ΕΕ, θα λάβει 877 εκατ. ευρώ.
• Η Ρουμανία 757 εκατ. ευρώ,
• Η Τσεχία 581 εκατ. ευρώ
• Η Βουλγαρία 581 εκατ. ευρώ
(Σημ. Η Εικόνα 11 δείχνει ότι όλα τα παραπάνω κράτη δεν έχουν δεσμευτεί για πλήρη απεξάρτηση από τον λιγνίτη).
• Η Γαλλία, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία δεν έχει μεγάλη εξάρτηση από τον λιγνίτη και στηρίζεται στην πυρηνική ενέργεια, θα λάβει 402 εκατ. ευρώ.
• Η Ελλάδα, δυστυχώς, θα λάβει μόλις 294 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, με προγραμματισμένη απόσυρση 4.628 MW λιγνιτικής ισχύος ως το 2023 (βλέπε Πίνακα 2) και πλήρη απολιγνιτοποίηση ως το 2028

Η αντικατάσταση του εθνικού μας καυσίμου του λιγνίτη, με εισαγόμενο φυσικό αέριο, ως καύσιμο βάσης, αυξάνει δραματικά την ήδη υψηλή εξάρτηση της ενεργειακής επάρκειας της χώρας μας, σε μια χρονική περίοδο κρίσιμων γεωπολιτικών εξελίξεων και μεγάλης οικονομικής ύφεσης πριν την πανδημία Covid-19, και της οικονομικής λαίλαπας που ταλανίζει τη χώρα ήδη από το πρώτο 3μηνο του 2020 με απρόβλεπτες συνέπειες. Ο Ελληνικός λιγνίτης που αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα και στήριξε την ανάπτυξη της χώρας, υπερφορολογήθηκε, προκειμένου είτε να καίγεται όλο και περισσότερο το 100% εισαγόμενο φυσικό αέριο είτε να εισάγουμε ηλεκτρισμό. Ο μετά το 2012 περιορισμός της αξιοποίησης του Ελληνικού λιγνίτη είχε ως αποτέλεσμα να εισάγουμε πλέον σταθερά το 20% του ηλεκτρισμού απ’ το λιγνίτη των Σκοπίων και της Βουλγαρίας, ακόμα κι απ’ τον άνθρακα της Τουρκίας[21].

Στην Εικόνα 12 φαίνεται η ισχύς σε κίνδυνο έως το 2025.
Στο γράφημα της Εικόνας 12, οι συμπαγείς ράβδοι δείχνουν τον αναμενόμενο παροπλισμό των μονάδων άνθρακα ανά χώρα της ΕΕ, με βάση την προσέγγιση "από πάνω προς τα κάτω" ενώ οι γραμμές σφάλματος στην κορυφή δείχνουν την έκταση πιθανής επιτάχυνσης απόσυρσης, λόγω εφαρμοσμένων προτύπων (ρήτρα) εκπομπής για μεγάλους σταθμούς παραγωγής με άνθρακα μετά το 2020, σύμφωνα με την απόφαση 2017/1442 (οδηγία 2010/75/EU του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για μεγάλους σταθμούς παραγωγής ενέργειας με άνθρακα).
Λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία του άνθρακα στα ευρωπαϊκά συστήματα ηλεκτροπαραγωγής, ενδέχεται να υπάρξουν επιπτώσεις στην ασφάλεια του εφοδιασμού. Δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ότι μέρος αυτής της ισχύος θα διατηρηθεί ως στρατηγικό αποθεματικό[6].

Εικόνα 12[6]

9. Ορυχεία Λιγνίτη & Λιθάνθρακα στην Ελλάδα και ΕΕ

Στη Δυτική Μακεδονία βρίσκεται το μεγαλύτερο λιγνιτικό δυναμικό της χώρας, συγκεντρωμένο σε τρεις περιοχές - λεκάνες κατά μήκος του άξονα Φλώρινα - Αμύνταιο - Πτολεμαϊδα - Κοζάνη - Σέρβια. (βλ. Εικόνα 13α). Στο Λιγνιτικό Κέντρο Πτολεμαϊδας - Αμυνταίου λειτουργούν τέσσερα λιγνιτωρυχεία: Νοτίου Πεδίου, Καρδιάς, Κυρίου Πεδίου και Αμυνταίου (συμπεριλαμβανομένου και του ορυχείου στη Φλώρινα). Επίσης στο Λιγνιτικό Κέντρο ανήκουν το Εργοστάσιο Λιγνιτοπλίνθων και ο ΑΗΣ ΛΙΠΤΟΛ.
Για τη τροφοδοσία των λιγνιτικών ΘΗΣ (βλ. Πίνακα 1) χρησιμοποιούνται 42 καδοφόροι εκσκαφείς, 16 αποθέτες, 225 km περίπου ταινιόδρομοι (με πλάτος 1,0-2,4 μέτρα) και 1.000 περίπου ντηζελοκίνητα μηχανήματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΔΕΗ, στο Λιγνιτικό Κέντρο Πτολεμαϊδας - Αμυνταίου απασχολούνται περίπου 5.000 άτομα[11α]. Η παραγωγή λιγνίτη, το 2006, ανήλθε σε 49εκ. τόνους.

Στην Πελοπόννησο, στο Νομό Αρκαδίας βρίσκεται το Λιγνιτικό Κέντρο Μεγαλόπολης, όπου λειτουργούν τρία λιγνιτορυχεία: Χωρεμίου, Μαραθούσας και Κυπαρισσίων (βλ. Εικόνα 13β). Για τη τροφοδοσία των λιγνιτικών ΘΗΣ (βλ. Πίνακα 1) χρησιμοποιούνται 10 καδοφόροι εκσκαφείς, 6 αποθέτες αγόνων, 3 αποθέτες λιγνίτη, 43 km ταινιόδρομοι (με πλάτος 1,2 - 1,6 μέτρα) και περίπου 330 ντηζελοκίνητα μηχανήματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΔΕΗ, στο Λιγνιτικό Κέντρο Μεγαλόπολης απασχολούνται σήμερα περίπου 1.000 άτομα[11β]. Το 2008 η παραγωγή λιγνίτη ανήλθε σε 13,2 εκ. τόνους.

10. Επιπτώσεις στη Δυτική Μακεδονία από την απολιγνιτοποίηση

Εισοδήματα και θέσεις εργασίας

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΤΕΕ Δυτικής Μακεδονίας[20], με ορίζοντα το 2028 (πλήρης απολιγνιτοποίηση) και με αφετηρία το 2013, έτος έναρξης 3ης φάσης του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (αερίων του θερμοκηπίου) της ΕΕ (Emissions Trading System - EU ETS) που ισχύει έως 31-12, η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας θα χάσει το 2028:

Εικόνα 13[11]

(α) (β)

Στα διαγράμματα της Εικόνας 14[6] φαίνονται:
(α) ο αριθμός των ανθρακωρυχείων της ΕΕ και
(β) η παραγωγή άνθρακα στην Ε.Ε.
Η συμμετοχή της Ελλάδας είναι και εδώ συγκριτικά μικρή.

Εικόνα 14[6]


(α) (β)

• 1,2 δισ. ευρώ από το ΑΕΠ της (απώλεια κάθε χρόνο), δηλαδή μείον 26% του ΑΕΠ
• 800 θέσεις εργασίας, δηλ. μείον 24% των θέσεων εργασίας
• 9 δισ. ευρώ εισοδήματος
• Κάθε Δυτικομακεδόνας θα επιβαρύνεται ετησίως με επιπλέον 4.500 ευρώ (σε σχέση με τους υπόλοιπους Έλληνες)
• Εάν έχουμε ως σημείο αναφοράς το 2009, το μεν ΑΕΠ από 5.039 εκατ. Ευρώ κατεβαίνει στα 3.202 εκατ. ευρώ το 2028 ή μείον 36%, η δε απασχόληση από 110.272 θέσεις εργασίας σε 66.286 το 2028, δηλ. μείον 44.000 θέσεις εργασίας ή 38% αυτών.
• Στη μελέτη, του 2018, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με τίτλο «EU coal regions: opportunities and challenges ahead»: αναγράφεται η εξής παράγραφος: «Περιφέρειες με τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας (όπως για παράδειγμα στην Ελλάδα και την Ισπανία) είναι πιθανό να υποστούν πρόσθετες απώλειες θέσεων εργασίας. Αναμένεται ότι η περιοχή EL53 (Δυτική Μακεδονία) που το 2016 είχε ανεργία 31,5%, θα αντιμετωπίσει το υψηλότερο κοινωνικό αντίκτυπο εάν ένα πρόσθετο 3,5% του ενεργού πληθυσμού καταστεί άνεργο, εξαιτίας του παροπλισμού των σταθμών παραγωγής και των λιγνιτωρυχείων σε αυτή την περιοχή, όπου το κατά κεφαλήν Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) είναι ήδη 25% χαμηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο.» [6].
• Εάν δεν ληφθούν άμεσα αναπτυξιακά μέτρα τότε θα αυξηθεί η ανεργία στo νομό Κοζάνης, αν αυτό συμβεί θα υπάρξει μεγάλη μετακίνηση πληθυσμού από τις 2 μεγαλύτερες πόλεις του νομού (Κοζάνη, Πτολεμαΐδα) προς τα μεγάλα αστικά κέντρα ώστε να αναζητήσουν εργασία, αυτό συνεπάγεται μείωση του πληθυσμού και ερημοποίηση της περιοχής με αποτέλεσμα την πτώση του βιοτικού επιπέδου. Μελέτη του ΓΕΩΤΕΕ Δυτικής Μακεδονίας έδειξε ότι ο πληθυσμός της Δυτικής Μακεδονίας μειώνεται και καθίσταται η πιο αραιοκατοικημένη Περιφέρεια της χώρας και μια από τις πιο αραιοκατοικημένες Περιφέρειες στην Ε.Ε. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το 2001 είχε πληθυσμό 301.522 κατοίκους, το 2011 285.899 κατοίκους και το 2018 269.222 κατοίκους.

Η Εικόνα 15 δείχνει το ποσοστό ανέργων (%) σε οικονομικά ενεργό πληθυσμό, στις Περιφέρειες κρατών της ΕΕ που έχουν λιγνιτωρυχεία[6].
Σύμφωνα με το πρότυπο γεωκωδικών της ΕΕ, Nomenclature of Territorial Units for Statistics (NUTS-2), οι στατιστικές περιοχές με την μεγαλύτερη καταγραμμένη ανεργία για το 2016, στην Εικόνα 15, είναι: EL53 = Δυτική Μακεδονία και EL65 = Πελοπόννησος. Οι μπλε ράβδοι δείχνουν το % ανεργίας το 2016, οι κόκκινοι ράβδοι τα επαγγέλματα σε κίνδυνο στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό και η κόκκινη γραμμή το μέσο όρο ανεργίας της χώρας. Παρατηρούμε ότι η χώρα μας έχει τα υψηλότερα ποσοστά στην ΕΕ.

Εικόνα 15[6]


Στον Πίνακα 4 φαίνονται οι θέσεις εργασίας άμεσης και έμμεσης απασχόλησης στους λιγνιτικούς σταθμούς και τα λιγνιτωρυχεία, καθώς και η επίπτωση σε θέσεις άμεσης απασχόλησης των λιγνιτικών σταθμών, για τα έτη 2025 και 2030 της απολιγνιτοποίησης[6].

Πίνακας 4[6]

Τηλεθέρμανση και υποδομές

Με το κλείσιμο του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου το 2023, και του ΑΗΣ Καρδίας, για τον οποίο έχει αποφασιστεί το κλείσιμο το 2021 (βλ. Πίνακα 1), έτος λειτουργίας της νέας μονάδας Πτολεμαΐδα 5 (βλ. Πίνακα 2), οι τηλεθερμάνσεις σε Κοζάνη και Πτολεμαΐδα κινδυνεύουν με παύση της λειτουργίας τους. Για την τηλεθέρμανση του Αμύνταιου, αφού κλείνει ο ΑΗΣ Αμυνταίου το 2020, δημιουργείται πιλοτική υποδομή με λιγνίτη και βιομάζα, με την πρώτη ύλη να μην είναι διασφαλισμένη και ήδη με σημαντική αύξηση της τιμής, κατά 30% σε πρώτη φάση. Ο εξωτερικός αγωγός (ΑΗΣ Μελίτης-Φλώρινα) έχει ολοκληρωθεί και μένει να κατασκευαστεί το εσωτερικό δίκτυο, το οποίο εάν δεν ολοκληρωθεί έως το 2023, θα κλείσει ο ΑΗΣ Μελίτης (βλ. Πίνακα 1), δηλαδή η πηγή τροφοδοσίας τηλεθέρμανσης Φλώρινας!

Το ειδικό σχήμα για τη Δίκαιη Μετάβαση στο Invest EU, το σχέδιο Γιούνκερ, που σκοπό έχει να μοχλεύσει 45 δισ. ευρώ με τη μορφή δανείων και εγγυήσεων προς τους ιδιώτες για επενδύσεις, ελάχιστα πράγματα θα προσφέρει. Ο μηχανισμός, μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, χορήγησης δανείων στον δημόσιο τομέα για την δημιουργία υποδομών ορυκτού αερίου, κατά προτεραιότητα για την τηλεθέρμανση των υπό μετάβαση περιοχών, έχει στόχο να μοχλεύσει 25-30 δις ευρώ. Να σημειώσουμε εδώ ότι παρατηρείται μια μεγάλη αντίφαση, καθώς υπάρχει πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για οριστική παύση των επιδοτήσεων προς τα ορυκτά καύσιμα το αργότερο ως το 2021.

Έλλειψη βασικού σχεδίου αναπτυξιακής μετάβασης

Για τη μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας στη μεταλιγνιτική εποχή και στην πράσινη οικονομία, ελήφθησαν οι αποφάσεις, μέσα από το νέο ΕΣΕΚ του Νοεμβρίου του 2019. Όμως, δεν έχει προηγηθεί η μελέτη ενός βασικού κατευθυντήριου σχεδίου (MasterPlan) για τη δημιουργία υποδομών και νέων θέσεων εργασίας, πριν από την κατάργηση των ήδη υφισταμένων.
Σύμφωνα με το νέο ΕΣΕΚ, (σ.5): “Στα μέσα του έτους 2020 θα παρουσιαστεί ένα ολοκληρωμένο, πολυδιάστατο και εμπροσθοβαρές [MasterPlan – Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης] που θα αποτελεί τον αναπτυξιακό οδικό χάρτη στην μετά τον λιγνίτη εποχή”. Όμως, η Παγκόσμια Τράπεζα δεν έχει ολοκληρώσει τις προτάσεις της, διότι, ενώ η πρώτη προσέγγιση των προτάσεων ήταν προγραμματισμένη για το 2050, και όλα πρέπει να μελετηθούν από την αρχή με βάση το 2028.
Ωστόσο, διάγοντας μια παγκόσμια και ευρωπαϊκή οικονομική ύφεση, λόγω της πανδημίας Covid-19, τα οικονομικά δεδομένα ανατρέπονται άρδην. Οι στόχοι που έχουν προσφάτως τεθεί, φαίνονται πλέον ανέφικτοι πριν παρέλθει ένα μεγάλο χρονικό διάστημα.

Μηχανισμός μετάβασης με αντικειμενικά κριτήρια

Σύμφωνα με τον μηχανισμό μετάβασης, θα πρέπει οι Περιφέρειες να δεσμεύσουν για κάθε ευρώ που προέρχεται από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την μετάβαση, ίσο ποσό από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης. Θα πρέπει, δηλαδή, να δεσμευτούν χρήματα από τα εγχώρια αυτοτελή Ταμεία. Όλος αυτός ο μηχανισμός θα αρχίσει να λειτουργεί στο τέλος του 2021, όταν όλοι οι λιγνιτικοί ΑΗΣ (εκτός της Πτολεμαϊδας Νο5) θα έχουν κλείσει έως το τέλος του 2023.
Κάτω από αυτές τις συνθήκες, δεν επαρκεί ο απαιτούμενος χρόνος για σύνταξη του MasterPlan, ετοιμασία ειδικευμένων προγραμμάτων μετάβασης και ωρίμανση σχεδίων και μελετών για έργα. Και όλα αυτά, όταν το κριτήριο της ταχύτητας απεξάρτησης από τον λιγνίτη δεν λήφθηκε καθόλου υπόψη στις αποφάσεις του Μηχανισμού «δίκαιης» μετάβασης.
Δεν διαφαίνεται ικανός χρονικός ορίζοντας, για ένα καλά οργανωμένο σχέδιο, που θα προκύψει μέσα από διαβούλευση με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, όπως με την Τοπική Αυτοδιοίκηση πρώτου και δευτέρου βαθμού, με τα Επιστημονικά, Τεχνικά και Επαγγελματικά Επιμελητήρια, με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, καθώς και τους τοπικούς βουλευτές,
Με τα δεδομένα της προ-πανδημίας εποχής, πόσο δε μάλλον μετά την πανδημία εποχή, όσα χρηματοδοτικά εργαλεία και εάν χρησιμοποιηθούν και όσα χρήματα και εάν διατεθούν -που δεν διατίθενται παρά μόνο 294 εκατ. ευρώ- δεν θα προλάβει η περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας να μεταβεί με δίκαιο τρόπο στην μεταλιγνιτικη εποχή και στη νέα πράσινη οικονομία με χρονοδιάγραμμα έως το 2023.

11. Ενημερώσεις για τη μετάβαση στην μεταλιγνιτική εποχή

Α. Αναπτυξιακή μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας

Στην Πτολεμαϊδα, στις 8-2-2020, έγινε ημερίδα με θέμα «Δίκαιη αναπτυξιακή μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας». Ομιλητές ήταν: ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κωστής Χατζηδάκης, ο Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Άδωνις Γεωργιάδης και ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΗ Γιώργος Στάσσης. Εκεί, παρουσία και του Περιφερειάρχη Δυτικής Μακεδονίας και άλλων τοπικών παραγόντων, ειπώθηκαν τα εξής[33]([1]):
Ο κ. Άδωνις Γεωργιάδης είπε, ότι το σχέδιο δίκαιης μετάβασης από το οποίο θα δοθούν κατά προτεραιότητα χρήματα στην περιοχή θα χρηματοδοτηθεί, βάσει και των δηλώσεων της αρμόδιας επιτρόπου Ελίζα Φερέιρα, από ευρωπαϊκούς και εθνικούς, δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους που θα φτάσουν συνολικά τα 3,7 έως 4,4 δισ. ευρώ.
Ο κ. Γιώργος Στάσσης είπε, ότι το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων δεν γίνεται μόνο για περιβαλλοντικούς, αλλά και για οικονομικούς λόγους, καθώς, μετά την επιβολή των υψηλών τελών για τους ρύπους η ζημιά που υφίσταται η επιχείρηση, αλλά και η χώρα συνολικά είναι τεράστια. Το κόστος της παραγωγής από λιγνίτη εκτινάχθηκε από τα 40 ευρώ/MWh στα 90-100 ευρώ, και η ΔΕΗ ζημιώνεται κατά 300 εκατ. ευρώ το χρόνο.
Ο κ. Κωστής Χατζηδάκης παρουσίασε το σχέδιο της επόμενης ημέρας που περιλαμβάνει:
Φωτοβολταϊκό πάρκο από τα ΕΛΠΕ:
Tα Ελληνικά Πετρέλαια υπέγραψαν συμφωνία με την Juwi Hellas για την εξαγορά φωτοβολταϊκού πάρκου ισχύος 204 MW που βρίσκεται υπό ανάπτυξη στην Κοζάνη. Το φωτοβολταϊκό πάρκο που θα δημιουργηθεί θα είναι το πέμπτο μεγαλύτερο της Ευρώπης. Το ενεργειακό πάρκο πρόκειται να τεθεί σε λειτουργία σύμφωνα με το σχεδιασμό στα τέλος του 2021. Το ύψος της επένδυσης θα φτάσει τα 130 εκατ. ευρώ, ενώ θα δημιουργηθούν και 350 θέσεις εργασίας. Το φωτοβολταϊκό πάρκο θα παράγει 300 γιγαβατώρες (1GWhr = 1.000 MWhr) ετησίως, ενέργεια ικανή να εξασφαλίσει την παροχή ενέργειας για 75.000 νοικοκυριά. «Είναι το πρώτο, θα ακολουθήσουν και άλλα έργα στη συνέχεια», ανέφερε ο διευθύνων σύμβουλος των ΕΛΠΕ καθώς ο στόχος του ομίλου είναι η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ισχύος 600 μεγαβάτ ως το 2025.
Έργα ΑΠΕ από τη ΔΕΗ.
Εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών συνολικής ισχύος 2GW στη Δυτική Μακεδονία. Θα ξεκινήσουν το ταχύτερο όλες οι αναγκαίες χωματουργικές εργασίες και τα συναφή τεχνικά έργα έτσι ώστε εργαζόμενοι που δουλεύουν σήμερα σε υπεργολάβους να μπορέσουν να βρουν δουλειά χωρίς να δημιουργηθεί κενό μετάβασης στην ευρύτερη περιοχή. Το έργο θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας και κατά την κατασκευή του και κατά τη λειτουργία του.
Πρόνοιες για τους εργαζόμενους.
Θα τους δοθούν εναλλακτικές επιλογές: ορισμένοι θα μετατεθούν σε άλλους τομείς της επιχείρησης, κάποιοι θα μετεκπαιδευθούν, άλλοι θα λάβουν πακέτα εθελούσιας εξόδου, μερικοί θα συνταξιοδοτηθούν.
Αποκατάσταση εκτάσεων.
Η ΔΕΗ θα προχωρήσει σε αποκατάσταση των εκτάσεων όπου σήμερα λειτουργούν τα ορυχεία και οι λιγνιτικές μονάδες. Στα σχέδια περιλαμβάνονται τεχνητές λίμνες, αξιοποίηση των υπολειμμάτων λιγνίτη για παραγωγή λιπασμάτων, καλλιέργειες βιομάζας κλπ. Επίσης, όπως σημείωσε ο πρόεδρος της ΔΕΗ η επιχείρηση είναι διατεθειμένη να αναζητήσει εταιρικές συνεργασίες για νέες δραστηριότητες ακόμη και σε κοινά σχήματα με τις τοπικές κοινωνίες, στα οποία η ΔΕΗ θα μπορούσε να εισφέρει τις εκτάσεις και να έχει μετοχική συμμετοχή.
Διατήρηση της τηλεθέρμανσης.
Στο Αμύνταιο το ζήτημα ήδη λύνεται, ενώ στις υπόλοιπες περιοχές υπάρχει επαρκής χρόνος ώστε να αποφασίσει η τοπική αυτοδιοίκηση ποια λύση επιθυμεί και να την υλοποιήσει. Η ΔΕΗ απέδωσε τον λιγνιτικό πόρο 28 εκατ. ευρώ στην Κοζάνη και 7,2 εκατ. ευρώ στη Φλώρινα, κονδύλια που αντιστοιχούν στα έτη 2013-2014 και όταν απαιτηθεί θα διαθέσει το υπόλοιπο ποσό των 130 εκατ. ευρώ. Μια πιθανή εναλλακτική επιλογή είναι το φυσικό αέριο. Το νέο business plan της ΔΕΔΑ (θυγατρική της ΔΕΠΑ για την ανάπτυξη δικτύων) δίνει προτεραιότητα στις περιοχές της Φλώρινας, της Κοζάνης και του Αμύνταιου.
Μονάδα Πτολεμαΐδα Νο5
Θα συνεχίσει να λειτουργεί και μετά το 2028 με άλλο μείγμα καυσίμου.
Μονάδες βιομάζας
Η ΔΕΗ σχεδιάζει νέες μονάδες παραγωγής ενέργειας πιθανότατα από καύση απορριμμάτων ή βιομάζας. Εξετάζονται προτάσεις των ΦΟΔΣΑ (Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων) της περιοχής για τη δημιουργία μονάδας παραγωγής ενέργειας από τα απορρίμματα.
Νέο χωροταξικό σχεδιασμό.
Τους επόμενους μήνες θα είναι έτοιμο το αναθεωρημένο Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού της Δυτικής Μακεδονίας λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της απολιγνιτοποίησης, που θα καθορίζει τις επιτρεπόμενες δραστηριότητες και χρήσης γης.
Οικονομική στήριξη.
Οι λιγνιτικές περιοχές θα συνεχίσουν να λαμβάνουν χρηματοδότηση από τους πλειστηριασμούς δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μέσω του πράσινου ταμείου. Υπολογίζεται ότι τους αναλογεί από το πράσινο ταμείο ένα ποσό περίπου 60 εκατ. ευρώ για τα έτη 2018 και 2019 αν και τίποτα δεν έχει «κλειδώσει».

Ταυτόχρονα, όπως ανακοίνωσε ο κ. Χατζηδάκης, σε συνεννόηση με το υπουργείο οικονομικών προγραμματίζονται τα εξής:
• Θα ζητηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να κηρύξει τις λιγνιτικές περιοχές ως ειδικές φορολογικές ζώνες με ειδικά φορολογικά κίνητρα στο πλαίσιο της δίκαιης μετάβασης για τη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη.
• Θα δοθούν ειδικά φορολογικά κίνητρα για τη θέρμανση, π.χ. σε σχέση με το φόρο φυσικού αερίου.
• Θα υπάρχει ειδική φορολογική μεταχείριση για όσους χάνουν την εργασία τους και μέχρι να προσληφθούν σε νέα.

Β. Μεγαλόπολη - «Βιώσιμη πόλη»

Η «Βιώσιμη πόλη», μέσω του Μνημονίου Συνεργασίας που έχει υπογράψει με το Δήμο Μεγαλόπολης, με σκοπό την προώθηση του σχεδιασμού για τη Μεταλιγνιτική εποχή, υπέβαλε αίτημα για παροχή τεχνικής βοήθειας, προς την Ειδική Γραμματεία της Πλατφόρμας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για Περιφέρειες υπό μετάβαση, το οποίο και εγκρίθηκε. Στα πλαίσια της εγκεκριμένης αυτής υποστήριξης, πραγματοποιήθηκε επίσκεψη εμπειρογνωμόνων από τη DG Energy (Διεύθυνση Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) στην περιοχή, στις 18 και 19 Φεβρουαρίου 2020, κατά την οποία υπήρξε εκτεταμένη διαβούλευση και σημαντική ανταλλαγή απόψεων.
Η «Βιώσιμη πόλη» είναι ένα Δίκτυο Πόλεων για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη και Κυκλική Οικονομία, έχει 47 μέλη Δήμους από την Ελλάδα και την Κύπρο καθώς είναι σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το Ινστιτούτο Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστημίου. Έχει συνάψει μνημόνιο συνεργασίας με το Δήμο Μεγαλόπολης, με σκοπό την προώθηση του σχεδιασμού για τη μεταλιγνιτική εποχή και την εκμετάλλευση κονδυλίων προερχόμενα και από την ΕΕ ή και από άλλες πηγές, για το σκοπό αυτό. Πρόεδρος της «Βιώσιμης πόλης» και γενικός γραμματέας της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος είναι ο Δημήτρης Καφαντάρης[36].

12. Προτάσεις για τη μεταλιγνιτική εποχή της Δυτικής Μακεδονίας

Μέσα από τη περίοδο παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης λόγω της πανδημίας του Covid-19 και ιδιαίτερα της επίπτωσης στην Ελλάδα των μεγάλων εισαγωγών και της υψηλής ενεργειακής εξάρτησης, δίνεται η ευκαιρία για στροφή στην ενδογενή διατροφική παραγωγή και πολιτική Εθνικής Αυτάρκειας. Με το ξέσπασμα της κρίσης το Βιετνάμ ακύρωσε τα εξαγωγικά συμβόλαια ρυζιού που είχε υπογράψει. Η Ρωσία καθυστέρησε συμφωνίες για την εξαγωγή σιτηρών. Ενδεχομένως σύντομα να κλονιστεί η Ευρωπαϊκή Κοινή Αγροτική Πολιτική, όσον αφορά προϊόντα που δεν είναι διατροφικά πχ βαμβάκι ή καπνός και να ενισχυθεί η αναδιάρθρωση παραγωγής υπέρ προϊόντων διατροφής ή υγείας. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ (το 2018 για στατιστικά του 2016), η γεωργική γη στην Ελλάδα ανέρχεται σε 32,54 εκατ. στρέμματα, εκ των οποίων καλλιεργούνται τα 29 εκατ. στρέμματα. Από τα 3,5 εκατ. στρέμματα που δεν καλλιεργούνται, μόνο το 52% θεωρείται ότι διατηρούνται σε καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση.

Η λιγνιτική βιομηχανία στο σύνολό της εξόρυξης και παραγωγής ενέργειας είναι πολύ σημαντικός παράγοντας στο ΑΕΠ της Δυτικής Μακεδονίας, γιαυτό είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατο να αντικατασταθεί από μια μόνο αναπτυξιακή δραστηριότητα, αλλά με πολλές διαφορετικές και με βάση την βιομηχανική τεχνογνωσία και το κατάλληλα ειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Σημαντική θα είναι η παραμονή της Δυτικής Μακεδονίας στη θέση του ενεργειακού κέντρου της χώρας (παραγωγή βιοαερίου, υδρογόνου, ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας κ.α),

Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της ευρύτερης περιοχής.

Η ανάπτυξη για την μεταλιγνιτική εποχή θα πρέπει να βασιστεί στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της ευρύτερης περιοχής, τα οποία είναι:
• Τεράστια βιομηχανική υποδομή σε ορυχεία και ατμοηλεκτρικούς σταθμούς (ΑΗΣ) παραγωγής
• Εξαιρετικά ισχυρό δίκτυο ηλεκτροδότησης.
• Πολύ μεγάλες εκτάσεις που είναι «καθαρές» από αρχαιολογικές ανασκαφές.
• Εύκολη σύνδεση μέσω της Εγνατίας οδού με τα λιμάνια Θεσσαλονίκης και Ηγουμενίτσας.
• Σιδηροδρομική σύνδεση στην Πτολεμαΐδα.
• Ένα πολύ καλά τεχνικά καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό.
• Τη Πολυτεχνική Σχολή του Παν/ου Μακεδονίας με βιομηχανικό σχεδιασμό.

Προτάσεις για σχεδιασμό, μέτρα και δράσεις

• Να αξιοποιηθούν τα μεγάλα βιομηχανικά συγκροτήματα των λιγνιτικών ΑΗΣ και να μην παραμένουν ανενεργά ως «Βιομηχανικά Μνημεία» όπως η ΑΕΒΑΛ (Ανώνυμη Ελληνική Βιομηχανία Αζωτούχων Λιπασμάτων) Πτολεμαϊδας. Την προηγούμενη δεκαετία ο τότε Δήμαρχος Πτολεμαΐδας είχε σχεδιάσει στην ΑΕΒΑΛ ένα Δίκτυο Κατασκευής Ηλεκτρικών Οχημάτων, όπως τα ηλεκτρικά δίκυκλα τύπου πατίνι που ήδη κυκλοφορούν στην Αθήνα και Θεσσαλονίκη, αλλά αυτό δεν προχώρησε ποτέ. «Βιομηχανικά Μνημεία» υπάρχουν ήδη πολλά στην ελληνική επικράτεια, ας μην προστεθούν και άλλα, καθώς προτείνεται στο πρόσφατο ΕΣΕΚ: «Βιομηχανική κληρονομιά: Αξιοποίηση των λιγνιτικών σταθμών, για ανάδειξη της βιομηχανικής κληρονομιάς των λιγνιτικών περιοχών της χώρας.»[15]
• Κατασκευή μονάδας παραγωγής ξηρού λιγνίτη. Το ξηραντήριο θα μπορούσε να αντικαταστήσει πρακτικά την παλιά μονάδα ΛΙΠΤΟΛ της Πτολεμαϊδας (βλ.Πίνακα 1) και να ανοίξει το δρόμο για τις εξωηλεκτρικές χρήσεις του λιγνίτη, π.χ. ως αναγωγικό μέσο στις μεταλλουργίες. Κατασκευή μονάδας παραγωγής βιοαερίου και μονάδας υδρογόνου που παράγεται πολύ πιο φτηνά από το φυσικό αέριο.
Μετατροπή των λιγνιτικών μονάδων ΑΗΣ σε μονάδες μικτής καύσης, βιομάζας – λιγνίτη για το μεταβατικό στάδιο και αντικατάσταση τους σε εύλογο χρονικό διάστημα, με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Κατασκευή
• Μετασκευή των παλαιών λιγνιτικών μονάδων ΑΗΣ σε μονάδες ΘΗΣ φυσικού αερίου, όταν ολοκληρώσουν τον κύκλο τους.
Όταν ολοκληρώθηκε η χωροθέτηση του αγωγού αερίου ITGI (Interconnector Turkey-Greece -Italy) νότια και πολύ κοντά στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, εύκολα θα μπορούσε να γίνει διακλάδωση για τους λιγνιτικούς ΑΗΣ. Αντί αυτού, υπήρξε ενεργειακός συγκεντρωτισμός από ΘΗΣ αερίου στη Στερεά Ελλάδα και το φυσικό αέριο δεν πέρασε ποτέ από το ενεργειακό κέντρο της Δυτικής Μακεδονίας.
Τα Βαλκάνια ηλεκτροδοτούνται κυρίως από λιγνίτη. Αν και δεν έχουν ακόμη δεσμευτεί για τον χρονικό ορίζοντα απολιγνιτοποίησης, στο άμεσο μέλλον θα έχουν μεγάλη ανάγκη από μη λιγνιτικό ρεύμα, πολύ περισσότερο αν τύχει και κλείσει κάποιος πυρηνικός σταθμός ενέργειας στη Βουλγαρία ή στη Ρουμανία.
Σε περίπτωση, αντικατάστασης του ελληνικού λιγνίτη με αέριο, στους υπάρχοντες ΑΗΣ της Δυτικής Μακεδονίας, θα μπορούσε η Ελλάδα να πουλάει ρεύμα από αέριο και στα Βαλκάνια ή την Ιταλία. Τουναντίον, η Ελλάδα, έχοντας υψηλή ενεργειακή εξάρτηση, εισάγει το 20% του ηλεκτρισμού απ’ το λιγνίτη των Σκοπίων και της Βουλγαρίας.
• Διεξαγωγή μελέτης για πιθανή εγκατάσταση πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας. Είναι καθαρή ενέργεια που μπορεί να λύσει σε μεγάλο βαθμό το πρόβλημα της ενεργειακής εξάρτησης της χώρας μας[2] και να ρίξει το κόστος της ενέργειας, ανακουφίζοντας την οικονομία της. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (W.N.A.), το 2020 λειτουργούν 109 πυρηνικοί σταθμοί παραγωγής ηλεκτρισμού, ισχύος 107 GWe, σε 15 από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, παράγοντας πάνω από το ένα τέταρτο του ηλεκτρισμού που παράγεται σε όλη την ΕΕ. Το μισό του ηλεκτρισμού από πυρηνική ενέργεια στην ΕΕ, παράγεται από μία χώρα, τη Γαλλία.[30] Στην Ελλάδα. αρχή της μεταπολίτευσης, είχαν ξεκινήσει μελέτες για πυρηνικό αντιδραστήρα[31] από την εταιρεία EBASCO. Από τις υποψήφιες περιοχές ήταν η Βόρια Κεντρική Ελλάδα, και η Νότια Εύβοια. Οι συζητήσεις σταμάτησαν οριστικά το 1982, με την τότε νέα Κυβέρνηση.
• Πλήρης αποκατάσταση των ορυχείων και απόδοση των εδαφών στους αγρότες και αναδιάρθρωση της τοπικής αγροτικής οικονομίας, λαμβάνοντας υπόψη τα μοναδικά γεωργικά προϊόντα και την σπάνια χλωρίδα της περιοχής (αμπελοκαλλιέργειας, καλλιέργεια κρόκου, κ.α.).
Επειδή στην περιοχή προγραμματίζονται να μπουν πολλά φωτοβολταϊκά, αυτά θα πρέπει να τοποθετούνται μόνο στις πολυάριθμες στέγες των σπιτιών της περιοχής και όχι στα υφιστάμενα βιομηχανικά οικόπεδα, αλλιώς θα αποκλειστούν μεγάλες εκτάσεις από κάθε άλλου είδους αναπτυξιακή δραστηριότητα.
• Συνδυασμένα έργα αντλησιοταμίευσης – ταμιευτήρες αρδεύσεων είναι αναγκαία για τις βραδυνές ώρες αιχμής, όταν δεν λειτουργούν τα φωτοβολταϊκά. Τα τελικά κενά των ορυχείων, όταν πια θα έχουν ολοκληρώσει τον κύκλο τους, θα αποτελέσουν ταμιευτήρες νερού, συγκεντρώνοντας τόσο επιφανειακά όσο και υπόγεια νερά.
Στους γύρω ορεινούς όγκους, π.χ. στο Βέρμιο (εάν δεν έχει καταληφθεί από ανεμογεννήτριες έως τότε) μπορούν να κατασκευαστούν λιμνοδεξαμενές, παρόμοιες με τη λιμνοδεξαμενή του Μεσόβουνου, αξιοποιώντας και την τέφρα ως δομικό στοιχείο, (όσο ακόμα υπάρχει τέφρα), που ν’ αποτελέσουν άνω ταμιευτήρες για έργα αντλησιοταμίευσης. Με ρεύμα απ’ τα φωτοβολταϊκά, το νερό θα αντλείται το μεσημέρι απ’ τον κάτω ταμιευτήρα-κενό ορυχείου, θα οδηγείται στη λιμνοδεξαμενή-άνω ταμιευτήρα και θα παράγει ενέργεια με υδροηλεκτρική μονάδα, κατεβαίνοντας το βράδυ, που δεν υπάρχει ήλιος. Ταυτόχρονα, μέρος του νερού θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αρδεύσεις.
• Στήριξη και ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας με καθετοποιημένες μονάδες. Μεταποίηση, πιστοποίηση και σήμανση των διατροφικών προϊόντων της Δυτικής Μακεδονίας. Οργάνωση και ανάπτυξη του οικοτουρισμού σε ένα μοναδικό φυσικό περιβάλλον.
• Ειδικά αναπτυξιακά και φορολογικά κίνητρα για προσέλκυση επιχειρήσεων καινοτόμων προϊόντων και τεχνολογίας αιχμής, όπως η κατασκευή εργοστασίου «έξυπνων» μετρητών ηλεκτρικής ενέργειας. Η Ελλάδα έχει δικό της βωξίτη, ισχυρή βιομηχανία αλουμινίου με πρωτόχυτο – έλαση - διέλαση, βιομηχανία κατασκευής συστοιχιών μπαταριών λιθίου και βιομηχανία κατασκευής φωτιστικών οχημάτων τύπου LED. Στη Φλώρινα υπάρχει εταιρεία κατασκευής λύσεων από ανθρακονήματα και υαλονήματα. Μπορούν να δημιουργηθούν συνέργειες, για ένα νέο βιομηχανικό Ελληνικό προϊόν, με θέσεις απασχόλησης στην ευρύτερη περιοχή.

Πηγές Αναφοράς

1.«Δυτ. Μακεδονία: Το «φάντασμα» της απολιγνιτοποίησης σκιάζει το μέλλον». Στέφανου Μαχτσίρα, 15/03/2020 19:30
https://www.makthes.gr/dyt-makedonia-to-fantasma-tis-apolignitopoiisis-skiazei-to-mellon-265776
2. “Οι πυρηνικοί σταθμοί στην ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας”
Δρ. Χρήστου Μαλτέζου, (12/01/2020)
http://www.elisme.gr/gr/2013-01-07-19-12-38/2013-01-07-19-13-26/2013-01-20-10-31-29
3.Europe beyond Coal (Europe will be coal free by 2030)
https://beyond-coal.eu/data/
4.”Phasing out coal in Europe by 2025”
“An updated list of coal power stations throughout Europe and a proposal of phasing out coal by 2025”. (by Fredrik Lundberg), Briefing 16, February 2019
AirClim – Air Pollution & Climate Secretariat
https://www.airclim.org/sites/default/files/documents/briefing-16.pdf
5. «Η Ενεργειακή Ασφάλεια της Ελλάδας και Προτάσεις για την Βελτίωσή της» Έκθεση του IENE στο Πλαίσιο Εκπόνησης του Μακροχρόνιου Ενεργειακού Σχεδιασμού της Ελλάδας από την Εθνική Επιτροπή για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), Αθήνα, Νοέμβριος 2018
https://www.iene.gr/articlefiles/energgeiki-asfaleia_elladas.pdf
6. «EU coal regions: opportunities and challenges ahead»
European Commission, JRC Science for Policy Report, 2018
http://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC112593
7. «Europe’s biggest polluters»
Christer Agren, “Acid News” magazine No3 Oct.2016
https://www.airclim.org/sites/default/files/acidnews_pdf/AN3-16.pdf
8. «European Pollutant Release and Transfer Register (E-PRTR)»
https://prtr.eea.europa.eu/#/home
9. Σήμερα το απόγευμα επισκέπτονται τη Φλώρινα οι Κινέζοι της CMEC για τη Μελίτη ΙΙ (16/01/2017)
https://energypress.gr/news/simera-apogeyma-episkeptontai-ti-florina-oi-kinezoi-tis-cmec-gia-ti-meliti-ii
10. Greek power company welcomes investors from China in lignite unit tender (15/03/2019)
https://www.tornosnews.gr/en/tourism-businesses/new-investments/34866-greek-power-company-welcomes-investors-from-china-in-lignite-unit-tender.html
11. ΔΕΗ Α.Ε. (https://www.dei.gr/el)
α. https://www.dei.gr/el/oruxeia/ptolemaida-amuntaio
β. https://www.dei.gr/el/oruxeia/megalopoli
γ. https://www.dei.gr/el/i-dei/i-etairia/tomeis-drastiriotitas/paragwgi/analutikos-xartis-stathmwn
12. Όμιλος ELPEDISON
https://www.elpedison.gr/gr/o-omilos/epiheirimatikes-drastiriotites/paragogi-energeias/oi-monades-ilektroparagogis/
13. Όμιλος PROTERGIA
https://www.protergia.gr/el/content/paragwgh-hlektrikhs-energeias
14. Όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ
http://www.gekterna.com/el/activities/clean-energy/
15. Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα-ΕΣΕΚ (28/11/2019)
http://www.opengov.gr/minenv/?p=10155
16. Ποιες εταιρείες επεκτείνονται δυναμικά στις ΑΠΕ (Χρύσας Λιάγγου, (11/01/2020)
https://www.kathimerini.gr/1059714/article/oikonomia/epixeirhseis/poies-etaireies-epekteinontai-dynamika-stis-ape
17. Τι είναι οι ΦοΣΕ στους οποίους επενδύουν Τερνα και Μυτιληναίος (18/3/2019)
https://www.capital.gr/epixeiriseis/3349334/ti-einai-oi-fose-stous-opoious-ependuoun-terna-kai-mutilinaios
18. HWEA Wind Energy Statistics – 2019 (https://eletaen.gr/tautotita/)
http://eletaen.gr/wp-content/uploads/2020/01/2020-1-30-hwea-statistics-greece.pdf
19. Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Υφιστάμενη κατάσταση και προοπτικές (2017)
https://www.ihu.edu.gr/attachments/events/rae-conference-renewable-south-east/papachristou-rae-presentation-17921.pdf

20. Αθήνα-Δυτική Μακεδονία 450 χιλιόμετρα πολύ μακριά…(27/1/2020)
https://e-ptolemeos.gr/athina-dytiki-makedonia-450-chiliometra-poly-makria/
21.Προτάσεις βιομηχανικής ανάπτυξης στη μεταλιγνιτική Δυτική Μακεδονία (Μάρτιος 3, 2020)
https://radio-lehovo.gr/protaseis-viomichanikis-anaptyxis-sti-metalignitiki-dytiki-makedonia-grafei-o-christos-i-kolovos/
22. Στο ΦΕΚ το τελικό κείμενο του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (3/1/2020)
https://ecopress.gr/?p=27042
23. Κατά πόσον είναι συμβατό και αποδεκτό το σχεδιαζόμενο πλαίσιο απολιγνιτοποίησης χωρίς την ενεργειακή εξοικονόμηση; (2/4/2020)
https://energypress.gr/news/kata-poson-einai-symvato-kai-apodekto-shediazomeno-plaisio-apolignitopoiisis-horis-tin
24. Έχει μέλλον η Δυτική Μακεδονία χωρίς τον λιγνίτη; (14/7/2016)
https://www.wwf.gr/news/1848-2016-07-14-11-44-17
25. Νέα δεδομένα στην ηλεκτρική αγορά μετά την εμπορική λειτουργία της μονάδας Μεγαλόπολη 5 (21/8/18)
https://energypress.gr/news/nea-dedomena-stin-ilektriki-agora-meta-tin-emporiki-leitoyrgia-tis-monadas-megalopoli-5
26. Σε δοκιμαστική λειτουργία το «Αλιβέρι 5» (8/3/2013)
https://energypress.gr/news/se-dokimastiki-leitoyrgia-aliveri-5
27. Η ΔΕΗ στο Φυσικό αέριο και στην ηλεκτροκίνηση (22/3/2018)
https://www.shorturl.at/fkBSW
28. Στατιστικά στοιχεία αγοράς φωτοβολταϊκών για το 2018 (26/3/2019)
https://www.e-mc2.gr/el/news/oristika-statistika-stoiheia-ellinikis-agoras-fotoboltaikon-gia-2018 και
https://www.statistics.gr/el/statistics/-/publication/SPG06/-
29.Στατιστική ανάλυση Φ/Β πάρκων στην Ελλάδα (ΑΠΘ, 2019)
http://ikee.lib.auth.gr/record/302683?ln=el
30. Nuclear Power in European Union (Feb. 2020)
https://www.world-nuclear.org/information-library/country-profiles/others/european-union.aspx
31. Όταν η Ελλάδα ετοιμαζόταν να αποκτήσει τον δικό της πυρηνικό αντιδραστήρα (7-9-2019)
https://www.ptisidiastima.com/nuclear-reactor-in-greece/
32. Πτολεμαΐδα: Ημερίδα για τη δίκαιη αναπτυξιακή μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας – Πρόγραμμα (7/2/2020)
https://e-ptolemeos.gr/ptolema-da-imerida-gia-ti-dikaii-anaptyxiaki-metavasi-tis-dytikis-makedonias-programma/
33. Υπογράφτηκε η συμφωνία ΕΛΠΕ - Juwi για το μεγαλύτερο φωτοβολταϊκό πάρκο της χώρας - Στόχος τα 600 MW ως το 2025 (17/2/2020)
https://energypress.gr/news/ypograftike-i-symfonia-elpe-juwi-gia-megalytero-fotovoltaiko-parko-tis-horas-stohos-ta-600-mw
34. EndCoal Environmental Organization
https://endcoal.org/
35. Μεγαλόπολη – «Βιώσιμη πόλη»: Φέρνει αποτελέσματα το μνημόνιο συνεργασίας για την μεταλιγνιτική εποχή (13/2/2020)
https://www.pagenews.gr/2020/02/13/ellada/megalopoli-biosimi-poli-fernei-apotelesmata-to-mnimonio-synergasias-gia-tin-metalignitiki-epoxi/
36.Το δίκτυο “Βιώσιμη πόλη” δίπλα στη Μεγαλόπολη για τη μεταλιγνιτική εποχή (1/3/2020)
https://www.drt915.gr/to-diktio-viosimi-poli-dipla-sti-megalopoli-gia-ti-metalignitiki-epochi/

*Δρ. Χημικός ΕΚΠΑ, IU, PSU, τ. Επίκουρος Καθηγητής Χημείας
Επικεφαλής Αξιολογητής Συστημάτων Διαχείρισης Ολικής Ποιότητας (TQM)
τ. Διευθυντής Τομέα Κέντρου Δοκιμών Ερευνών & Προτύπων (ΚΔΕΠ), ΔΕΗ

Παναγιώτης Νάστος*: ΝΕΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΟΓΜΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗΣ-ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ-ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΕ ΕΠΙΣΤΡΑΤΕΥΣΗ-ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΘΗΤΕΙA

on Saturday, 07 December 2019. Posted in Μελέτες

1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η νίκη σε μία ευρείας κλίμακας πολεμική αναμέτρηση εν πολλοίς δεν θα κριθεί αποκλειστικά και μόνο από τα μέσα των αντιπάλων όταν φυσικά μεταξύ αυτών βεβαίως δεν υπάρχει σημαντική ποσοτική και ποιοτική διαφορά , αλλά θα κριθεί από την έγκαιρη και κατάλληλη προετοιμασία και την καινοτόμο ιδέα που θα τύχει σωστής εφαρμογής σε τόπο και χρόνο κάνοντας χρήση των ανάλογων μέσων. Ιστορικά παραδείγματα υπάρχουν πάμπολα από τα πανάρχαια χρόνια μέχρι σήμερα. Ενδεικτικά αναφέρω το δόγμα του «κεραυνοβόλου πολέμου» που εφάρμοσε η Γερμανία στο Β Παγκόσμιο Πόλεμο καταλαμβάνοντας τη Γαλλία και τις Κάτω χώρες σε διάστημα λίγων εβδομάδων , το δόγμα «Airland Battle » που εφάρμοσαν οι ΗΠΑ στον πόλεμο του κόλπου το 1991 διαλύοντας τον ιρακινό στρατό σε διάστημα λίγων εβδομάδων. Κοινός παρoνομαστής των πολύ καλά εξοπλισμένων και εκπαιδευμένων πλήν όμως ηττημένων Γαλλίας και Ιράκ στα δύο παραπάνω παραδείγματα ήταν κατά βάση η μη έγκαιρη και κατάλληλη προετοιμασία τους, η στατικότητα των στρατών τους, οι οποίοι περίμεναν παθητικά οργανωμένοι σε γραμμές αμύνης την εκδήλωση της επίθεσης . Η στρατηγική τους ήταν βασισμένη σε παλαιά και ξεπερασμένα στρατιωτικά δόγματα, της στατικής άμυνας με διεξαγωγή αντεπιθέσεων για τη διατήρηση του εδάφους. Κοινός παρoνομαστής και των δύο νικηφόρων δογμάτων που μνημονεύθηκαν παραπάνω για τους Γερμανούς και Αμερικανούς αντίστοιχα , ήταν το γεγονός ότι ήταν πρωτοπόρα , με αποτέλεσμα να αφαιρέσουν από τον αντίπαλο την ικανότητα αντίδρασης και τελικά να οδηγήσουν στην ήττα του. Επίσης τα δόγματα αυτά εφαρμόστηκαν άψογα στο πεδίο της μάχης από τις γερμανικές και αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις αντίστοιχα. Από τα παραπάνω εξάγεται τα συμπέρασμα ότι ένα αριστοτεχνικό , νεωτεριστικό ,αλλά και ορθά εφαρμόσιμο σχέδιο είναι εκείνο το οποίο τελικά θα οδηγήσει στη νίκη, σε περίπτωση ευρείας κλίμακας πολεμική αναμέτρηση. Συνεπώς οι 3 βασικοί πυλώνες όπου εδράζεται η νίκη σε μία πολεμική αναμέτρηση ,είναι η έγκαιρη και κατάλληλη προετοιμασία , η ύπαρξη ενός αρίστου πρωτοποριακού σχεδίου και η ορθή εφαρμογή του στο πεδίο της μάχης .

2. ΙΣΧΥΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΟΓΜΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ
Όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις από την μεταπολίτευση και μετά έχουν ως σημείο αναφοράς σε σχέση με την Τουρκία την διατήρηση του status qvo. Επίσης καμμία μα καμμία ελληνική κυβέρνηση δεν είχε κατά νού να αποτολμήσει να επιτεθεί η Ελλάδα πρώτη κατά της Τουρκίας αιφνιδιάζοντάς την ,κατά τα πρότυπα του Ισραήλ εναντίον των Αράβων στον πόλεμο του 1967. Συγκεκριμένα επιθυμία των ελληνικών κυβερνήσεων ήταν «η εξημέρωση του θηρίου». Είναι επίσης ευρύτατα γνωστό ότι η Ελλάδα προσβλέπει να αποκρούσει τυχόν τουρκική επίθεση σε Έβρο και νησιά, πετυχαίνοντας την μη απώλεια εθνικού εδάφους υπολογίζοντας στην κατάπαυση του πυρός σε σύντομο χρονικό διάστημα , κατόπιν εμπλοκής της διεθνούς κοινότητας (ΕΕ, ΗΠΑ, ΝΑΤΟ,ΟΗΕ κλπ). Στο πλαίσιο αυτό έχει θεσπίσει και το δόγμα «του ισοδύναμου τετελεσμένου», σύμφωνα με το οποίο εάν και εφόσον η Τουρκία καταφέρει τελικά να καταλάβει κάποιο κομμάτι της ελληνικής επικράτειας, η Ελλάδα να έχει πετύχει με τη σειρά της κάτι ανάλογο, ούτως ώστε στις επικείμενες μετά την επιτευχθείσα κατάπαυση του πυρός να προσέλθει στις διαπραγματεύσεις όχι από θέση ηττημένου αλλά από θέση ισότιμου διαπραγματευτή. Ωστόσο εκείνο το οποίο διαπιστώνει κάποιος είναι ότι την τελευταία εικοσαετία, όλοι σχεδόν οι πόλεμοι έχουν ως κοινό γνώρισμα ότι επί της ουσίας κανείς δεν τερματίστηκε (ΙΡΑΚ,ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ,ΣΥΡΙΑ). Βεβαίως η Ελλάδα διαφέρει από τα κράτη της Μ.Ανατολής , αφού είναι χώρα που ανήκει στην ΕΕ,ΝΑΤΟ , ενώ διατηρεί άριστες διμερείς σχέσεις με ΗΠΑ-ΓΑΛΛΙΑ-ΙΣΡΑΗΛ. Φθάνει όμως αυτό, προκειμένου να τιθασευτεί η ολοένα αυξανόμενη τουρκική επιθετικότητα, ή στην κρίσιμη φάση θα βρεθούμε μόνοι μας με τα ευχολόγια των συμμάχων μας , οι οποίοι ενδέχεται να δούν την ελληνοτουρκική σύρραξη ως ευκαιρία δοκιμής στο πεδίο της μάχης οπλικών τους συστημάτων και κατά συνέπεια αύξησης των πωλήσεων των πολεμικών τους βιομηχανιών ανά τον κόσμο;

3. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ
Η Ελληνική επικράτεια γεωγραφικά είναι χερσαία και νησιωτική και κρίνεται ως πολυσχιδής και ιδιόμορφη. Από την μία υπάρχουν πάρα πολλά κύρια νησιά, ενδιάμεσοι νήσοι, νησίδες, βραχονησίδες τα οποία βρίσκονται πλησίον της Τουρκίας, των οποίων η φύλαξη στο σύνολό τους είναι τουλάχιστον «δύσκολη», αφού αναγκάζονται οι ΕΔ να «απλωθούν» σε μεγάλο εύρος φυλάσσοντας πολλούς δυνητικούς στόχους. Από την άλλη υπάρχει το φυσικό σύνορο του Έβρου ποταμού που στο μεγαλύτερο μήκος του αποτελεί και το χερσαίο σύνορο Ελλάδας και Τουρκίας. Τέλος στη Θράκη και συγκεκριμένα στους νομούς Ξάνθης , Ροδόπης διαβιεί μουσουλμανική μειονότητα 130.000 κατοίκων, ενώ μουσουλμάνοι διαβιούν σε Ρόδο και Κώ. Ως δεδομένο των τελευταίων ετών ,είναι η συνεχής είσοδο στην Ελλάδα από τον Εβρο και τα νησιά πληθώρας μεταναστών και προσφύγων, γεγονός το οποίο θα έχει πολλές αρνητικές συνέπειες για την Ελλάδα, τόσο άμεσα όσο και μελλοντικά.

4.ΤΟΥΡΚΙΚΟ ΔΟΓΜΑ
Συνοψίζεται γενικότερα στο Δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και «του Μυστικού όρκου». Για την Ελλάδα ειδικότερα εντάσσεται στη φιλοσοφία ότι ανατολικότερα του 25ου μεσημβρινού η Ελλάδα θα πρέπει σε ορισμένα από τα νησιά της να ασκεί περιορισμένη κυριαρχία παρερμηνεύοντας τις ισχύουσες συνθήκες , ενώ υπάρχει και η «θεωρία των γκρίζων ζωνών» σύμφωνα με την οποία αμφισβητείται η ελληνικότητα νησίδων, βραχονησίδων του Αιγαίου τα οποία θα πρέπει να ανήκουν στην Τουρκία. Τέλος η Τουρκία αμφισβητεί τον ΕΕΧ,ΕΧΥ,FIR την ΑΟΖ μας ,ενώ έχει ενεργό σε βάρος της Ελλάδας το «cassus belli» σε περίπτωση που η χώρα μας επεκτείνει σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο τα χωρικά της ύδατα από 6 νμ σε 12 νμ.

5. ERDOGAN
Ο Erdogan μπορεί να εξελέγει Πρόεδρος και με την αλλαγή του τουρκικού Συντάγματος να είναι παντοδύναμος, ωστόσο το κόμμα του ΑΚΡ στην τουρκική βουλή (Μεγάλη τουρκική Εθνοσυνέλευση) δεν διαθέτει την απαιτούμενη πλειοψηφία των 301 εδρών και στηρίζεται για να περάσει διάφορα νομοσχέδια στους βουλευτές των γκρίζων λύκων του ΜΗΡ. Επίσης στις τελευταίες εκλογές οι γκρίζοι λύκοι του Bahtseli διασπάστηκαν και πλέον υπάρχουν 2 εθνικιστικά κόμματα , αυτό του ΜΗΡ και αυτό της Askener. Το εντυπωσιακό είναι ότι μαζί το άθροισμα των ψηφοφόρων τους παρουσιάζει μία αύξηση των 9 περίπου ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές. Τα παραπάνω δείχνουν την αύξηση του τουρκικού εθνικισμού αλλά και την εξάρτηση του Erdogan από αυτήν. Επιπλέον και αυτό είναι το επικινδυνότερο όλων , είναι ο μεγαλοιδεατισμός του ίδιου του Erdogan , ο οποίος θέλει να ξεπεράσει τον Κεμάλ σε υστεροφημία στα μάτια των τούρκων. Απότοκο αυτής της μεγαλομανίας είναι τα δόγματα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και «του Μυστικού όρκου», τα οποία αποτελούν σε στεριά και θάλασσα το δόγμα του ισλαμικού ζωτικού χώρου, αντίστοιχο του δόγματος περί ζωτικού χώρου του Χίτλερ. Ιδιαίτερα, η πράγματι εντυπωσιακή αύξηση των δυνατοτήτων της τουρκικής πολεμικής βιομηχανίας (παράγει το 65% των οπλικών συστημάτων της Τουρκίας), ενισχύει τους τουρκικούς μεγαλοιδεατισμούς.

6.ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Η Τουρκική κοινωνία μαστίζεται από ανεργία , φτώχια , άκρατο εθνικισμό και είναι σχεδόν ολοκληρωτικά ελεγχόμενη από το καθεστώς Ergogan. Τα παραπάνω συνιστούν εκρηκτικό μείγμα ενός λαού το οποίο καθοδηγείται από το καθεστώς Erdogan και τα ελεγχόμενα από αυτό ΜΜΕ να βλέπει παντού εξωτερικούς εχθρούς, οι οποίοι σύμφωνα με αυτούς και κατ΄ αντιστοιχία με το 1922 επιδιώκουν να διαμελίσουν και να υποτάξουν την Τουρκία. Αυτός είναι και ο λόγος που ο τουρκικός λαός έχει ενστερνιστεί σε πολύ μεγάλο βαθμό αυτή την άποψη και στηρίζει την επιθετικότητα του Erdogan στη Συρία. Να είμαστε βέβαιοι όμως ότι αυτή την επιθετικότητα θα την στηρίξει ο τουρκικός λαός και σε βάρος της Ελλάδας, αν κληθεί από τον ηγέτη του Erdogan , ο οποίος δείχνει ότι επιθυμεί να το πράξει σύντομα.

7. ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ
Είναι γνωστό ότι η Τουρκία είναι με το ενάμισυ πόδι παρά τη Ρωσία και με το μισό παρά τις ΗΠΑ. Η ουσία είναι ότι ο Erdogan συνεργάζεται με τη Ρωσία στη Συρία ,σε εξοπλιστικά θέματα (απόκτηση αντιαεροπορικού συστήματος S-400) , σε θέματα ενέργειας (αγωγός φυσικού αερίου) και πυρηνικής ενέργειας (εργοστάσιο ατομικής ενέργειας από ρωσική εταιρεία δημιουργείται στο Akugiu). Μάλιστα η απόκτηση των S-400 είναι και ο λόγος που οι ΗΠΑ στην παρούσα φάση τουλάχιστον έχουν αποπέμψει την Τουρκία από το πρόγραμμα παραγωγής των F-35.
Στην ανατολική Μεσόγειο η Τουρκία παρά τις κυρώσεις της ΕΕ και τις αντιδράσεις της Γαλλίας-Ισραήλ, Αιγύπτου, Κύπρου, Ελλάδας εξακολουθεί να αυθαιρετεί στρατικοποιώντας με πολεμικά της πλοία και UAV την κατάσταση, αφού αυτά φρουρούν τα τουρκικά γεωτρύπανα στην περιοχή.
Τέλος η πρόσφατη επίσκεψη Erdogan στις ΗΠΑ, η μη επιβολή κυρώσεων σε βάρος της Τουρκίας μέχρι στιγμής τόσο για τους S-400 όσο και για την εισβολή της Τουρκίας στη Συρία και η άκρως φιλοτουρκική στάση του Προέδρου των ΗΠΑ Trump, δίνουν αέρα στα πανιά της τουρκικής επιθετικότητας, αλλά και της αύξησης των μεταναστευτικών ροών από την Τουρκία προς την Ελλάδα. Ήταν μάλιστα τόσο ενδεικτική η γλώσσα του σώματος του Trump και του Erdogan κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του δεύτερου στις ΗΠΑ, σε σημείο που εύκολα κάποιος βλέποντας μόνο την εικόνα θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι ο Erdogan ήταν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ και ο Trump ο Πρόεδρος της Τουρκίας. Μάλιστα η παρουσία αμερικανών ρεπουμπλικάνων γερουσιαστών κατά τις συνομιλίες των 2 Προέδρων, και η υποβολή ερωτήσεών τους απευθείας προς τον Erdogan παρουσία του Trump , ο οποίος ήταν πάντοτε υποστηρικτικός προς τον τούρκο Πρόεδρο, δημιουργεί εύλογα ερωτηματικά, τροφοδοτώντας διάφορα σενάρια , τα οποία φέρουν τον αμερικανό Πρόεδρο δέσμιο ιδίων οικονομικών συμφερόντων του με την οικογένεια του Erdogan.

8. ΝΕΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΟΓΜΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ
Όλα τα παραπάνω μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, κάτω από τα νέα δεδομένα που μνημονεύθηκαν επιγραμματικά παραπάνω, όπως το μεταναστευτικό, η ραγδαία αύξηση των δυνατοτήτων της τουρκικής πολεμικής βιομηχανίας, η απόκτηση αντιαεροπορικού συστήματος S-400 από την Τουρκία , ο ολοένα αυξανόμενος εθνικισμός στην τουρκική κοινωνία και ο μεγαλοιδεατισμός του Erdogan σε συγκερασμό με το άκρως επιθετικό τουρκικό δόγμα σε βάρος της χώρας μας, η Ελλάδα θα πρέπει άμεσα να θεσπίσει ένα νέο Δόγμα ασφαλείας. Η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να πάρει άμεσα πολύ σοβαρές αποφάσεις . Αυτές συνοψίζονται όπως παρακάτω:

9. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗΣ
Η ελληνική αστυνομία καλείται να ελέγξει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας με τις ολοένα αυξανόμενες μεταναστευτικές ροές . Οι απαιτήσεις ελέγχου και αστυνόμευσης των ημιαστικών και αγροτικών περιοχών της χώρας μας θα αυξηθούν δραματικά, ειδικά μετά τις αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας στην μετεγκατάσταση μεταναστών στα εδάφη τους . Η ανάγκη προστασίας του ελληνικού άμαχου πληθυσμού σε περίπτωση πολεμικής σύρραξης με την Τουρκία θα κυμανθεί σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα , μετά την εγκατάσταση πληθώρας μεταναστών στην ελληνική ενδοχώρα. Η φύλαξη μη στρατιωτικών στόχων μέσης και υψηλής αξίας στο εσωτερικό της χώρας σε περίπτωση ελληνοτουρκικής σύρραξης, θα πρέπει να τύχει ιδιαίτερης φροντίδας, αφού είναι βέβαιο ότι μεταξύ των εισερχόμενων στη χώρα μας μεταναστών περιλαμβάνονται και λίαν εκπαιδευμένοι από την Τουρκία, σε επιχειρήσεις αποσταθεροποιήσεως και ερημώσεις ενδοχώρας.
Για παράδειγμα, με ποιες δυνάμεις και με τι μέσα (οπλισμό-οχήματα-επικοινωνίες) επιτηρούνται σήμερα οι γέφυρες των Στρυμόνα και Νέστου ποταμού, προκειμένου οι φίλιες στρατιωτικές δυνάμεις, ενεργού στρατού και επιστρατευόμενες να κινηθούν προς την Θράκη σε περίπτωση ελληνοτουρκικής σύρραξης; Ομοίως για τις γέφυρες Ρίου-Αντιρρίου και Ισθμού Κορίνθου, αφού καταστροφή τους θα σήμαινε πλήρη αποκλεισμό της Πελλοπονήσου από την υπόλοιπη Ελλάδα
Απάντηση , δεν υπάρχει απολύτως καμμία φύλαξη.
Ποιος θα αποτρέψει εκπαιδευμένους για πρόκληση δολιοφθορών πράκτορες -«μετανάστες», που θα επιχειρήσουν κατόπιν εντολής σε συγκεκριμένο χρόνο την ανωτέρω δολιοφθορά;
Απάντηση, κανείς.
Από το παραπάνω παράδειγμα τίθεται άμεσα το πρόβλημα του στενού ελέγχου-αστυνόμευσης των δραστηριοτήτων των μεταναστών από τώρα που θα εγκαθίστανται στην ελληνική ενδοχώρα ,ούτως ώστε να μην βρεθούμε πρό δυσάρεστων εκπλήξεων στο μέλλον.
Τα παραπάνω συνηγορούν στην εκτίμηση ότι η ελληνική αστυνομία με τα υπάρχοντα μέσα και προσωπικό , αδυνατεί να ανταπεξέλθει στην πληθώρα των παραπάνω αποστολών. Για αυτό κρίνεται επιτακτικό να δημιουργηθεί το Σώμα της Ελληνικής Στρατοχωροφυλακής, το οποίο θα αναλάβει τον έλεγχο της ημιαστικής και αγροτικής ελληνικής επικράτειας, αλλά και της προστασίας μη στρατιωτικών στόχων τόσο σε καιρό ειρήνης όσο και σε περίοδο πολέμου και την αποκατάσταση ζημιών σε αυτούς. Η ελληνική αστυνομία θα ελέγχει μόνο τις πόλεις πρωτεύουσες των νομών και λοιπές πόλεις άνω των 5000 κατοίκων.
Η Στρατοχωροφυλακή θα πρέπει να είναι επιπέδου τουλάχιστον Τάγματος 400 ανδρών για κάθε νομό της ηπειρωτικής Ελλάδας, πλήν Ξάνθης , Ροδόπης και Έβρου που θα πρέπει να είναι επιπέδου Συντάγματος των 3 Ταγμάτων έκαστο, και να είναι κατάλληλα εξοπλισμένη με υλικά και μέσα. Ηλικιακά τα στελέχη της θα πρέπει να είναι κατά μεγαλύτερη ποσόστοση από 40-60 ετών και να διαμένουν μόνιμα στο νομό των οποίων θα ελέγχουν-επιτηρούν. Οι λόγοι προφανείς , αφού αφενός λόγω ηλικίας έχουν εκπληρώσει τη στρατιωτική τους θητεία και συνεπώς με εκπαίδευση θα μπορούν να εκπληρώσουν την αποστολή τους, αφετέρου δεν θα δύνανται να προσφέρουν υπηρεσία στην πατρίδα στην πρώτη γραμμή σε περίπτωση πολέμου. Η πρόσληψή τους θα πρέπει να γίνει με εισοδηματικά κριτήρια, τονώνοντας την οικονομία των ασθενέστερων ελλήνων της υπαίθρου. Παράλληλα λόγω εντοπιότητας θα γνωρίζουν άριστα το έδαφος και τους μη στρατιωτικούς στόχους της περιοχής τους (γέφυρες-υδραγωγεία, εργοστάσια ενέργειας κλπ) τα οποία θα επιτηρούν από τον καιρό της ειρήνης αλλά και την συμπεριφορά των μεταναστών αλλά και όλων των κατοίκων που θα διαβιούν στο νομό τους , πετυχαίνοντας στην αποστολή τους ,αφού «το προλαμβάνειν εστί θεραπεύειν». Επίσης και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, οι αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών στην εγκατάσταση μεταναστών στα μέρη τους εκτιμώ ότι θα αμβλυνθούν , αφού οι ίδιες οι τοπικές κοινωνίες μέσω της Στρατοχωροφυλακής ,η οποία θα απαρτίζεται από τους ίδιους τους έλληνες κατοίκους θα ελέγχουν οργανωμένα και αξιόπιστα τη διαβίωση των μεταναστών στη χώρα μας.
Η σύσταση της Στρατοχωροφυλακής για Κυκλάδες, Ευβοια, , Επτάνησα να είναι 1 Τάγμα για το καθένα από τα 3 παραπάνω νησιά-νησιωτικά συμπλέγματα, για την Κρήτη 1 Τάγμα ανά νομό(4 τάγματα συνολικά)
Κάθε Τάγμα έχει 3 Λόχους και 1 Λόχο Διοικήσεως, κάθε Λόχος έχει 3 Διμοιρίες και 1 Διμοιρία Διοικήσεως, κάθε Διμοιρία έχει 3 ομάδες και 1 ομάδα Διοικήσεως , κάθε ομάδα έχει 9 άτομα
Ανάλυση
Διμοιρία: 30 άτομα, όπως παρακάτω
1 Ομάδα Διοικήσεως χ 3 άτομα (1Διμοιρίτης, 1 Βοηθός Διμοιρίτη, 1Χειριστής Ασυρμάτου,)
3 ομάδες χ 9 άτομα =27 άτομα
Λόχος : 100 άτομα, όπως παρακάτω:
1 Διμοιρία Διοικήσεως 10 άτομα (1Λοχαγός,1Υπολοχαγός,1 Επιλοχίας,1 ασυρματιστής,6 νοσοκόμοι-τραυματιοφορείς)
3 Διμοιρίες χ 30 άτομα=90 άτομα
Τάγμα : 400 άτομα, όπως παρακάτω:
1 Λόχος Διοικήσεως 100 ατόμων , αποτελούμενος από Διμοιρία Διοικήσεως 20 ατόμων ( Διοικητής, Υποδιοικητής ,επιτελείο, γραφείς, ασυρματιστές, οδηγούς), από 2 Διμοιρίες των 30 ατόμων έκαστη ,αποκατάστασης ζημιών -επισκευών και Διμοιρία υγειονομικού 20 ανδρών συνολικά
3 Λόχοι χ 100 άτομα=300 άτομα
Τέλος για τα νησιά του Αιγαίου η σύσταση της Στρατοχωροφυλακής μας θα ποικίλει ανάλογα με το μεταναστευτικό βάρος που δέχονται , αλλά και τους μη στρατιωτικούς στόχους που προστατεύουν , τον πληθυσμό που έχουν , αλλά και αν υπάρχουν μουσουλμάνοι που διαβιούν σε αυτά (Ρόδος,Κώς) όπως παρακάτω:
Ν. Σαμοθράκη 1 Διμοιρία (30 ανδρες),
Ν. Λήμνος Λόχος(-) (70 ανδρες)
Ν. Λέσβος 1 Τάγμα(400 άνδρες)
Ν. Χίος 2 λοχοι (200 άνδρες)
Ν. Σάμος 2 λόχοι (200άνδρες)
Ν. Ικαρία –Ν. Φούρνοι 1 Διμοιρία (30 ανδρες)
Ν. Μεγίστη- 2 λοχοι (200 άνδρες)
Ν. Ρόδος 1 Τάγμα(400 άνδρες)
Ν. Κω 2 λοχοι (200 άνδρες)
Ν. Σύμη 1 Διμοιρία (30 ανδρες)
Λοιπά Δωδεκάνησσα 1 Λόχος(100 ανδρες)
Τέλος Ν. Αττικής και Ν.Θεσσαλονίκης η Στρατοχωροφυλακή θα πρέπει να είναι επιπέδου 6 Συνταγμάτων για την πρώτη και 3 Συνταγμάτων για την δεύτερη
Εκτίμηση του γράφοντος είναι ότι η λήψη ενός τέτοιου μέτρου σύστασης του σώματος της Στρατοχωροφυλακής , θα τονώσει πολύ το αίσθημα ασφαλείας της ελληνικής κοινωνίας στην ύπαιθρο και θα έχει οικονομικά οφέλη για αυτήν . Επιπλέον αναφορικά με τα Εθνικά συμφέροντα κινείται προς την σωστή κατεύθυνση, αφού σε καιρό τυχόν εντάσεως-επιχειρήσεων με την Τουρκία, θα αποτελεί ένα πολύ σημαντικό πυλώνα ασφαλείας της ελληνικής ενδοχώρας. Τέλος η ΕΛΑΣ θα βοηθηθεί σημαντικότατα στην επιτυχή εκπλήρωση της αποστολής της στα αστικά κέντρα, αφού θα συρρικνωθεί το γεωγραφικό εύρος ευθύνης της .

10. ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΙΚΟ
Το Μεταναστευτικό πρόβλημα αποτελεί μία βραδυφλεγή βόμβα η οποία θα έχει τεράστιες αρνητικές συνέπειες για την Ελλάδα. Η παραπάνω διαπίστωση έχει γίνει ήδη από το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας και φυσικά την κυβέρνηση η οποία καλείται να δώσει άμεσα λύσεις, προκειμένου να ελέγξει και να τιθασεύσει το τεράστιο αυτό πρόβλημα.
Είναι δεδομένο ότι η Τουρκία χρησιμοποιεί και θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τους πρόσφυγες από εμπόλεμη ζώνη ,(Συρία) , και τους οικονομικούς μετανάστες από τις λοιπές χώρες ως ύπουλο εργαλείο κατά της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης γενικότερα. Με βάση τα παραπάνω προτείνονται τα εξής:
Οι εισερχόμενοι στην Ελλάδα πρόσφυγες και μετανάστες να κατηγοριοποιούνται όταν έρχονται στην Ελλάδα όπως παρακάτω :

1. Πρόσφυγες από εμπόλεμη ζώνη (Συρία) ως οικογένεια ή μέλη οικογένειας, οι οποίοι είναι Χριστιανοί στο θρήσκευμα
Α. Μέλος ή μέλη οικογένειας είναι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ναι και άνω και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν
Β. Μέλος ή μέλη οικογένειας είναι Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη Συρία
Γ. Μέλος ή μέλη οικογένειας είναι Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη Συρία
Δ. Η οικογένεια δεν τυγχάνει καμμίας εκπαίδευσης και με τι ασχολείτο το κάθε μέλος της στη Συρία

2. Πρόσφυγες από εμπόλεμη ζώνη (Συρία) ως οικογένεια ή μέλη οικογένειας, οι οποίοι είναι Μουσουλμάνοι ή έχουν άλλο θρήσκευμα
Α. Μέλος ή μέλη οικογένειας είναι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ναι και άνω και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν
Β. Μέλος ή μέλη οικογένειας είναι Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη Συρία
Γ. Μέλος ή μέλη οικογένειας είναι Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη Συρία
Δ. Η οικογένεια δεν τυγχάνει καμμίας εκπαίδευσης και με τι ασχολείτο το κάθε μέλος της στη Συρία

3. Μεμονωμένοι πρόσφυγες άνδρες από εμπόλεμη ζώνη (Συρία) οι οποίοι είναι χριστιανοί στο θρήσκευμα
Α. Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ναι και άνω και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν
Β. Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν
Γ. Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν
Δ. Καμμίας εκπαίδευσης και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν

4. Μεμονωμένοι πρόσφυγες άνδρες από εμπόλεμη ζώνη (Συρία) οι οποίοι είναι μουσουλμάνοι ή έχουν άλλο θρήσκευμα
Α. Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ναι και άνω και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν
Β. Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν
Γ. Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν
Δ. Καμμίας εκπαίδευσης και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν

5. Μεμονωμένοι πρόσφυγες γυναίκες από εμπόλεμη ζώνη (Συρία) οι οποίοι είναι χριστιανοί στο θρήσκευμα
Α. Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ναι και άνω και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν
Β. Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν
Γ. Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν
Δ. Καμμίας εκπαίδευσης και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν

6 Μεμονωμένοι πρόσφυγες γυναίκες από εμπόλεμη ζώνη (Συρία) οι οποίοι είναι μουσουλμάνοι ή έχουν άλλο θρήσκευμα
Α. Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ναι και άνω και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν
Β. Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν
Γ. Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν
Δ. Καμμίας εκπαίδευσης και στη Συρία τι επάγγελμα ασκούσαν

7. Μεμονωμένα παιδιά από εμπόλεμη ζώνη (Συρία) τα οποία είναι από 5 ετών ως και 17 ετών και είναι χριστιανοί
Α. Αγόρια 12-και 17 ετών
Β. Κορίτσια 12- και 17 ετών
Γ. Αγόρια 5-12 ετών
Δ. Κορίτσια 5-12 ετών

8. Μεμονωμένα παιδιά από εμπόλεμη ζώνη (Συρία) τα οποία είναι 5 ετών ως και 17 ετών και τα οποία είναι μουσουλμάνοι ή έχουν άλλο θρήσκευμα
Α. Αγόρια 12-και 17 ετών
Β. Κορίτσια 12- και 17 ετών
Γ. Αγόρια 5-12 ετών
Δ. Κορίτσια 5-12 ετών

9. Μεμονωμένα βρέφη μετανάστες από Συρία 1-5 ετών

10 . Οικονομικοί μετανάστες προερχόμενοι από λοιπές χώρες ως οικογένεια ή μέλη οικογένειας, οι οποίοι είναι Χριστιανοί στο θρήσκευμα
Α. Μέλος ή μέλη οικογένειας είναι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ναι και άνω και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Β. Μέλος ή μέλη οικογένειας είναι Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Γ. Μέλος ή μέλη οικογένειας είναι Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Δ. Η οικογένεια δεν τυγχάνει καμμίας εκπαίδευσης και με τι ασχολείτο το κάθε μέλος της.

11. Οικονομικοί μετανάστες προερχόμενοι από λοιπές χώρες ως οικογένεια ή μέλη οικογένειας, οι οποίοι είναι μουσουλμάνοι ή έχουν άλλο θρήσκευμα
Α. Μέλος ή μέλη οικογένειας είναι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ναι και άνω και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Β. Μέλος ή μέλη οικογένειας είναι Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Γ. Μέλος ή μέλη οικογένειας είναι Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Δ. Η οικογένεια δεν τυγχάνει καμμίας εκπαίδευσης και με τι ασχολείτο το κάθε μέλος της.

12. Οικονομικοί μετανάστες μεμονωμένοι άνδρες προερχόμενοι από λοιπές χώρες οι οποίοι είναι χριστιανοί στο θρήσκευμα
Α. Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ναι και άνω και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Β. Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Γ. Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Δ. Καμμίας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους

13. Οικονομικοί μετανάστες μεμονωμένοι άνδρες προερχόμενοι από λοιπές χώρες οι οποίοι είναι μουσουλμάνοι ή έχουν άλλο θρήσκευμα
Α. Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ναι και άνω και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Β. Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Γ. Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Δ. Καμμίας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους

14 Οικονομικοί μετανάστες μεμονωμένες γυναίκες προερχόμενοι από λοιπές χώρες οι οποίοι είναι χριστιανοί στο θρήσκευμα
Α. Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ναι και άνω και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Β. Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Γ. Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Δ. Καμμίας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους

15. Οικονομικοί μετανάστες μεμονωμένες γυναίκες προερχόμενοι από λοιπές χώρες οι οποίοι είναι μουσουλμάνοι ή έχουν άλλο θρήσκευμα
Α. Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ναι και άνω και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Β. Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Γ. Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους
Δ. Καμμίας εκπαίδευσης και τι επάγγελμα ασκούσαν στη χώρα τους

16. Μεμονωμένα παιδιά οικονομικοί μετανάστες τα οποία είναι από 5 ετών ως και 17 ετών και είναι χριστιανοί
Α. Αγόρια 12-και 17 ετών
Β. Κορίτσια 12- και 17 ετών
Γ. Αγόρια 5-12 ετών
Δ. Κορίτσια 5-12 ετών

17 Μεμονωμένα παιδιά οικονομικοί μετανάστες τα οποία είναι από 5 ετών ως και 17 ετών και είναι μουσουλμάνοι ή έχουν άλλο θρήσκευμα

Α. Αγόρια 12-και 17 ετών
Β. Κορίτσια 12- και 17 ετών
Γ. Αγόρια 5-12 ετών
Δ. Κορίτσια 5-12 ετών

18. Μεμονωμένα βρέφη προερχόμενα από άλλες χώρες πλήν Συρίας από 1-5 ετών

Από την παραπάνω κατηγοριοποίηση διαφαίνεται η προσπάθεια διαχωρισμού των προσφύγων από τους οικονομικούς μετανάστες, με βάση τη θρησκεία ,το μορφωτικό επίπεδο, την ηλικία και το αν εισήλθαν ως οικογένεια ή μεμονωμένα στην Ελλάδα. Απαιτείται πολύ μεγάλη προσοχή από τον κρατικό μηχανισμό ιδιαίτερα στην ενδελεχή εξέταση των παραπάνω στοιχείων προτού αυτοί κατηγοριοποιηθούν και αποσταλούν στα κλειστά κέντρα μεταναστών που θα δημιουργηθούν από την κυβέρνηση. Ωστόσο επειδή ενδέχεται μετά από κάποιο χρονικό διάστημα να δημιουργηθεί το αδιαχώρητο στα παραπάνω κλειστά κέντρα μεταναστών, προχωρώ παραπέρα αναφέροντας λεπτομερές συμπληρωματικό σχέδιο αναφορικά με την τύχη των μεταναστών.
Έτσι προκύπτουν και οι περιοχές εντός Ελλαδικής επικράτειας στις οποίες κατά κατηγορία θα εγκαθίστανται οι πρόσφυγες και οι οικονομικοί μετανάστες μετά πάροδο χρόνου και μόνο στην περίπτωση εκείνη που λόγω υπερφόρτωσης των κλειστών κέντρων μεταναστών θα αναγκαστούμε να το πράξουμε.
1. Νομός Ξάνθης, Νομός Ροδόπης
Θα εγκαθίστανται οι κατηγορίες 1,3,5,7,9 ως Α ομάδα και οι κατηγορίες 10,12,14,16,18 ως Β ομάδα. Εδώ θα πρέπει προκειμένου να δημιουργηθούν περαιτέρω οικογενειακοί δεσμοί μεταξύ ομοεθνών στην ομάδα Α όπου, η κατηγορία 1 να εντάξει στην οικογένεια της μέλη των κατηγοριών 3,5,7,9, δημιουργώντας έτσι μία χρονική συνεχή αλυσίδα Συρίων χριστιανών απαρτίζοντας μία «νέα οικογένεια» στην Ελλάδα.
Κατά αντίστοιχο τρόπο θα πρέπει προκειμένου να δημιουργηθούν περαιτέρω οικογενειακοί δεσμοί μεταξύ ομοεθνών στην ομάδα Β, η κατηγορία 10 να εντάξει στην οικογένεια της μέλη των κατηγοριών 12,14,16,18 δημιουργώντας έτσι μία χρονική συνεχή αλυσίδα ομοεθνών χριστιανών απαρτίζοντας μία «νέα οικογένεια» στην Ελλάδα.
Όσοι ανήκουν στις ομάδες Α και Β μετά την εγκατάστασή τους στους 2 παραπάνω νομούς , θα πρέπει να τύχουν των παρακάτω
Χειροτόνησης Χριστιανών ορθόδοξων ιερέων αν είναι δυνατόν προερχόμενους από τους ίδιους τους χριστιανούς πρόσφυγες και οικονομικούς μετανάστες, ή σε αποστολή από τις κατά τόπους Ιεράς Μητροπόλεις ιερέων , προκειμένου οι χριστιανοί πρόσφυγες και οικονομικοί μετανάστες, να ασκούν απρόσκοπτα τα θρησκευτικά τους δικαιώματα. Η εκκλησία εδώ καλείται να παίξει πρωτεύοντα ρόλο στην διευκόλυνση και οικονομική ενίσχυση των νεοεγκατασταθέντων χριστιανών προσφύγων και οικονομικών μεταναστών. Οι τελευταίοι να δημιουργήσουν δικές τους Κοινότητες και Δήμο. Χωροταξικά οι περιοχές που θα βρίσκονται αυτές να βρίσκονται πλησίον χριστιανικών χωριών στους εν λόγω νομούς. Ο καθένας μερίμνη του Ελληνικού κράτους με βάση την ηλικία το μορφωτικό επίπεδο του και την απασχόληση που είχε στη Συρία , θα πρέπει να ενταχθεί στο ελληνικό γίγνεσθαι. Να υπάρξουν σχολεία για εκμάθυνση της ελληνικής γλώσσας και ιστορίας τόσο για τα παιδιά (Βρεφονηπιακός σταθμός, Νηπιαγωγείο, Δημοτικό Σχολείο , Γυμνάσιο, Λύκειο , Πανεπιστήμιο (ειδική κατηγορία )όσο και για τους ενήλικες. Κάθε 2 έτη άπαντες θα αξιολογούνται αναφορικά με το επίπεδο γνώσεως ελληνικής γλώσσας και Ιστορίας καθώς και από κοινωνικούς φορείς του κράτους της ένταξης τους ή όχι στην Ελληνική κοινωνία, για λήψη ανάλογων μέτρων. Τέλος να δημιουργηθούν από τους ίδιους με κρατική πρόνοια ομάδες ποδοσφαίρου, μπάσκετ και λοιπών αθλημάτων, καινα συμμετέχουν σε τοπικά πρωταθλήματα ούτως ώστε να ενταχθούν ομαλά στην ελληνική κοινωνία.

2. Νομοί Αιτωλοακαρνανίας, Ευρυτανίας, Φωκίδας, Γρεβενών, Αρκαδίας, Ηλείας, Ευβοίας, Καρδίτσης, Τρικάλων, Λακωνίας, Μεσσηνίας, Κορινθίας, Λακωνίας, Αχαίας, Αργολίδας, Φθιώτιδας, Βοιωτίας,
Θα εγκαθίστανται 500 άτομα ανά νομό των κατηγοριών 2 και 11
3. Νομός Επτανήσων-Αντικύθηρα
Σε Βραχονησίδες οι κατηγορίες 4 και 13
4. Κρήτη
Οι κατηγορίες 6 και 15
5 Αττική
Οι κατηγορίες 8,17 ,18

11. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΘΗΤΕΙΑ

Α. Προσωπικό Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων

Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις αντιμετωπίζουν οξύτατο πρόβλημα ανανέωσης του στελεχιακού τους δυναμικού λόγω της παρατεταμένης αδυναμίας προσλήψεων Επαγγελματιών Οπλιτών (ΕΠΟΠ) και Οπλιτών Βραχείας Ανακατάταξης (ΟΒΑ), των παραιτήσεων και συνταξιοδοτήσεων του μόνιμου προσωπικού καθώς και της μείωσης του αριθμού εισακτέων στα Ανώτατα Στρατιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και τις Ανώτερες Στρατιωτικές Σχολές Υπαξιωματικών. Επιπλέον, η φυγοστρατία σε συνδυασμό με το έντονο δημογραφικό πρόβλημα της χώρας οδηγούν σε μειωμένη απόδοση των Στρατολογικών Κλάσεων ετησίως. Ως εκ τούτου, η μείωση της διάρκειας της στρατιωτικής θητείας στους 9 μήνες επέφερε καίριο πλήγμα στην επάνδρωση των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με συνέπεια να μην καλύπτεται η προβλεπόμενη οροφή προσωπικού για τον καιρό της ειρήνης

Β. Προσωπικό Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων

Οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις (Türk Silahlι Kuvvetleri: TSK) προωθούν το Σχέδιο Αναδιοργάνωσης 2033 («TSK 2033 Yeniden Yapılanma Projesi»), το οποίο αποσκοπεί στην πλήρη επαγγελματοποίηση των τριών Κλάδων (Χερσαίες, Ναυτικές και Αεροπορικές Δυνάμεις, κατά την τουρκική ορολογία). Το σύνολο του μονίμου και στρατεύσιμου προσωπικού των ΤSK ανήλθε το Nοέμβριο του 2016 σε 399.239, εκ των οποίων 359.289 στρατιωτικό και 39.950 πολιτικό προσωπικό. Συγκεκριμένα για το στρατιωτικό προσωπικό, από τους συνολικά 359.289 που υπηρετούν στον Τουρκικό Στρατό, Ναυτικό και Αεροπορία, οι 160.320 αποτελούν μόνιμο στρατιωτικό προσωπικό (Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί, Επαγγελματίες/Συμβασιούχοι Οπλίτες) και οι οι 198.969 είναι στρατεύσιμοι οπλίτες είτε 6μηνης για τους αποφοίτους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είτε 12μηνης θητείας για τους αποφοίτους δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (ποσοστό επαγγελματοποίησης 45%).

Γ. ΕΙΣΑΚΤΕΟΙ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΕΙ-ΤΕΙ (2015-2016)

Κατηγορία Ιδρύματος 2015 2016
Εισακτέοι ΑΕΙ 44.200 43.855
Εισακτέοι ΤΕΙ 24.130 26.130
Σύνολο 68.330 69.985
Από τα παραπάνω δύο έτη αν προσθέσουμε τα σύνολα εισακτέων σε ΑΕΙ και ΤΕΙ προκύπτουν 138315 φοιτητές-φοιτήτριες. Από αυτούς περίπου το 40% ήταν άνδρες και το 60% γυναίκες. Άρα οι άνδρες ήταν 138315χ40%=55326 . Από αυτούς κατάλληλοι για στράτευση αν ήταν το 90%, τότε μιλάμε για 55326χ90%=49793 άνδρες ,οι οποίοι φυσικά δεν στρατεύθηκαν αφού έλαβαν αναβολή λόγω σπουδών. Αν υπολογίσουμε μεσοσταθμικά ότι οι σπουδές στις σχολές ΑΕΙ-ΤΕΙ των φοιτητών μας είναι 5 έτη, τότε οι άνδρες φοιτητές κατάλληλοι για στράτευση θα είναι 49793χ5/2=124482 άνδρες

Δ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΘΗΤΕΙΑ-ΕΠΙΣΤΡΑΤΕΥΣΗ
1.Όσοι είναι ήδη φοιτητές ή οι νεοεισαχθέντες σε ΑΕΙ-ΤΕΙ, να κατανεμηθούν από το ΥΠΕΘΑ σύμφωνα με τις ανάγκες- ελλείψεις κατά κλάδο των ΕΔ και κατά όπλο ή σώμα .Κριτήριο θα αποτελέσει η έδρα του κάθε Πανεπιστημίου σε σχέση με τις ανάγκες των Μονάδων εκστρατείας που βρίσκονται στη χερσαία και νησιωτική μεθόριο με την Τουρκία, αλλά και το γνωστικό αντικείμενο της κάθε πανεπιστημιακής σχολής ,προκειμένου να τους αποδοθεί ειδικότητα στο στρατό συναφή με το αντικείμενο των σπουδών τους. πχ Ιατροί, νοσηλευτές στο υγειονομικό. Χονδρικά θα λέγαμε ότι οι φοιτητές των πανεπιστημιακών σχολών που εδρεύουν σε Κεντρική –Ανατολική Μακεδονία και Θράκη να υπαχθούν επιστρατευτικά σε Μονάδες της Θράκης, οι φοιτητές των πανεπιστημιακών σχολών που εδρεύουν σε Ηπειρο Δυτική Μακεδονία, Επτάνησα και Θεσσαλία να υπαχθούν επιστρατευτικά σε Μονάδες της παραμεθορίου Μακεδονίας, Ηπείρου και νησιών του Βορείου Αιγαίου, ενώ οι φοιτητές των πανεπιστημιακών σχολών που εδρεύουν σε Αττική-Λοιπή Στερεά Ελλάδα –Πελοπόννησο και Κρήτη να υπαχθούν επιστρατευτικά σε Μονάδες των λοiπών νησιών του Αιγαίου-Δωδεκανήσσων-Κρήτης. Τέλος οι φοιτητές των σχολών του Πανεπιστημίου Αιγαίου να υπαχθούν επιστρατευτικά στα νησιά του Αιγαίου στα οποία εδρεύουν οι σχολές τους .

2.Στη συνέχεια και πρό της έναρξης του ακαδημαικού έτους άπαντες θα περάσουν τη βασική στρατιωτική εκπαίδευση διάρκειας 4 εβδομάδων. Την 5η εβδομάδα θα μετακινηθούν στις έδρες των υπό ένταξη τους Μονάδων, προκειμένου να γνωριστούν με το προσωπικό της και να τους γίνει μία βασική ενημέρωση. Τα παραπάνω θα συμβούν μόνο μία φορά.

3.Στη συνέχεια θα πρέπει να προβλεφθεί η συμμετοχή τους κάθε έτος που είναι φοιτητές σε 8 ημέρες για εκπαίδευση-βολές και σε 1 εβδομάδα για συμμετοχή τους στην Εθνική Διακλαδική Ασκηση "Παρμενίων". Συνολικά κατά έτος θα υπηρετούν 15 ημέρες στις ΕΔ. Η Πολιτεία τις παραπάνω ημέρες θα τίς υπολογίσει ως ημέρες στη θητεία τους .
Για παράδειγμα ένας φοιτητής που θα φοιτήσει 5 έτη στη σχολή του στο Πανεπιστήμιο, θα έχει υπηρετήσει 35 ημέρες (βασική εκπαίδευση και αρχική μετακίνησή του στη Μονάδα του)+ (15 ημέρες κάθε έτος Χ 5 έτη )= 35+75= 110 ημέρες . Αυτές οι 110 ημέρες θα λογίζονται ως ημέρες στρατιωτικής θητείας και θα αφαιρούνται από την συνολική θητεία του κάθε στρατεύσιμου όταν στρατευθεί κανονικά και θα υπηρετήσει τις υπόλοιπες ημέρες στη Μονάδα του.
Τα παραπάνω θα έχουν ως αποτέλεσμα οι ΕΔ να λύσουν το πρόβλημα ελλείψεως προσωπικού δια παντός και κυρίως σε περίπτωση κρίσεως με την Τουρκία να έχει εκτός από τον ενεργό στρατό , επιπλέον άμεσα διαθέσιμο(σε 24 -48 ώρες) μεγάλο όγκο νέου ηλικιακά προσωπικού, 124.482 φοιτητές μόνο, το οποίο θα έχει εκπαιδευτεί την τελευταία πενταετία, θα είναι ενταγμένο σε Μονάδες εκστρατείας τις οποίες θα γνωρίζει, και στις οποίες θα έχει ασκηθεί 5 φορές τα τελευταία 5 έτη. Αν στους παραπάνω προστεθεί η αυτόματη ένταξη , η στρατοχωροφυλακή , οι επιστρατευόμενοι που έχουν εκπληρώσει τη θητεία τους ήδη, οι άνδρες των ΤΕΑ ,τότε αντιλαμβανόμαστε εύκολα το ότι η παρατακτέα μας δύναμη σε περίπτωση κρίσεως με την Τουρκία, καθιστά απαγορευτική την οποιαδήποτε σκέψη καταλήψεως ελληνικού εδάφους.
4. Ειδικότερα για τους άνδρες μόνιμους κατοίκους των νησιών του Αιγαίου-Δωδεκάνησσα και Θράκης θα πρέπει άπαντες στην ηλικία των 18 ετών , ανεξαρτήτως αν είναι φοιτητές ή όχι να ακολουθείται η διαδικασία την οποία περιγράψαμε για τους φοιτητές ΑΕΙ-ΤΕΙ την πρόβλεψη
5. Οι λοιποί άνδρες Έλληνες άνω των 18 ετών που δεν είναι φοιτητές, δεν κατοικούν μόνιμα στη Θράκη-νησιά Αιγαίου –Δωδεκάνησα να εκτελούν τη στρατιωτική τους θητεία κανονικά δικαιούμενοι το μέγιστο 3 έτη αναβολής, ανυπερθέτως.
6. Τα παραπάνω αποτελούν μία σχετικά γενική αποτύπωση του σχεδιασμού στράτευσης της νεολαίας μας, για επίλυση της υστέρησης που παρουσιάζουν οι ΕΔ μας. Θα απαιτηθεί περαιτέρω ενδελεχής μελέτη και επίλυση των επιμέρους προβλημάτων τα οποία θα εμφανιστούν

12. ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Τα παραπάνω αποτελούν το πρόπλασμα σχεδίασης επίλυσης των σοβαρών προβλημάτων που αντιμετωπίζει επί του παρόντος η χώρα μας και που κατά πολύ μεγάλη πιθανότητα θα κληθεί να αντιμετωπίσει σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η προσπάθεια έγινε στα πλαίσια πάντοτε με γνώμονα ότι «το προλαμβάνειν εστί θεραπεύειν», ούτως ώστε να υπάρξει έγκαιρη και κατάλληλη προετοιμασία σε θέματα εσωτερικής ασφάλειας-επιστράτευσης και στρατιωτικής θητείας, προκειμένου εάν και όταν κληθούμε να αντιμετωπίσουμε την Τουρκία να μπορούμε να ανταπεξέλθουμε στις αυξημένες απαιτήσεις νικηφόρα. Φυσικά για να γίνει αυτό θα απαιτηθεί ,όπως θίξαμε στην εισαγωγή του παρόντος άρθρου, να συνυπάρχουν επιπλέον η ύπαρξη ενός αρίστου πρωτοποριακού σχεδίου και η ορθή εφαρμογή του στο πεδίο της μάχης . Για αυτά θα αναφερθούμε σε νεώτερο άρθρο –ανάλυση στο εγγύς μέλλον

*Παναγιώτης Νάστος
Σχης (ε.α)-Αναλυτής –Συγγραφέας-Μέλος ΕΛΙΣΜΕ 

Κωνσταντίνος Γκίνης*: Οι Πολιτικο-Στρατιωτικές Σχέσεις στην Ελλάδα της Κρίσης (2008-2015) και το Δίλημμα της Κηδεμονίας!

on Tuesday, 19 November 2019. Posted in Μελέτες

Το αντικείμενο των σχέσεων πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας σε περιόδους ειρήνης, κρίσεως και πολέμου, λόγω της σημασίας του απασχολεί εκτενώς κάθε ευνομούμενο κράτος.
Παρά την πλούσια αλλά ατυχή εθνική εμπειρία, η Ελλάς θεωρεί το εν λόγω αντικείμενο ως θέμα «ταμπού», με αποτέλεσμα τα βήματα βελτιώσεως στον τομέα αυτό να είναι πενιχρά.
Θεσμικά στην Ελλάδα:
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι αρχηγός των ΕΔ της Χώρας, που τη διοίκησή τους ασκεί η Κυβέρνηση, όπως νόμος ορίζει. Απονέμει επίσης τους βαθμούς σε όσους υπηρετούν σ' αυτές, όπως νόμος ορίζει.
Η ευθύνη για την άμυνα της Χώρας ανήκει στην Κυβέρνηση, η οποία καθορίζει την Πολιτική Εθνικής Άμυνας και ασκεί τη διοίκηση των Ενόπλων Δυνάμεων. Κύριο όργανο για τη λήψη αποφάσεων, που αφορούν την άσκηση της ΠΕΑ και γενικά την Εθνική Άμυνα της Χώρας, είναι το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εξωτερικών και Άμυνας.
Αποτελεί διαχρονικό και παγκόσμιο ζητούμενο η αρμονία, η αποδοτικότητα, η λειτουργία και η αποτελεσματικότητα των ΠΣΣ. Είναι χαρακτηριστική η δήλωση του Georges Clemenceau: Ο Πόλεμος είναι άκρως σοβαρό θέμα για να τον εμπιστευθούμε στο Στρατό! Ήταν η δήλωση αυτή, πραγματική ανικανότητα κάποιων στρατηγών ή προσωπική αντιπάθεια του μεγάλου αυτού πολιτικού στο Στρατό; Αλλά, Ποιός τους φύλακες θα φυλάττει? Ερωτά ο Πλάτων στην πολιτεία του 2400 χρόνια πριν. Στο έργο, έδωσε ιδιαίτερη σημασία στη θέση και στο ρόλο του στρατού μέσα σε μια ευνομούμενη κοινωνία. Ο μεγάλος φιλόσοφος κατάλαβε πολύ καλά ότι οι άνθρωποι δεν μπορούν να λειτουργήσουν μια τέλεια κοινωνία και ότι οι εξουσιαστές, μονάρχες, πολιτική ηγεσία, δικτάτορες κλπ πάντα αναζητούν το μονοπώλιο της εξουσίας με άλλες λέξεις τον πλήρη έλεγχο του στρατού.


Ο Επίτιμος Α/ΓΕΣ Στρατηγός ε.α. Κωνσταντίνος Γκίνης εκπόνησε μια εξαιρετική μελέτη-ανάλυση για το θέμα των Πολιτικο-Στρατιωτικών Σχέσεων στην Ελλάδα της Κρίσεως (2005-2018), την οποία ανάρτησε στο Περιοδικό Στρατηγείν.


Πιστεύοντας ότι πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο, περιεκτικό, ρεαλιστικό και διδακτικό κείμενο -ιδιαίτερης βαρύτητας- ανεπιφύλακτα, προτείνω ότι αξίζει να μελετηθεί και να χρησιμοποιηθεί ως κείμενο αναφοράς!

Κατεβάστε το κείμενο PDF

Κωνσταντίνος Γκίνης: Επίτιμος Α/ΓΕΣ,

Έχει υπηρετήσει ως Επιτελής στο Γενικό Επιτελείο Στρατού και στο Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας.
Υπηρέτησε επίσης στην Ελληνική Στρατιωτική Αντιπροσωπεία στο Αρχηγείο του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες και σε ειρηνευτικές αποστολές στην πρώην Γιουγκοσλαβία.
Γενικός Επιθεωρητής Στρατού και της Διοίκησης της 1ης ΣΤΡΑΤΙΑΣ, κατόπιν απόφασης του Κυβερνητικού Συμβουλίου Εξωτερικών και Άμυνας.
Διοικητής στη ΧΙΙ-Μ/Κ-ΜΠ ‘’ΕΒΡΟΥ’’, Διευθυντής Α’ Κλάδου του ΓΕΣ, Διευθυντής της Διευθύνσεως Επιχειρήσεων του ΓΕΣ, Διοικητής 80 ΑΔΤΕ, Διευθυντής Συντονισμού Επιτελείου του ΓΕΕΘΑ, Διοικητής Διεύθυνσης Πυροβολικού στη XVI-Μ/Κ-ΜΠ ‘’ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ’’, Διευθυντής του Επιτελικού Γραφείου του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ τα έτη 2004-2005.
Υπηρέτησε στην Ελληνική Στρατιωτική Αντιπροσωπεία στο Αρχηγείο του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες και σε ειρηνευτικές αποστολές στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Διαμνημονεύσεις Μετάλλια Του έχουν απονεμηθεί όλες οι διαμνημονεύσεις και τα μετάλλια που προβλέπονται από τον βαθμό του.
 

Γράφουν οι Αθανασιάδου Πολυκλέτα και Γιαλή Όλγα. «ΟΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΣΠΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ TCP»

on Saturday, 16 November 2019. Posted in Μελέτες

Στις 31/10 πραγματοποιήθηκε στο Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών ομιλία με θέμα «Οι ενεργειακές ισορροπίες στην Κασπία Οι ενεργειακές ισορροπίες στην Κασπία (Trans Caspian Pipeline).  Ομιλήτριες ήταν οι ερευνήτριες του θέματος κ. Αθανασιάδου Πολυκλέτα και κ. Γιαλή Όλγα.

Αναλυτικά, παρουσίασαν την κατάσταση στη Κασπία σε σχέση με τα ενεργειακά αποθέματα που διαθέτει ενώ εξέτασαν και το ενδιαφέρον ερώτημα των διαφορετικών αριθμητικών και ποσοτικών προσεγγίσεων στις διάφορες  που συνάντησαν κατά τη διάρκεια της έρευνας τους (ρωσικές, δυτικές και χωρών της Κασπίας). Αναφέρθηκαν, στη συνέχεια, στο ιστορικό θεσμικό αλλά και νομικό πλαίσιο σχετικά με το καθεστώς της, όπως και στις σχέσεις μεταξύ των χωρών που βρέχονται από την Κασπία Θάλασσα.

Πιο συγκεκριμένα, εστιάζοντας στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής μεταξύ των χωρών επικεντρώθηκαν στην κατασκευή του TCP (αγωγός φυσικού αερίου από Τουρκμενιστάν προς  Ευρώπη), ο οποίος έχει σκοπό να παραμερίσει την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από την Ρωσία, και στους προβληματισμούς που προκύπτουν σχετικά με την κατασκευή του. Εξετάζοντας, λοιπόν, τα γεγονότα (όπως τη πρόσφατη Συμφωνία Ρωσίας – Τουρκμενιστάν) κατέληξαν στην εκτίμηση ότι οι πιθανότητες κατασκευής του αγωγού είναι ελάχιστες, αν όχι, μηδαμινές, αφού πλέον φαίνεται να έχει χάσει την αρχική σκοπιμότητα του.

 Κατεβάστε την παρουσίαση ΡΡΤ  ΕΔΩ!     και το κείμενο της μελέτης  ΕΔΩ!

ΕIV Χατζηάστρου Μιχαήλ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΥΞΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

on Monday, 11 November 2019. Posted in Μελέτες

Οι τεχνολογίες αύξησης της ενεργειακής απόδοσης των στρατιωτικών εγκαταστάσεων μπορεί να περιλαμβάνουν μια σειρά από επεμβάσεις σε επίπεδο οικοδομικής, ηλεκρο/μηχανολογικών εφαρμογών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αυτοματισμού και εφαρμογών βιοκλιματικού σχεδιασμού όπως:
▪ Θερμομόνωση των αδιαφανών δομικών στοιχείων του κτιριακού κελύφους.

▪ Εφαρμογή ενεργειακών διαφανών δομικών στοιχείων (κουφώματα).

▪ Εφαρμογή συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργεια (συστήματα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, θέρμανσης, ψύξης, παραγωγής ζεστού νερού χρήσης).

▪ Εφαρμογή συστημάτων οικονομικού φωτισμού.

▪ Εφαρμογή έξυπνων συστημάτων αυτοματισμού και διαχείρισης της ενέργειας.

▪ Εφαρμογή μεθόδων παθητικού δροσισμού (σκίαση).

Ειδικότερα, αναλύοντας και λαμβάνοντας υπόψη:
▪ την περιβαλλοντική πολιτική του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ),

▪ το εθνικό και ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο τεχνολογιών αύξησης της ενεργειακής απόδοσης, και

▪ τις απαιτήσεις σε επίπεδο σχεδιασμού που πρέπει να τηρούνται για την ειδική κατηγορία των στρατιωτικών εγκαταστάσεων, πραγματοποιούνται στοχευμένες τεχνολογικές προτάσεις ενεργειακής αναβάθμισης και περιγράφονται οι μεθοδολογίες επεμβάσεων που εξασφαλίζουν παράλληλα με την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, ένα ευρύτερο σύνολο λειτουργικών χαρακτηριστικών, κρίσιμων για την ειδική κατηγορία στην οποία ανήκουν οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις, όπως:
▪ η ενεργειακή αυτονομία και ασφάλεια

▪ η βέλτιστη θερμική άνεση

▪ η μείωση του κόστους χρήσης

▪ η υψηλή πυροπροστασία,

▪ η βέλτιστη ηχομόνωση,

▪ η χαμηλή ανίχνευση στο υπέρυθρο φάσμα,

▪ η βέλτιστη ανθεκτικότητα,

▪ η μείωση του κόστους συντήρησης,

▪ η καλύτερη διαχείριση και φύλαξη.

Στόχος της διπλωματικής εργασίας, είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου οδηγού ορθών πρακτικών για την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών ενεργειακής αναβάθμισης των στρατιωτικών εγκαταστάσεων, με σκοπό την πρακτική εφαρμογή στο Όπλο του Μηχανικού (ΜΧ) και στο πλαίσιο του ρόλου του - της γενικής και αειφόρου υποστήριξης των υποδομών του Ελληνικού Στρατού.

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ PDF

Αντισυνταγματάρχης (ΤΘ) ΡΑΓΚΟΣ Γεώργιος - Επιμέλεια: Φίλιππος Κοντιζάς: ΕΘΝΟΦΥΛΑΚΗ: Ιστορική Αναδρομη - Νομικό Πλαίσιο - Προτάσεις

on Sunday, 01 September 2019. Posted in Μελέτες

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΓΕΝΙΚΑ

Η Εθνοφυλακή (militia) ή Εθνοφρουρά (National Guard) είναι ένας θεσμός ο οποίος έχει μεγάλη διάδοση τόσο σε επίπεδο κρατών, όσο και σε διαχρονική διάρκεια. Πάντοτε, όλα τα κράτη επιδίωκαν την αύξηση αριθμητικά των Ενόπλων τους Δυνάμεων μέσω της στρατολογίας/κινητοποίησης ελαφρά εξοπλισμένων τμημάτων, αποτελούμενων από κατοίκους των πόλεων ή της υπαίθρου. Τα σώματα αυτά διακρίνονταν για τον πληρέστερο ή μη στρατιωτικό χαρακτήρα της οργάνωσής τους. Η πρώτη τους εμφάνιση, ως οργανωμένων στρατιωτικά τμημάτων και σε βαθμό που να παραπέμπει στην σημερινή στρατιωτική μορφή και οργάνωση των αντίστοιχων τμημάτων, μπορεί να θεωρηθεί ότι παρατηρήθηκε κατά την ύστερη Βυζαντινή εποχή. Πράγματι, τόσο λόγω της στρατιωτικής/διοικητικής οργάνωσης της Αυτοκρατορίας σε “Θέματα” (δηλ σε μεγάλες αυτοτελείς περιφέρειες), όσο και στο κοινοτικό αυτοδιοικητικό σύστημα των επιμέρους κοινοτήτων, στην διάταξη μάχης του βυζαντινού στρατού συμπεριλαμβάνονταν “τοπικά” στρατεύματα, ιδίως σε συνοριακές περιοχές, όπως η Καππαδοκία (η αμέσως προς Βορράν της οροσειράς του Ταύρου, περιοχή, που συνόρευε με το Χαλιφάτο της Δαμασκού).

Πράγματι, οι Καππαδόκες γεωργοί ήταν οργανωμένοι σε Τάγματα, αποτελούσαν δε το μείζον τμήμα του κορμού του Πεζικού κατά τις εκστρατείες των αυτοκρατόρων στις συνοριακές περιοχές, αφού οι κεντρική αυτοκρατορική διοίκηση συνεισέφερε συνήθως τις δυνάμεις του βαριά εξοπλισμένου ιππικού. Το ηθικό και η εκπαίδευσή αυτών των τοπικά διαμενόντων και επιστρατευομένων τμημάτων ήταν σε πολύ υψηλό επίπεδο. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα μπορεί να αναφερθεί η εξαίρετη στάση που τήρησαν κατά την μάχη του Μαντζικέρτ, όπου διατήρησαν τις θέσεις τους επί αναπεπταμένου πεδίου, μη παρέχοντος ουδεμία κάλυψη, κατόρθωσαν δε να συμπτυχθούν πλήρως συντεταγμένα, ακόμα και μετά την αιχμαλωσία του Ρωμανού του Δ’, αλλά και την εγκατάλειψή τους από το Αυτοκρατορικό Ιππικό που βρισκόταν σε εφεδρεία.

Στην νεότερη ευρωπαϊκή ιστορία μπορούν να επισημανθούν σπουδαία και σημαντικά παραδείγματα “Εθνοφρουρών/Εθνοφυλακών” , οι οποίες επέδειξαν αξιόλογη πολεμική δράση, επιτυγχάνοντας σημαντικές νίκες οι οποίες σε κάποιες περιπτώσεις ανέτρεψαν την ροή της Ιστορίας. Το χαρακτηριστικότερο τέτοιο παράδειγμα, ήταν οι Ελβετοί χωρικοί, οι οποίοι για πρώτη φορά οργανώθηκαν εκ των ενόντων σε στρατιωτικά τμήματα, προκειμένου ν’ αντιμετωπίσουν τις εισβολές επίδοξων κατακτητών της ορεινής χώρας τους, και συγκεκριμένα των Αψβούργων της Βιέννης (οι οποίοι ετύγχαναν και επικυρίαρχοί τους, κατά τα τότε φεουδαρχικά ειωθότα της Δ Ευρώπης), αλλά και των Δουκών της Βουργουνδίας, οι οποίοι επίσης εποφθαλμιούσαν τα εδάφη των ελβετικών καντονιών. Και ενώ η ήττα των Αψβούργων ήταν μεν αρκούντως σημαντική, και οδήγησε στην αποτίναξη του ελέγχου τους επί των Καντονιών, η αντίστοιχη ήττα των Βουργουνδών ήταν τόσο συντριπτική ώστε οδήγησε στην ίδια την κατάλυση του Δουκάτου της Βουργουνδίας, αφού ο ίδιος ο Βουργουνδός Δούκας σκοτώθηκε επί του πεδίου της Μάχης, όντας δε άτεκνος, το Δουκάτο του απορροφήθηκε από το Βασίλειο της Γαλλίας.

Φυσικά, το διαχρονικά σημαντικότερο παράδειγμα Εθνοφυλακής/Εθνοφρουράς είναι αυτό της Αμερικανικής Εθνοφρουράς, ο θεσμός της οποίας είναι βαθύτατα συνυφασμένος με την ιστορική συνείδηση των αμερικανών πολιτών, αλλά και την καθημερινή κοινωνική πραγματικότητά τους. Η Εθνοφρουρά, είναι από τους παλαιότερους θεσμούς του αμερικανικού κράτους, αφού η πρώτη ίδρυση της ανάγεται στο έτος 16074, οπότε και οι τότε άποικοι οδηγήθηκαν στον σχηματισμό της, προκειμένου να εξασφαλίσουν την αυτοπροστασία τους είτε από τους ιθαγενείς, είτε από πειρατές, είτε από εχθρικές προς την Βρετανία (της οποίας αποτελούσαν πολίτες) δυνάμεις, και ιδίως τους Γάλλους του τότε γαλλικού Καναδά αλλά και τους Ισπανούς. Αυτές οι πολλαπλές απειλές, οι οποίες συνεχίστηκαν και μετά την ίδρυση του αμερικανικού κράτους, οδήγησαν συν τω χρόνω στον μετασχηματισμό της Εθνοφυλακής σε έναν αξιόμαχο καθαρά στρατιωτικό οργανισμό, ο οποίος απετέλεσε ουσιαστικά και τον πυρήνα σχηματισμού του αμερικανικού στρατού, αφού όταν εν τέλει οι άποικοι εξεγέρθηκαν κατά των Βρετανών το 1776, οι πρώτες διαθέσιμες δυνάμεις ήταν αυτές των Εθνοφυλάκων, των επονομαζόμενων “minutemen”, δηλαδή ανθρώπων “του λεπτού”, οι οποίοι ονομάστηκαν έτσι, ακριβώς λόγω της άμεσης ετοιμότητας συγκέντρωσης και ανάληψης δράσης προς αντιμετώπιση κάθε απειλής. Ένα χαρακτηριστικό, που είχε προκύψει κυρίως από τις πολεμικές μεθόδους των ιθαγενών της Αμερικής, οι οποίοι εξαπέλυαν αιφνιδιαστικές προσβολές στους αγροτικούς/ημιαστικούς οικισμούς των αποίκων, γεγονός το οποίο επέβαλε την άμεση ετοιμότητα των κατοίκων. Άλλωστε, ένας από τους λόγους σχηματισμού της Εθνοφυλακής, ήταν και το γεγονός ότι οι Βρετανοί, όντες κυρίως ναυτική πολεμική δύναμη, δεν διατηρούσαν μεγάλες χερσαίες στρατιωτικές δυνάμεις, επικεντρωνόμενοι, ειδικά στις υπερπόντιες κτήσεις τους, στην συγκρότηση ισχυρών ναυτικών μοιρών, με αποσπάσματα πεζοναυτών, προκειμένου να πλήττουν τους εχθρούς τους σε νευραλγικά σημεία (όπως πχ οι πλούσιες ισπανικές κτήσεις της Καραϊβικής).

Η επιλογή αυτή άφηνε τους αποίκους εκτεθειμένους στις εχθρικές επιθέσεις, αλλά από την άλλη μεριά τους επέτρεπε να οργανώσουν τα δικά τους στρατιωτικά τμήματα. Η Εθνοφρουρά σήμερα, έχει εξελιχθεί σε έναν παράλληλο στρατιωτικό μηχανισμό, ικανό να χρησιμοποιηθεί σε πληθώρα αποστολών, ακόμη και εκτός αμερικανικού εδάφους. Διαθέτει δύο κλάδους, χερσαίο και αεροπορικό, έχει δε συμβάλει τα μέγιστα στην λειτουργία του αμερικανικού κράτους, αφού πέραν των όποιων πολεμικών αποστολών, έχει συνδράμει πλείστες φορές στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών (δασικές πυρκαϊές, πλημμύρες, καταστροφές από ανεμοστροβίλους). Ακόμη μια συνεισφορά της, είναι αυτή σε περιπτώσεις έκρυθμων εσωτερικών καταστάσεων, από πλευράς αντιμετώπισης οχλοκρατικών εκδηλώσεων, και τήρησης της δημίσιας τάξης. Ουσιαστικά, αποτελεί τον ένοπλο βραχίονα της κάθε Πολιτείας, ευρισκόμενη υπό τις διαταγές του Κυβερνήτη, ο οποίος δύναται να την ενεργοποιεί όταν παραστεί η όποια ανάγκη. Χαρακτηριστικό αυτού, είναι η μόλις προ ημερών αποστολή Εθνοφρουρών για επιτήρηση των συνόρων ΗΠΑ-Μεξικού, και περιορισμό της λαθρομετανάστευσης. Η ενέργεια αυτή έλαβε χώρα κατόπιν προφορικής επιθυμίας του Αμερικανού Προέδρου κ Τράμπ, για ανάπτυξη μέχρι και 4000 Εθνοφρουρών στα σύνορα. Οι πρώτες Πολιτείες που ανταποκρίθηκαν ήταν η Καλιφόρνια, η οποία συμφώνησε να αναπτύξει 400 Εθνοφρουρούς, η Αριζόνα 225 και το Τέξας άλλους χίλιους και πλέον.

Η Εθνοφρουρά, αν και ως θεσμός υπάγεται κατ’ αρχήν στους Κυβερνήτες των Πολιτειών, σε ομοσπονδιακό επίπεδο εμπίπτει στις αρμοδιότητες του Υπουργείου Άμυνας, όπου λειτουργεί και αρμόδια Διεύθυνση, η οποία επιβλέπει και συντονίζει το έργο των επιμέρους πολιτειακών Εθνοφυλακών. Χαρακτηριστικό της σημασίας που αποδίδει το Πολιτειακό και Στρατιωτικό Σύστημα των ΗΠΑ, είναι το γεγονός ότι ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Εθνοφρουράς του Αμερικανικού ΥΠΕΘΑ είναι αντιστράτηγος (“four star general”), ο οποίος μάλιστα μετέχει του αμερικανικού ΣΑΓΕ (Joint Chiefs of Staff). Τέλος, αξίζει ν’ αναφερθεί ότι οι αμερικανικές ΕΔ, επιθυμώντας να τιμήσουν την ιστορική μνήμη των προγόνων τους, ονόμασαν ήδη από δεκαετίες, τους βαλλιστικούς πυραύλους που αποτελούν το κύριο όπλο πυρηνικής αποτροπής, με την ονομασία “Minutemen”, θέλοντας να τιμήσουν την ετοιμότητα των αντίστοιχων Εθνοφρουρών της περιόδου της αμερικανικής επανάστασης, αλλά και να υποδηλώσουν την υψηλή ετοιμότητα ανταπόκρισης προς υπεράσπιση της Πατρίδος. 

PDF

ΚΑΤΣΟΥΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ: - Sea Power

on Wednesday, 28 August 2019. Posted in Μελέτες

Στην παρούσα διατριβή παρουσιάζεται η «Ναυτική Ισχύς» ώστε να καταδειχθεί η ιδιαιτερότητα που παρουσιάζει καθώς και η διαφορετικότητα της επίδρασής της σε σχέση με τις υπόλοιπες ΕΔ. Απώτερος στόχος είναι να αναδειχθεί η δυνατότητα χρήσης της από ένα κράτος είτε είναι «ισχυρό» είτε όχι, προκειμένου να ισχυροποιήσει διπλωματικά τις θέσεις του. Προς υποβοήθηση, παρατίθενται τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα στα οποία καταδεικνύονται τα συστατικά, τα πλεονεκτήματα που προσφέρει αλλά και οι συνέπειες από την εφαρμογή της ή μη.

The article presents the “Sea Power” in order to illustrate the particularity it presents as well as the difference of its influence with respect to the other types of armed forces. The ultimate goal is to show whether a state is able to use this power type, independently it is "strong" or not, in order to diplomatically strengthen its positions. The second part presents three typical examples that illustrate the ingredients, the benefits it offers, and the consequences of applying it or not.

PDF

 

Ιωάννης Μπαλτζώης*: Υβριδικοί Πόλεμοι

on Friday, 02 August 2019. Posted in Μελέτες

 


 Γράφει ο Ιωάννης Αθ. Μπαλτζώης*
Η παρούσα ανάλυση αποτελεί προδημοσίευση μέρους  του βιβλίου του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ), με τίτλο «Υβριδικοί Πόλεμοι», που πρόκειται να εκδοθεί στο άμεσο μέλλον.
Είναι μια συλλογική συγγραφική προσπάθεια, που θα αναφέρεται στην ιστορία και σε διάφορες μορφές και εφαρμογές του Υβριδικού Πολέμου σε  περιοχές στην Ευρώπη και στην Μέση Ανατολή. Το παρόν απόσπασμα, αφορά μέρος του κεφαλαίου για τον Υβριδικό Πόλεμο του Ισλαμικού Κράτους, με πολλά άγνωστα μέχρι σήμερα στοιχεία.
Εισαγωγή.
Ο Υβριδικός Πόλεμος (ΥΠ) , Hybrid Warfare (HW) έχει γίνει ο πλέον δημοφιλής όρος στους ακαδημαϊκούς, στρατιωτικούς και πολιτικούς κύκλους. Αλλά τι σημαίνουν όντως ο όρος και πώς εφαρμόζεται αυτή η προσέγγιση του πολέμου από τους κρατικούς και μη κρατικούς φορείς στην πράξη; Ο όρος υβρίδιο σημαίνει κάτι ετερογενές, πολυμορφικό ή πολλαπλά ποικίλο.  Όμως, όσον αφορά τον πόλεμο, τι σημαίνει αυτό; Ο όρος χρησιμοποιήθηκε ευρέως και διεθνώς μετά την αριστοτεχνική και πρωτοποριακή στην μεθοδολογία επιχείρηση  κατάληψης της Κριμαίας από τους Ρώσους το 2014. Έτσι θα λέγαμε ότι ο  ορισμός για τον Υβριδικό Πόλεμο χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει τις αλλαγές στον χαρακτήρα του πολέμου από το 2005. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει τη στρατηγική της Χεζμπολά στον πόλεμο του Λιβάνου το 2006. Ωστόσο, ορισμένοι παρατηρητές και στρατηγικοί αναλυτές υποστήριξαν ότι η σύγχρονη προέλευσή της βρίσκεται στον βαλκανικό πόλεμο και στην κατάρρευση της Γιουγκοσλαβίας. Άλλοι ισχυρίστηκαν ότι στοιχεία υβριδισμού έχουν συμβεί σε πολλούς πολέμους μετά την άνοδο του «πολιτισμένου» πολέμου.  Συμβαίνει όταν ένας δρώντας (κρατικός ή μη κρατικός)   που το ασκεί εναντίον ενός αντιπάλου εισάγει ένα «κοκτέιλ» συμβατικών στρατιωτικών δυνατοτήτων, πολιτικού πολέμου, τρομοκρατίας, ανατροπής, αντάρτικου πολέμου, οργανωμένου εγκλήματος και, στη σύγχρονη εποχή, κυβερνο-πολέμου. Μπορεί επίσης να περιλαμβάνει παραβιάσεις των διεθνών νόμων του πολέμου από τον χρήστη του υβριδικού πολέμου. Όταν ο όρος εμφανίστηκε για πρώτη φορά να περιγράφει αυτό που ορισμένοι αναλυτές όπως ο Frank Hoffman[1] είδαν ως αναδυόμενες τάσεις, κάποιοι αναρωτήθηκαν  αν ο όρος πρόσθεσε κάτι νέο για να περιγράψει πολέμους διαφορετικούς από τους καθαρά συμβατικούς ή συμμετρική δύναμη στις συγκρούσεις δύναμης μεταξύ παρόμοιων στρατών. Άλλοι αναρωτιόντουσαν αν ο όρος πρόσθεσε κάτι στην υπάρχουσα πληθώρα όρων που περιγράφουν πολέμους διαφορετικούς από καθαρά συμβατικούς, όπως ακανόνιστοι, ανταρτοπόλεμοι, χαμηλής έντασης, τέταρτης γενιάς, ασυμμετρικοί, νέοι πόλεμοι, πόλεμος για πάντα, κλπ. Τελικά,  ο Υ.Π.   είναι ένας χρήσιμος όρος επειδή αναδεικνύει - επισημαίνει ορισμένα χαρακτηριστικά του σύγχρονου πολέμου από τα κράτη και τους μη κρατικούς φορείς που τον διεξαγάγουν[2]
 
 ISIS. Περίπτωση Μελέτης. 
 
Μία  από τις  πιο γνωστές  και σύγχρονες  περιπτώσεις ασύμμετρης  υβριδικής απειλής, η ακόμη καλύτερα Υβριδικού Πολέμου, που θα εξετάσουμε, είναι το λεγόμενο Ισλαμικό Κράτος  (I.K.) ή  ISIS.  Είναι γνωστόν σήμερα ότι το Ι.Κ. έχει περίπου  εξαφανιστεί από τα εδάφη της Συρίας και του Ιράκ, εκτός από κάποιες απομονωμένες ολιγομελείς ομάδες του στην έρημο της Συρίας. Φυσικά υπάρχουν πολλοί μαχητές του ISIS, καθώς και άλλες ακραίες Ισλαμιστικές Οργανώσεις, παρόμοιας ιδεολογίας στον θύλακα του Ιντλίμπ, μια επαρχία στα ΒΔ της Συρίας, όπου εκεί έχουν μεταφερθεί  σκόπιμα και με την έγκριση του ΟΗΕ δεκάδες χιλιάδες τζιχαντιστών μαχητών με τις οικογένειές των.  Το ISIS είχε χαρακτηριστεί ως υβριδική απειλή λόγω της αποτελεσματικής ικανότητά του  να αναπτύσσει, μια σειρά από συμβατικές και τρομοκρατικές τακτικές ταυτόχρονα.  Επιπλέον το  ISIS είχε  τη δυνατότητα να λειτουργεί  παγκόσμια δίκτυα προσηλυτισμού και στρατολόγησης  προκειμένου να συσπειρώσει χιλιάδες μαχητές στη θρησκευτική ιδεολογία του.  Ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ Barak Obama, υπογράμμισε αυτή την ιδέα όταν είπε ότι το ISIS αντιπροσώπευε, «ένα είδος ενός υβριδικού δικτύου και όχι μόνο ένα  τρομοκρατικό τοιούτο, αλλά ένα δίκτυο  με εδαφικές φιλοδοξίες, αλλά και με ένα  πρόσωπο  στρατηγικής και  τακτικής ενός συμβατικού  στρατού.» Το  ISIS είχε  τη δυνατότητα για  σχηματισμό, να  αναπτύσσεται, καθώς και να διατηρεί συμβατικές δυνάμεις, και ταυτόχρονα να μεγιστοποιεί  τη χρήση των παράνομων τακτικών του, προσαρμόζοντας το συνδυασμό του  για να εκμεταλλευτεί την αδυναμία των  αντιπάλου του[3] . To ISIS , αν και μη κρατικός φορέας, παρουσίασε  μια σχεδόν απαράμιλλη ικανότητα για χρήση και λήψη  πληροφοριών και αποτελεσματικού  ψυχολογικού πολέμου. Το ISIS ήταν  ιδιαίτερα έμπειρο στη χρήση των δικτύων  των «social media»  και ιδιαίτερα το «YouTube», το «Twitter» και το «blog posts»,  για το σχεδιασμό, την πρόσληψη, την συγκέντρωση χρημάτων, το μάρκετινγκ, και επωφελείται από την αποκεντρωμένη φύση των δικτύων και την ικανότητα των υποστηρικτών του, να δημιουργήσει και να λειτουργήσει το δικό του τμήμα δημοσίων σχέσεων για τη στήριξη  της οργάνωσης. Ο  πρωτοφανής αριθμός των ξένων μαχητών που είχαν επανδρώσει  την οργάνωση, αποδεικνύει την επιτυχία της πολιτικής του και της εκστρατείας του.
 
 
ΕΜΝΙ. Η Τρομερή Υπηρεσία Πληροφοριών του ΙΚ.
Μια εξαιρετική και αποκαλυπτική μελέτη δημοσιεύτηκε στην πρώτη  έκδοση του διεθνούς επιστημονικού περιοδικού «Perspectives on Terrorism»  (Απόψεις Τρομοκρατίας) για το έτος 2017[4]. Αναφέρεται  στην άγνωστη μέχρι τότε υπηρεσία πληροφοριών του ΙΚ, γνωστή  στα αραβικά ως ΕΜΝΙ , όπου  εκτός από εκπληκτικές πληροφορίες για την υπηρεσία αυτή μας παρέχει  τα πάντα για την εσωτερική λειτουργία του ΙΚ από τη γέννηση του μέχρι και σήμερα και πως η ΕΜΝΙ[5] είχε βοηθήσει  σε αυτό. Δηλαδή όσα μάθαμε για τον υβριδικό πόλεμο του Ι.Κ. είναι στο μεγαλύτερο ποσοστό από αυτή την αποκάλυψη. Φυσικά μετά από αυτά πλείστες άλλες πληροφορίες είδαν το φως της δημοσιότητας, ώστε σήμερα να γνωρίζουμε πως λειτούργησε όλο το σύστημα πληροφοριών, προπαγάνδας και μεταβίβασης εντολών του Ι.Κ.  Η μελέτη αυτή  έγινε από την Anne Speckhard [6] και τον Ahmet S. Yayla[7]  και βασίζεται σε συνεντεύξεις από  42 πρώην μέλη- αποστάτες  της τρομοκρατικής οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος αλλά και προηγούμενες επιστημονικές μελέτες, όπως το δημοσιογραφικό ερευνητικό έργο του Christoph Reuter της Der Spiegel, ο οποίος πρώτος δημοσίευσε την ανακάλυψη των αρχείων του Haji Bakr, που ήταν ο δημιουργός της ΕΜΝΙ, όπως θα δούμε παρακάτω. Τα χαρακτηριστικά και η μεθοδολογία των συνεντεύξεων επεξηγούνται από τους ερευνητές και είναι πρωτοπόρα και ενδιαφέροντα[8] .
Η προέλευση της ΕΜΝΙ αποκαλύφθηκε από σύμπτωση με την ανεύρεση  το 2014 εγγράφων, που ανήκαν στον Haji Bakr  (Χάτζι Μπακρ),  (δηλαδή του Σαμίρ Αμπντ Μωχάμεντ αλ-Καχλιφάουι), ενός πρώην σμηνάρχου της υπηρεσίας πληροφοριών του Santam Hussein, ο οποίος  ήταν  ο αρχιτέκτονας και δημιουργός της ΕΜΝΙ. Είχε προηγουμένως φυλακιστεί στις φυλακές Abu Ghraib  και στη Βάση Buka, μαζί με τον ηγέτη του ΙΚ Abu Bakr al Baghdadi, όπου εκεί γνωρίστηκαν. Μαζί του και άλλοι πικραμένοι πρώην εθνικιστές αξιωματικοί πληροφοριών του Ιράκ. 
 
 
 
Ο Haji Bakr  εστάλη από την οργάνωση   στη Συρία, τα τέλη του 2012, ως μέλος ενός μικροσκοπικού πυρήνα, με αποστολή να βοηθήσει στο σχεδιασμό των βημάτων για το μελλοντικό «Ισλαμικό Κράτος», ώστε  να κατακτήσει όσο περισσότερο έδαφος γίνεται στη Συρία και το Ιράκ.. Τα έγγραφα με τις σημειώσεις του, που  βρέθηκαν μετά το θάνατο του (2014), αποτελούνταν  από 31 σελίδες χειρόγραφων σημειώσεων,  οργανογραμμάτων, λιστών, και προγραμμάτων και  περιγράφουν βήμα-βήμα πώς να υποτάσεις ένα έθνος. . Ο Christoph Reuter[9],  ο οποίος πρώτος ανέλυσε τα έγγραφα, έγραψε: «Αποκαλύπτουν μία πολυεπίπεδη σύνθεση και οδηγίες δράσης, μερικά ήδη δοκιμασμένα και άλλα καινούργια για κατάσταση αναρχίας στις περιοχές που κρατούν οι αντάρτες στη Συρία. Κατά ένα τρόπο, τα έγγραφα είναι ο πηγαίος κώδικας για το πιο επιτυχημένο τρομοκρατικό στρατό στη πρόσφατη ιστορία». Επιπρόσθετα, ήταν ο κώδικας για μία ομάδα αποφασισμένων τρομοκρατών να ενωθούν όχι μόνο για ανούσιες βάρβαρες τρομοκρατικές οργανώσεις, αλλά επίσης για ένα απολυταρχικό κράτος, ικανό να κυριαρχεί αδίστακτα στους πολίτες και τη περιοχή του.
 
 
Το οργανόγραμμα του Χάτζι Μπακρ 
 
Μεθοδολογία του Ι.Κ. 
 
Συνοπτικά να αναφέρουμε μερικές μεθόδους που εφάρμοσε το ΙΚ: Νέα έγγραφα  που βρέθηκαν  στο Χαλέπι επιβεβαιώνουν το εσωτερικό σύστημα παρακολουθήσεων στο ΙΚ όπως επίσης και ένα υψηλής πολυπλοκότητας σύστημα διείσδυσης και παρακολούθησης σε όλες τις οργανώσεις που τους εναντιώνονταν. Στα κατασχεθέντα αρχεία του ΙΚ από το Χαλέπι υπήρχαν μεγάλες λίστες με πληροφοριοδότες εγκατεστημένους σε κάθε επαναστατική ομάδα και ακόμη και στον κυβερνητικό στρατό. Οι λίστες επίσης επιβεβαιώνουν σαφείς  οδηγίες προς τα στελέχη του ΙΚ να παντρεύονται γυναίκες από ισχυρές οικογένειες πριν τη κατάληψη των χωριών, ώστε να κερδίζουν πίστη και συμμαχία από τις ισχυρές οικογένειες του χωριού,  προτού το ΙΚ πάρει τον πλήρη έλεγχο[10] .
Το χειρόγραφο οργανόγραμμα[11]  του Haji Bakr   δείχνει το όραμα του για την ΕΜΝΙ, καθώς σχεδίασε την αλυσίδα συλλογής, ταξινόμησης, αξιολόγησης, και εκμετάλλευσης των πληροφοριών, καθώς και την διοίκηση  που περιλαμβάνει έναν εμίρη, ή διοικητή, να είναι υπεύθυνος για δολοφονίες, απαγωγές, ελεύθερους σκοπευτές, επικοινωνίες, και κρυπτογράφηση, όπως επίσης και έναν εμίρη να επιβλέπει τους άλλους εμίρηδες «για τη περίπτωση που δε κάνουν καλά τη δουλειά τους» . Δηλαδή ένα ολοκληρωτικό σύστημα παρακολούθησης όλων, που ομοιάζει πολύ με το σοβιετικό σύστημα παρακολούθησης των πάντων, από τα πιο χαμηλά, μέχρι τα πιο υψηλά επίπεδα της δημόσιας και κομματικής ιεραρχίας.
Τα κεντρικά της ΕΜΝΙ βρίσκονταν  στη Συριακή πόλη Αλ-Μπαμπ. Ο τελευταίος γνωστός αρχηγός ήταν ο 39χρονος εκπρόσωπος τύπου του ΙΚ, ο Σύριος Abu Mohamed al Adnani, που  σκοτώθηκε τον Αύγουστο του 2016 από βομβαρδισμό των ΗΠΑ στη πόλη αλ-Μπαμπ. Στην μελέτη αναφέρεται ότι στην ΕΜΝΙ εργαζόταν πολύ μεγάλος αριθμός Μπααθιστών Αξκων, που υπηρετούσαν στις υπηρεσίες πληροφοριών του Sadam Hussein (Σαντάμ Χουσείν), καθώς και την μεθοδολογία που εφάρμοζαν για συλλογή  και αξιολόγηση των πληροφοριών κάθε μορφής, για ανακρίσεις, βασανιστήρια, για εξόντωση αντιπάλων και διαφωνούντων, για οργάνωση διαφόρων μορφών επιχειρήσεων για την επίτευξη ενός ΑΝΣΚ, σε μεγάλο βαθμό παρεμφερή  με την μεθοδολογία που εφαρμοζόταν  στο Ιράκ επί Σαντάμ Χουσείν. Τα στελέχη της ΕΜΝΙ θεωρούνταν η «αφρόκρεμα» της οργάνωσης και επιλέγονται ανάλογα, βάση της πίστης και των ικανοτήτων τους[12].
 
Η Παρακολούθηση και η Χρήση του Διαδικτύου
 
Ας δούμε τώρα πως λειτουργούσε όλο το σύστημα πληροφοριών, ενημέρωσης και έκδοσης διαταγών για τρομοκρατικές ενέργειες ή άλλης μορφής δράσεις. Πρόσβαση στο διαδίκτυο παρείχετο σε μαχητές του ΙΚ και πολίτες, σε καφετέριες που το ΙΚ αποκαλούσε «ταχυδρομεία». Το ΙΚ δεν βασίζετο  σε οποιαδήποτε υψηλού επιπέδου τεχνική παρακολούθησης της  χρήσης του διαδικτύου, αλλά αντίθετα τοποθετούσε στελέχη του ΙΚ στα «ταχυδρομεία» για να ακούνε και να βλέπουν τι επικοινωνίες γίνονται. Δηλαδή εδώ γίνεται ευρεία και αριστοτεχνική χρήση της αρχαιότερης μεθόδου συλλογής πληροφοριών, του ανθρώπινου παράγοντα, της γνωστής μεθόδου HUMINT (Human Intelligence).   Από τεχνικής πλευράς, οι υπολογιστές παρακολουθούνται με χαμηλού επιπέδου τεχνικές για το ιστορικό επισκέψεων,  ενώ ευρέως διαδεδομένα δωρεάν προγράμματα παρακολουθούν εάν γίνεται πρόσβαση σε ιστοσελίδες που απαγορεύουν. Πρόσβαση στο διαδίκτυο δίχως παρακολούθηση είναι εφικτή μέσω κινητών τηλεφώνων σε συγκεκριμένες περιοχές του εδάφους του ΙΚ αλλά όποιος το κάνει κινδυνεύει να ανακαλυφθεί τι έκανε εάν εντοπιστεί και κάνουν έρευνα στη συσκευή του.  Η Xισμπάχ, ή αστυνομία του ΙΚ, συχνά σταματoύσε όσους είναι στις περιοχές του ΙΚ και έκανε  σποραδικούς ελέγχους στις συσκευές κινητής τηλεφωνίας των πολιτών και των ίδιων των μαχητών τους.
Για τις προσωπικές τους επικοινωνίες, τα μέλη της ΕΜΝΙ έμαθαν από τις προκάτοχες τρομοκρατικές οργανώσεις, να μη χρησιμοποιούν e-mail ή τηλέφωνα που μπορούν να εντοπιστούν από ξένες υπηρεσίες πληροφοριών. Προτιμούσαν  την επικοινωνία πρόσωπο με πρόσωπο. Αυτό ήταν  δύσκολο, ωστόσο, ειδικά στις περιπτώσεις όπου η ΕΜΝΙ  χρειάζονταν  να επικοινωνήσει με ξένους μαχητές που είχαν στρατολογηθεί και επιχειρούσαν εκτός Συρίας και Ιράκ. Για αυτές τις περιπτώσεις υπήρχαν ειδικές διαδικασίες. Αν και τα απλά μέλη του ΙΚ συχνά χρησιμοποιούν τηλεφωνικές επικοινωνίες μέσω κρυπτογραφημένων εφαρμογών μέσων κοινωνικής δικτύωσης όπως το Telegram και το Whats App, η ΕΜΝΙ αποφεύγει τη χρήση τους. Αντίθετα, για την αποφυγή εντοπισμού και μέτρων ασφαλείας, τα στελέχη της ΕΜΝΙ βασίζονται σε προκαθορισμένες επικοινωνίες μέσω βιντεοπαιχνιδιών, κάνοντας χρήση βιντεοκλήσεων ή λειτουργίες συνομιλιών μέσα στο παιχνίδι. Η επικοινωνία μέσα από πλατφόρμες παιχνιδιών είναι εφευρετική, καθώς κρύβονται και αναμιγνύονται ανάμεσα από εκατοντάδες ανθρώπους που παίζουν, συζητούν, και επικοινωνούν κάθε στιγμή στο παιχνίδι. Επιπρόσθετα, χρησιμοποιούν VPN (Εικονικά Ιδιωτικά Δίκτυα: μία τεχνολογία που εγκαθιστά μία κρυπτογραφημένη σύνδεση επάνω από ένα λιγότερο ασφαλή δίκτυο για απόκρυψη της ταυτότητας, των πακέτων δεδομένων και της επικοινωνίας) για να κρύψουν της διευθύνσεις IP από όπου συνδέονται. Οι αποστάτες επίσης ανάφεραν ότι η ΕΜΝΙ έδινε στους νέους που στρατολογούσε στην Ευρώπη, λογισμικό όπως το «CCleaner», ένα πρόγραμμα που διαγράφει το ιστορικό επισκέψεων του χρήστη. Επίσης τους ζητούνταν να χρησιμοποιούν διάφορα προγράμματα κρυπτογράφησης και καθοδηγούνταν να ανεβάζουν κρυπτογραφημένα μηνύματα σε ανενεργούς λογαριασμούς email σε ένα τουρκικό εξυπηρετητή για αποφυγή εντοπισμού. Αντίστοιχα, η ΕΜΝΙ επίσης χρησιμοποιούσε νέους μυστικούς πράκτορες της στην Ευρώπη για υπηρεσίες όπως πρόσωπο-με-πρόσωπο επαφή και μεταφορά μηνυμάτων  και σε άλλα επιχειρησιακά στελέχη. Σύμφωνα με αναφορές ανακρίσεων από συλληφθέντα μέλη του ΙΚ στην Ευρώπη και Αυστραλία, η EMNI έχει στείλει επιχειρησιακά στελέχη σε Αυστρία, Γερμανία, Ισπανία, Λίβανο, Τυνησία, Μπαγκλαντές, Ινδονησία και Μαλαισία. Εσωτερικές αναφορές από πληροφοριοδότες του ΙΚ αποκάλυψαν ότι η EMNI έχει τοποθετήσει εκατοντάδες στελέχη της σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μαζί με εκατοντάδες ακόμα στη Τουρκία. Σήμερα είναι γνωστό ότι η EMNI εκπαίδευσε τους δράστες όλων των  επιθέσεων στην Ευρώπη,  πριν διαταχθούν να εκτελέσουν την τρομοκρατική ενέργεια!!  . Στελέχη της ΕΜΝΙ έχουν επίσης εμπλακεί στο σχεδιασμό και εκτέλεση πολύ περισσότερων επιθέσεων παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων πολλών επιθέσεων σε Τουρκία, Τυνησία, και Μπαγκλαντές. Μία μελέτη των καταγεγραμμένων ανακρίσεων που παρείχαν οι Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες στο New York Times αποκάλυψε ότι τα στελέχη της ΕΜΝΙ επιλέγονταν βάση εθνικότητας και ομαδοποιούνται  με βάση γλώσσας (ιδιαίτερα της μητρικής των, για την καλύτερη επικοινωνία, αλλά και εμπιστοσύνη μεταξύ των) σε μικρές, διακριτικές ομάδες για την εκτέλεση των επιχειρήσεων[13].  
 
 
Οι χώρες με τις τρομοκρατικές οργανώσεις ISIS και Al Qaida, ως το 2018.
 
Τόσο το Ι.Κ. με την ΕΜΝΙ, όσο και οι άλλες εξτρεμιστικές Ισλαμιστικές οργανώσεις αναπτύσσουν υβριδικές τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η μίμηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς, Αυτές επιτρέπουν σε τρομοκρατικές οργανώσεις να μεταδίδουν τα μηνύματά τους με σκοπό την στρατολόγηση νέων μελών, καθώς και την δημιουργία ιστότοπων, ή e-mails με δυνατότητα το hacking εχθρικού ιστοτόπου. Η υβριδική τεχνολογία επιτρέπει επίσης σε τζιχαντιστές να αμυνθούν από επιθέσεις που δέχονται από τις υπηρεσίες ασφαλείας, ή από αντιπάλους τους. Επίσης αναπτύσσουν κρυπτογραφικές επικοινωνίες. Η κρυπτογραφία είναι η τέχνη να στέλνεις και να λαμβάνεις μηνύματα με κωδικούς. Πολλές τρομοκρατικές οργανώσεις δημιουργούν τις δικές τους πλατφόρμες για να προωθήσουν τα σχέδιά τους, κάνοντας δύσκολη κάθε προσπάθεια των υπηρεσιών ασφαλείας να σπάσουν τους κωδικούς, όπως είδαμε πιο πάνω με το Ισλαμικό Κράτος[14].
 
Τρόποι Χρήσης των ΜΚΔ από το Ισλαμικό Κράτος. 
 
Ζούμε σήμερα στην εποχή της «δικτατορίας» των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τα λεγόμενα NEW MEDIA, που είναι πανίσχυρα όπλα επιρροής, προπαγάνδας, επικοινωνίας, παραπλάνησης κλπ. Πρόκειται για το «Facebook, το  Twitter, το Flickr, το ΥΟUTUΒΕ, το Istangram» κ.α, τα οποία έχουν ξεπεράσει τα μέχρι τώρα παντοδύναμα ΜΜΕ.  Είναι  σημαντικότατα «εργαλεία» στην διάθεση των πάντων  με πολλαπλασιαστικό δίκτυο επικοινωνίας και που χρησιμοποιούνται από οργανώσεις, κρατικές οντότητες, υπηρεσίες, εταιρίες , οργανισμούς  και άτομα για διάχυση μηνυμάτων, προώθηση πληροφοριών, απόκτηση δυνατοτήτων μεγαλύτερου ακροατηρίου ενώ παράλληλα μέσω της επικοινωνίας ανταλλάσσονται πολύ γρήγορα σκέψεις, ενημέρωση,  πληροφορίες και ενέργειες κάθε φύσης και περιεχομένου. Μέσω  αυτών μπορείς επίσης να ενημερώσεις, να αποκαλύψεις, να παραπλανήσεις, να αποκρύψεις, να κατευθύνεις να προωθήσεις  ιδέες, πράγματα και καταστάσεις  και να κινηθείς σε εντελώς διαφορετικά πλαίσια από τα μέχρι τώρα δεδομένα.
Για να καταλάβουμε καλύτερα πως γίνεται η χρήση του διαδικτύου θα αναφερθούμε  στην δομή του. To διαδίκτυο , World Wide Web (WWW) χωρίζεται  σε τρία μέρη. Το πρώτο είναι το «επιφανειακό διαδίκτυο,  αυτό που χρησιμοποιούμε στις καθημερινές μας επαφές, με εφαρμογές   όπως, Google, Twitter, Facebook, Yahoo, In, Gmail, YouTube κλπ, το οποίο είναι το 10% του χρησιμοποιούμενου διδικτύου. Το επόμενο είναι το Deep Web, το οποίο αποτελεί το 90% του διαδικτύου. Και τέλος είναι το Dark Web, για το οποίο  δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία και απαιτούνται ειδικά προγράμματα και εφαρμογές, όπως το TOR, καθώς και ειδικές τεχνικές και γνώσεις για να κάνεις χρήση.   
 
 
Γραφική παράσταση του διαδικτύου.
 
Το Ισλαμικό Κράτος,  χρησιμοποιούσε τα ανωτέρω ΜΚΔ ως πλατφόρμες προπαγάνδας, προώθησης ιδεολογικών θέσεων και τάσεων, ενημέρωσης των ομοϊδεατών για τακτικές ενέργειες της οργάνωσης σε διάφορα επίπεδα, για παρατεταμένες ψυχολογικές επιχειρήσεις, με πραγματικά εντυπωσιακούς ρυθμούς, κάτι που απαιτεί τεράστια προσπάθεια και ενισχυμένη φαντασία από πλευράς κρατών και αντιτρομοκρατικών οργανώσεων για να το αντιμετωπίσεις. Το κυβερνο-τζιχάντ (Cyber-jihad)  έχει πραγματοποιήσει εκπληκτική πρόοδο στην χρήση του κυβερνοχώρου, που εκ των πραγμάτων προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες προς κάθε κατεύθυνση. Μέσα από τον κυβερνοχώρο προωθείται η ενημέρωση και η ριζοσπαστικοποίηση στελεχών, η προβολή και προπαγάνδα και η στρατολόγηση νέων μελών, ο εκφοβισμός και ο έλεγχος των μαζών διεθνώς, με άμεσες και πολύ δυνατές επιπτώσεις για την διεθνή ασφάλεια και όχι μόνο . Σήμερα, όποιος έχει ένα Smart Phone μπορεί να προωθήσει πολύ άνετα ριζοσπαστικά μηνύματα. Βρισκόμαστε σε εποχή μετασύγχρονων πολέμων. Το Ισλαμικό Κράτος χρησιμοποιεί   «ελεύθερους συνεργάτες» μέσω των οποίων επιδιώκει τη δημιουργία επαφών και σχέσεων με Δυτικούς υποστηρικτές. Οι συνομιλίες γίνονται μέσω ειδικής πλατφόρμας όπως το «Telegram» και το «Surespot. Οι γνωστές εφαρμογές στο twitter είναι η «Αυγή» και ο «Ισλαμικός Κόμβος»: H Αυγή είναι προσβάσιμη μέσω του “google play store”, της πλατφόρμας δηλαδή του Google για ινητά που χρησιμοποιούν αυτό το λογισμικό, ενώ ο Ισλαμικός Κόμβος είναι διαθέσιμος για τους χρήστες του Iphone. Έχουμε μπροστά μας μια νέα γενιά κυβερνοτρομοκρατών. Έχουμε μπροστά μας ένα νέο «ALUMNI», πτυχιούχων από τα μέτωπα του Ιράκ της Συρίας και της Λιβύης. Το «cyber jihad»  είναι πλέον η πραγματικότητα που συνεχώς εξελίσσεται.[15].
 
 
 
 
Είναι πλέον γνωστό , ότι το Ισλαμικό Κράτος, όπως  και άλλες εξτρεμιστικές οργανώσεις σήμερα,   ήταν η οργάνωση με την πιο επιτυχημένη διαδικτυακή προπαγάνδα. Έτσι τίθεται το ερώτημα πως οι τρομοκράτες έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο και με ποιο τρόπο το χρησιμοποιούν. Σύμφωνα με άρθρο του Spiegel, που αναδημοσιεύτηκε  στο CNN Greece   πίσω από την παροχή δικτύου βρίσκεται η  Ευρώπη, τη στιγμή που υποτίθεται η Ε.Ε. και όλες οι χώρες του Δυτικού κόσμου, συμμετέχουν στη συμμαχία κατά των τζιχαντιστών. Όπως αποκαλύπτεται στο ρεπορτάζ, ευρωπαϊκές εταιρίες δίνουν τη δυνατότητα σε πολλές  ακραίες οργανώσεις ακόμη και σήμερα, να έχουν πρόσβαση σε πλατφόρμες για να συνεχίζουν την προπαγάνδα τους και η απορία είναι γιατί δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί. Αυτό που δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα, είναι εάν οι συγκεκριμένες εταιρίες, που παρέχουν διαδικτυακές υπηρεσίες  γνωρίζουν, αν  ανάμεσα στους «πελάτες» τους βρίσκονται και οι τζιχαντιστές. Όμως το Spiegel υποστηρίζει ότι έχει στην κατοχή του έγγραφα που αποδεικνύουν ότι η παροχή Ιντερνετ ενδέχεται να γίνεται εν γνώσει αυτών των εταιριών. Τούτο σημαίνει πως θα μπορούσαν να προχωρήσουν στην παύση παροχής διαδικτύου στον ISIS. Όπως αποκαλύπτει το γερμανικό περιοδικό, η τεχνολογία που χρειάζεται για να έχει κανείς διαδικτυακή πρόσβαση σε Ιράκ ή Συρία, πρέπει να αγοραστεί στην επαρχία Χατάι, στην Τουρκία κοντά στα συριακά σύνορα. Ο συνολικός εξοπλισμός φτάνει  περίπου 500 δολάρια στη Συρία, χωρίς να συμπεριλαμβάνονται στην τιμή οι χρεώσεις από τον εκάστοτε πάροχο. Και ιδού μια άλλη απόδειξη για τον ύποπτο και επικίνδυνο ρόλο της Τουρκίας, εκτός των άλλων, για την δημιουργία και γιγάντωση των τζιχαντιστικών οργανώσεων που δρούσαν και δρουν ακόμη  στην Συρία και δη στον θύλακα του Ιντλίμπ. Άλλωστε υπάρχουν χιλιάδες δορυφορικά πιάτα που επιτρέπουν στους χρήστες την πρόσβαση στο διαδίκτυο μέσω δορυφόρου. Σύμφωνα πάντα με το Spiegel, τα δορυφορικά πιάτα φτάνουν στη Μέση Ανατολή μέσω Ρότερνταμ, μέσα  σε κοντέινερ και να αποστέλλονται από το λιμάνι κάθε χρόνο σε προορισμούς σε όλο τον κόσμο, ενώ από τις εταιρίες που παρέχουν δορυφορική κάλυψη συγκαταλέγεται και μία γαλλική. Πρόκειται για τον γαλλικό όμιλο Eutelsat, ο οποίος βρίσκεται στην κορυφή της λίστας των εταιριών που προσφέρουν στους τζιχαντιστές τη δυνατότητα να συνεχίζουν την προπαγάνδα του τρόμου. Το περιοδικό επικοινώνησε με την εταιρία, η οποία όμως  υποστήριξε ότι δε μπορεί να ελέγξει πώς χρησιμοποιούνται τα τερματικά της και ότι δεν έχει επαφή με τους πελάτες. Και  το  Spiegel εξηγεί, ότι αυτός  ο ισχυρισμός δεν ευσταθεί, καθώς οι χρήστες για να έχουν ολοκληρωμένη πρόσβαση στο Διαδίκτυο πρέπει μέσω GPS να δώσουν την ακριβή τοποθεσία τους. Την ίδια ώρα, πέρα από τη γαλλική εταιρία, η βρετανική Avanti Communications και η λουξεμβουργιανή SES, εικάζεται ότι «συνεργάζονται» με τις περιοχές που έχουν περάσει στα χέρια των τζιχαντιστών.
«Τα στοιχεία GPS που έχει στην κατοχή του το Spiegel από το 2014 έως και το 2015, ξεκάθαρα αποδεικνύουν ότι τα δορυφορικά πιάτα εντοπίζονται με ακρίβεια σε σημεία που τελούσαν υπό τον έλεγχο του Ισλαμικού Κράτους», αναφέρει το δημοσίευμα. Οι δε σύγχρονοι Αμερικανικοί, Ρωσικοί, Ισραηλινοί και λοιποί δορυφόροι έχουν ακρίβεια  και ευκρίνεια  εκατοστών στην λήψη εικόνων .
 
Τρόποι  Αντιμετώπισης. Η Κυβερνοεπίθεση στα πλαίσια του Διεθνούς Δικαίου. Το εγχειρίδιο του Ταλλίν. 
 
Σύμφωνα με την τελευταία παρουσίαση που έκανε ο Διευθυντής της Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, (DNI) Dan Coats, «Ο ISIS έχει ακόμα στην υπηρεσία του χιλιάδες μαχητές στη Συρία, στο Ιράκ και παγκοσμίως. Διατηρεί την παρουσία του σε οκτώ χώρες και έχει υποστηρικτές στο Διαδίκτυο. Η ηγεσία της Αλ Κάιντα ενδυναμώνει τη δομή της οργάνωσης διεθνώς και συνεχίζει να υποστηρίζει τις επιθέσεις της κατά της Δύσης και των ΗΠΑ»[16].
Πριν αναφερθούμε σε τρόπους και μεθόδους αντιμετώπισης ας εξετάσουμε τον κυβερνοπόλεμο από άποψη διεθνούς δικαίου. Το Άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ [17], ορίζει πως «Καμιά διάταξη αυτού του Χάρτη δε θα εμποδίσει το φυσικό δικαίωμα της ατομικής ή συλλογικής άμυνας, σε περίπτωση που ένα Μέλος των Ηνωμένων Εθνών δέχεται ένοπλη επίθεση, ως την στιγμή, που το Συμβούλιο Ασφαλείας θα πάρει τα αναγκαία μέτρα για να διατηρήσει την διεθνή ειρήνη και ασφάλεια». Δηλαδή καθορίζεται σαφώς το δικαίωμα κάθε κρατικής οντότητας για νόμιμη άμυνα, έναντι ενόπλου όμως επιθέσεως. Έτσι μέχρι σήμερα δεν έχει καθοριστεί με σαφήνεια η έννοια της κυβερνοεπίθεσης, ούτε έχει επέλθει πλήρης διακρατική συμφωνία για το αν τελικά αυτή μπορεί να θεωρηθεί ή να εξομοιωθεί ως ένοπλη επίθεση, σύμφωνα με το δίκαιο του πολέμου (Jus ad bellum), όπως αυτό καθορίζεται από τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ και στο «Δίκαιο των Ενόπλων Συγκρούσεων» και αφετέρου τα κράτη είναι υποχρεωμένα να εφαρμόσουν και να σεβαστούν τους κανόνες του ¨Jus in bello¨[18] .
Για τον λόγο αυτό, το ΝΑΤΟ πριν λίγα χρόνια δημιούργησε μια ομάδα εργασίας, ανεξάρτητων νομικών και τεχνικών εμπειρογνωμόνων, προκειμένου να συντάξουν μια μελέτη για το πώς οι διεθνείς κανόνες δικαίου μπορούν να έχουν  εφαρμογή στον κυβερνοπόλεμο. Έτσι δημιούργησαν το λεγόμενο «Εγχειρίδιο του Τάλλιν» (The Tallin Manual), όπου  συμφώνησαν (εκτός των άλλων) ομόφωνα, πως οι υφιστάμενες κανόνες δικαίου , οι οποίοι ρυθμίζουν το “Jus ad Bellum” ( το δίκαιο που εφαρμόζεται προ της έναρξης των εχθροπραξιών) , αλλά και το   “Jus in Bello” (το δίκαιο που εφαρμόζεται αμέσως μετά την έναρξη των εχθροπραξιών) ισχύουν και για τις επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο[19]. 
Τα μέτωπα πλέον των πολέμων δεν είναι γραμμικά ούτε ευκρινή. Είναι παράλληλα και σε άλλους χώρους όπου διεξάγονται δαιδαλώδεις ψυχολογικές, πληροφορικές και επιχειρήσεις επιρροής με βασικό χώρο το διαδίκτυο. Σε αυτό τον χώρο οι τρομοκράτες έχουνε προνομιακή θέση και προπαγανδίζουν, εκφοβίζουν, στρατολογούν στελέχη και προετοιμάζουν τις επόμενες πολύνεκρες τρομοκρατικές τους επιθέσεις. Και αυτός ο πόλεμος είναι επίσης πολύ δύσκολος και θα απαιτηθεί χρόνος από την Δύση να επικρατήσει. Κάποιοι μιλάνε για πόλεμο που μπορεί να κρατήσει 20-30 χρόνια.
Έτσι είναι όσο ποτέ άλλοτε απαραίτητη μια Στρατηγική Επικοινωνίας σε μεσαίο επίπεδο για να αντιληφθεί ο μέσος πολίτης της κάθε χώρας την φύση και το μέγεθος των κυβερνοαπειλών. Κάθε χώρα θα πρέπει να έχει μια κρυστάλλινη Εθνική Στρατηγική για τον Κυβερνοχώρο με  δεδομένη ανεξάρτητη Αρχή, υπεύθυνη για τα θέματα της ασφάλειας στο διαδίκτυο και η οποία θα έχει ευρύτερη συνεργασία με τις μυστικές υπηρεσίες και τις υπεύθυνες αρχές για την ασφάλεια στο διαδίκτυο. Θα πρέπει να αναγνωριστεί επίσημα και υπεύθυνα από όλα τα κράτη ότι οι κυβερνοαπειλές αποτελούν ξεκάθαρη μορφή απειλών για την εθνική, συμμαχική, περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια. Είναι απαραίτητο οι διάφορες Κοινωνίες της Πληροφορίας και άλλοι μη-κυβερνητικοί  οργανισμοί να υποστηρίξουν πρωτοβουλίες που να έχουν ως στόχο την σωστή λειτουργία του διαδικτύου.
Ιδιαίτερη σημασία για την καταπολέμηση της ισλαμικής τρομοκρατίας έχει ο αποτελεσματικός έλεγχος των μαχητών του ISIS και της Αλ Κάιντα, που έχουν ευρωπαϊκά διαβατήρια και έχουν επιστρέψει στην Ευρώπη. Ειδικότερα θεωρείται πως αποτελούν μεγάλο κίνδυνο οι Βαλκάνιοι ισλαμιστές που προέρχονται από το Κόσοβο, την Αλβανία, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και εδώ θα πρέπει να στραφεί η προσοχή των Εθνικών Υπηρεσιών Ασφαλείας των κρατών της Ε.Ε. και ιδιαίτερα των Βαλκανικών κρατών, που μας αφορά άμεσα.
 
* Ο Ιωάννης Αθαν. Μπαλτζώης είναι αντιστράτηγος ε.α., πρώην Ακόλουθος Άμυνας στο Τελ Αβίβ, πρώην Αξιωματικός επιχειρήσεων της ECMM στον πόλεμο της Βοσνίας, Απόφοιτος Tactical Intelligence School (U.S. Army), με Μεταπτυχιακό (M.Sc.) στην Γεωπολιτική Ανάλυση, Γεωστρατηγική Σύνθεση και Σπουδές Άμυνας και Διεθνούς Δικαίου του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος του Δ.Σ. του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ).

Πρώτη δημοσίευση στο 1ο τεύχος του νέου  ηλεκτρονικού  περιοδικού  Militaire Magazine (κάντε κλικ να το ξεφυλίσσετε)


[1] O Dr. Hoffman, πρώην Αξκος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, ήταν αναλυτής και  ήταν καθηγητής στο  the National Defense University, καθώς και στο Institute for National Strategic Studies. Περισσότερα στο  https://www.fpri.org/contributor/frank-hoffman/
[3] Βλ. Tim Cross, «Syria air strikes: Can the West win this new kind of hybrid war against Isis?»,Independent, 26/9/14, διαθέσιμο στην ιστοσελίδα  https://goo.gl/mMFP8h  (πρόσβαση 15/5/19)
[4] Β λ. PERSPECTIVES ON TERRORISM Volume 11, Issue 1, Feb 2017. P2-14, επίσης:
Anne Speckhard, Ahmet S. Yayla , «The ISIS Emni: The Origins and Inner Workings of ISIS's Intelligence Apparatus»,  Perspectives on Terrorism, διαθέσιμο στην ιστοσελίδα https://goo.gl/7QV5qk  (πρόσβαση 31-7-18)
 
[5] Το όνομα ΕΜΝΙ είναι παράγωγο της αραβικής ρίζας «amn», το οποίο στα αραβικά σημαίνει «εμπιστοσύνη», «ασφάλεια», και «προστασία και στα τούρκικα, η λέξη «emniyet» σημαίνει «ασφάλεια» και πάλι από την ίδια αραβική ρίζα. ο.π.
 
[6] Anne Speckhard, Ph.D. is Adjunct Associate Professor of Psychiatry at Georgetown University in the School of Medicine and Director of the International Center for the Study of Violent Extremism (ICSVE). Ο.π.
 
[7] Ahmet S. Yayla, Ph.D. is Adjunct Professor of Criminology, Law and Society at George Mason University. Ο.π.
[8] Σύμφωνα με την μελέτη  οι  συνεντεύξεις ελήφθησαν από 32 Σύριους στη Τουρκία, 5 πολίτες των Βαλκανίων, 3 Δυτικούς Ευρωπαίους, και 2  Ασιάτες κατά τη περίοδο από τον Οκτώβριο του 2015 έως το Φεβρουάριο του 2017. Τα άτομα είχαν ηλικίες από 15 έως 52 ετών και αποτελούνταν από 6 γυναίκες και 36 άντρες. Οι ρόλοι τους στο ΙΚ διέφεραν από μαχητές, διοικητές, προσωπικό υλικοτεχνικής υποστήριξης, φύλακες, αστυνομικοί – συμπεριλαμβανομένης και γυναικείας αστυνομίας, και σύζυγοι μαχητών. Κάθε συνέντευξη είχε διάρκεια από μία έως πέντε ώρες η  τεχνική συνεντεύξεως ήταν ημι-δομημένη, πρώτα επιτρέποντας στο άτομο να πει την ιστορία του ή της και έπειτα γίνονταν μία σειρά από 45 ερωτήσεις εμβαθύνοντας στο τομέα όπου το άτομο είχε προσωπικές εμπειρίες. Οι αποστάτες κρίθηκαν αυθεντικοί με βάση το ότι έχουν καταδικαστεί για κατηγορίες τρομοκρατίας σε 10 υποθέσεις, ή μέσω πληροφοριών και επιβεβαίωσης από γνωστούς αποστάτες ή διακινητές σε 32 ακόμα υποθέσεις. Επιπρόσθετα αξιολογήθηκαν ως πραγματικοί αποστάτες του ΙΚ βάση συσχέτισης των ιστοριών τους με γνωστά στοιχεία για το ΙΚ και με ανάλυση των μετατραυματικών απαντήσεων τους ενώ μιλούσαν για τη βαρβαρότητα της οργάνωσης . Bλ. PERSPECTIVES ON TERRORISM Volume 11, Issue 1, p2-14
 
[9] Βλ. Βιογραφικό Christoph Reuter στο Spiegel on line, διαθέσιμο στο  https://goo.gl/iQ3yjd   (πρόσβαση 12/4/19)
[10] Βλ. PERSPECTIVES ON TERRORISM Volume 11, Issue 1, ο.π, σ 2-14
[11] Βλ. C. Reuter , «Secret Files Reveal the Structure of Islamic State», Spiegel, 18/4/15, διαθέσιμο στην ιστοσελίδα https://goo.gl/Jakffz  (πρόσβαση 3/5/19)
[12] Βλ. PERSPECTIVES ON TERRORISM Volume 11, Issue 1, p2-14, ο.π. https://goo.gl/7QV5qk
[13] Βλ.PERSPECTIVES ON TERRORISM Volume 11, Issue 1, ο.π
[14] Βλ. Σπύρου Μπαμιατζή  «Οι νέες επιχειρησιακές τακτικές του ISIS και της Αλ Κάιντα», διαθέσιμο στην ιστοσελίδα  https://slpress.gr/diethni/oi-nees-epicheirisiakes-taktikes-toy-isis-kai-tis-al-kainta (πρόσβαση 11/7/19)
[15] Βλ. Philip Seib & Dana M. Janbek, Global Terrorism and New Media, Routledge, New York 2011, p58-62
 
[16] Βλ. Σπύρου Μπαμιατζή  «Οι νέες επιχειρησιακές τακτικές του ISIS και της Αλ Κάιντα», διαθέσιμο στην ιστοσελίδα  https://slpress.gr/diethni/oi-nees-epicheirisiakes-taktikes-toy-isis-kai-tis-al-kainta (πρόσβαση 11/7/19)
[17] Βλ. «Καταστατικός Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών», διαθέσιμο στην ιστοσελίδα https://goo.gl/bTnG5H  (πρόσβαση 12/6/19)
[18] Βλ. Διακλαδική Επιθεώρηση ΑΔΙΣΠΟ, Ανχη (ΝΟΜΙΚΟΥ) Θωμά Σκότη, τεύχος 360, σ 38
[19] Βλ.  περισσότερα στο: Schmitt, Michael, Tallinn Manual on the International Law Applicable to Cyber War. N.Y, Cambridge University Press, 2013

DefenceReview: Γράφει ο Β.Κ. από το Αmyna.GR: Άποψη: Οι πραγματικές δυνατότητες των Τουρκικών S-400 στο Ελληνοτουρκικό πεδίο επιχειρήσεων.

on Saturday, 06 July 2019. Posted in Μελέτες

Ο σκοπός αυτού του άρθρου εντάσσεται στα πλαίσια της γνώσης και ανάλυσης των τουρκικών επιχειρησιακών δυνατοτήτων στον τομέα των Ειδικών Δυνάμεων και του Ανορθόδοξου Πολέμου. Έχει ως στόχο σε πρώτη φάση να καταγράψει τη σύνθεση και τη συγκρότηση της εχθρικής απειλής με στοιχεία και πληροφορίες που θα δώσουν μια ακριβή και αντικειμενική εικόνα για τη τουρκική απειλή που πρεσβεύουν οι Τουρκικές Ειδικές Δυνάμεις. Πάγια θέση και άποψη των συντελεστών της παρούσας ιστοσελίδας είναι πως την απειλή δεν πρέπει να την υπερεκτιμούμε αλλά ούτε και να την υποτιμούμε.


Πολλάκις έχουμε τονίσει πως τα σκάφη που διαθέτει η ΑΣΔΕΝ είναι παντελώς ακατάλληλα. Είναι απαράδεκτο να μην μπορεί να βρεθεί ένα κονδύλι 50 εκατ ευρώ να αγοραστούν σύγχρονα σκάφη.
Σε αυτό το άρθρο, θα αναλύσουμε τις Τουρκικές Δυνάμεις Καταδρομών, που είναι ένα τμήμα μόνο των Τουρκικών Ειδικών Δυνάμεων. Σε επόμενο άρθρο θα αναλύσουμε και τις υπόλοιπες Τουρκικές Ειδικές Δυνάμεις, όπως τις Ειδικές Δυνάμεις του Τουρκικού ΓΕΕΘΑ (Bordo Bereli), την Ταξιαρχία Πεζοναυτών και τα τμήματα Υποβρύχιων Καταστροφέων SAS και SAT.

Εισαγωγή – Ορισμοί

Οι Δυνάμεις Καταδρομών, ως Ειδικές Δυνάμεις, είναι κατεξοχήν κατάλληλες λόγω δομής, εκπαίδευσης και υλικού, για την εκτέλεση Καταδρομικών Επιχειρήσεων, Επιχειρήσεων Σταθεροποιήσεως (Αγώνα εναντίον ανταρτών) και Ανορθόδοξου Πολέμου, είτε ανεξάρτητες, είτε σε συνεργασία µε άλλες Μονάδες των Όπλων και των Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων. Μπορούν να εκτελέσουν τις επιχειρήσεις τους είτε από φίλια βάση είτε από βάση στα µετόπισθεν του εχθρού. Με την κατάλληλη ενίσχυση κυρίως σε όπλα καμπύλης τροχιάς και Α-Τ, μπορούν να εκτελέσουν και Τακτικές επιχειρήσεις, σε περιορισμένη όμως κλίμακα.


Εκτός από την έλλειψη ταχυπλόων σκαφών, σοβαρό ζήτημα υπάρχει και στα ενάερια μέσα αφού η απαξίωση των ΝΗ90 οδηγεί στην χρήση των UH-1H με πολλαπλούς περιορισμούς (πτήση νύχτα, πάνω από θάλασσα κτλ). Η έλευση των Chinook από τις ΗΠΑ λύνει εν μέρει το πρόβλημα υπό τη προϋπόθεση πως οι ελληνικές δυνάμεις θα αναπτυχθούν προ κρίσης/ έντασης.
Οι χαρακτηριστικές ιδιότητες των ∆υνάµεων Κ/∆ είναι οι παρακάτω :

α. Είναι δυνάµεις επιθετικές οι οποίες σπάνια αναλαµβάνουν αµυντικές αποστολές.

β. Είναι Ειδικές Μονάδες (διαφέρουν από το Πεζικό ως προς τον τρόπο ενεργείας).

γ. Η δράση τους στηρίζεται κυρίως στην ταχύτητα ενεργείας και στον αιφνιδιασµό, κι όχι τόσο στο πυρ και τον ελιγμό όπως οι δυνάμεις συμβατικού Πεζικού.

δ. ∆ιαθέτουν µεγάλη ισχύ πυρός, ελαφρών κυρίως όπλων, για µικρή όµως χρονική διάρκεια.

ε. Απαιτούν υψηλό βαθµό εκπαίδευσης, άριστο ηθικό και άριστα υλικά.

στ. ∆ιακρίνονται για το αναπτυγµένο πνεύµα Μονάδας.

ζ. ∆ιαθέτουν εύκαµπτη και ευέλικτη οργάνωση.

η. Προσαρµόζονται εύκολα στον ΑΝΣΚ (Αντικειμενικό Σκοπό).

θ. Η συνηθέστερη τακτική τους είναι η εφαρµογή της µεθόδου «ταχεία κρούση και αποµάκρυνση».


Στη Περιοχή Ευθύνης της ΑΣΔΕΝ τα κύρια νησιά συγκροτούν τη Δύναμη Αμέσου Επεμβάσεως.Πρόκειται για Αμφίβιους Καταδρομείς με Πεζικό σε αποστολές προκατάληψης ή ανακατάληψης μικρονησίδων ή βραχονησίδων. Εδώ εγείρεται ζήτημα αλληλοϋποστήριξης των νήσων.

Δομή Ελληνικών Ειδικών Δυνάμεων

Κυριότερη εξέλιξη που έλαβε χώρα ήταν η συγκρότηση της Διακλαδικής Διοίκησης Ειδικών Επιχειρήσεων υπό το ΓΕΕΘΑ που ανέλαβε τις μονάδες ειδικών επιχειρήσεων: ΔΥΚ, ΕΤΑ, Ζ ΜΑΚ, 31 ΜΕΕΔ, ΜΥΑ. Πρόσφατως αποφασίστηκε η ίδρυση της Διακλαδικής Διοίκησης Ειδικού Πολέμου που περιλαμβάνει όλες τις μονάδες και σχηματισμούς εκτός των παραπάνω μονάδων.

Οι ελληνικές ειδικές δυνάμεις είναι αναλόγως του κλάδου των Ενόπλων Δυνάμεων και χωρίζονται ως εξής:

Η Π.Α διαθέτει την 31η Μοίρα Επιχειρήσεων Έρευνας Διάσωσης που υπάγεται στην Διοίκηση Αεροπορικής Υποστήριξης.
Το Π.Ν διαθέτει την Διοίκηση Υποβρυχίων Καταστροφών που υπάγεται στο Αρχηγείο Στόλου.
Ο Ε.Σ έχει στην δύναμη του τις ακόλουθες μονάδες:
Την 1η Ταξιαρχία Καταδρομών Αλεξιπτωτιστών με έδρα την Ρεντίνα που περιλαμβάνει:
Μοίρες Καταδρομών στην Βόρεια Ελλάδα και συγκεκριμένα τις Β’ ΜΚ στην Νάουσα, την Δ’ στην Ρεντίνα και την Ε’ στην Δράμα, καθώς και αριθμό εφεδρικών Μοιρών Κ/Δ.
Μοίρες Αλεξιπτωτιστών σε Κρήτη (Μάλεμε) και Αττική (Ασπρόπυργος) αντίστοιχα που περιλαμβάνει την 1η ΜΑΛ και την 2η. Τόσο οι Μοίρες Καταδρομών όσο και οι Μοίρες των Αλεξιπτωτιστών είναι μεγέθους Τάγματος.
Την 32α Ταξιαρχία Πεζοναυτών με έδρα τον Βόλο που περιλαμβάνει: το 505 και 521 Τάγματα στον Βόλο και το 575 στην Αυλώνα, το 32ο Τάγμα Υποστηρίξεως, την 32η Ίλη Μέσων Αρμάτων, την 32α Μοίρα Πεδινού Πυροβολικού, τον 32ο Λόχο Διαβιβάσεων και τον 32ο Λόχο Μηχανικού.
Την 13η Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων που περιλαμβάνει:
Το Ειδικό Τμήμα Αλεξιπτωτιστών.
Την Ζ’ Μοίρα Αμφίβιων Καταδρομών.
Πέντε Αμφίβιες Μοίρες Καταδρομών ή Ειδικά Τάγματα Εθνοφυλακής.
Την 71η Α/Μ Ταξιαρχία Πεζικού. Έχει δύναμη 3 Ταγμάτων Α/Μ ΠΖ, Μοίρα Πεδινού Πυροβολικού, Πυροβολαρχία Α/Α Πυροβολικού και τα απαραίτητα τμήματα υποστήριξης.
5η Α/Μ Ταξιαρχία.
Να σημειώσουμε εδώ, ότι περιλαμβάνονται μόνο οι ενεργές Μονάδες ΕΔ κι όχι οι δεκάδες εφεδρικοί Λόχοι Καταδρομών (ΛΟΚ). Για τις Ελληνικές ΕΔ θα ακολουθήσει εκτενές άρθρο στο βραχυπρόθεσμο μέλλον.


Τα σκάφη της ελληνικής εταιρείας MOTOMARINE τύπου Magna 960 RIB. Χρησιμοποιούνται από τις Μοίρες Αμφίβιων Καταδρομών ή ΕΤΕΘ. Δεν προσφέρουν καμία προστασία από τα στοιχεία της φύσης και το εχθρικό πυρ.

Η Τουρκική Απειλή

Η Τουρκία τα τελευταία χρόνια έχει επιδείξει ιδιαίτερο ζήλο για τις Ειδικές Δυνάμεις της, τόσο σε οργανωτικό επίπεδο, όσο και στον εξοπλισμό τους. Ο λόγος που γινεται αυτό είναι οι συνεχείς επιχειρήσεις εναντίον του PKK, καθώς και οι επιχειρήσεις στο Ιράκ και τη Συρία. Σε όλα τα προαναφερθέντα μέτωπα επιχειρήσεων που έχει ανοιξει, οι απειλές που αντιμετωπίζει είναι ασύμμετρες, συνεπώς απαιτούνται ειδικές δυνάμεις επιθετικού χαρακτήρα και υψηλού επιπέδου, οι οποίες θα μπορούν να πετυχαίνουν τους εκάστοτε αντικειμενικούς σκοπούς (ΑΝΣΚ).

ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΚΑΤΑΔΡΟΜΩΝ

Δυνάμεις Καταδρομών διαθέτουν ο Τουρκικός Στρατός και η Τουρκική
Στρατοχωροφυλακη.

Τουρκικός Στρατός

Σύμφωνα με ανοικτές πηγές, οι Δυνάμεις Κ/Δ του Τουρκικού Στρατού συγκροτούνται σε επτά (7) Ταξιαρχίες (των 4-5 Ταγμάτων), δυο Συντάγματα (των 3 Ταγματων), κι ένα Τάγμα ορεινών Κ/Δ. Συνολικά δηλαδή εκτιμάται οτι ο Τουρκικός Στρατός διαθέτει 35-40 Τάγματα Κ/Δ.

Οι σχηματισμοί έχουν ως εξής:

Κέντρο Εκπαιδεύσης ορεινών Κ/Δ, με έδρα το Egirdir. Είναι σχηματισμός επιπέδου Συντάγματος.
1η Ταξιαρχία Κ/Δ (4ο ΣΣ), με έδρα την Καισάρεια. Σην 1η Ταξ. Κ/Δ ανήκει και το Τουρκικό Τάγμα Αλεξιπτωτιστών.
2η Ταξιαρχία Κ/Δ (4ο ΣΣ), με έδρα το Bolu.
3η Ταξιαρχία Κ/Δ (2η Στρατιά), με έδρα την Siirt.
4η Ταξιαρχία Κ/Δ (1η Στρατιά), με έδρα τη Βιζύη. Αν κι έχει μετασταθμεύσει από το 1996 στο Τουντσελι της ΝΑ Τουρίας, εκτιμάται ότι αναμένεται να δράσει υπέρ της 1ης Στρατιάς σε περίπτωση Ελληνοτουρκικής αναμέτρησης
Ταξιαρχία Ορεινών Κ/Δ (2η Στρατιά), με έδρα το Ηakari.
10η Ταξιαρχία Κ/Δ (3η Στρατιά), με έδρα το Tatvan. Πρόκειται για αναδιοργάνωση της πρώην 10ης Μ/Π Ταξιαρχιας ΠΖ.
49η Ταξιαρχία Κ/Δ (3η Στρατιά), με έδρα το Bingol. Πρόκειται για αναδιοργάνωση της πρώην 49ης Μ/Π Ταξιαρχιας ΠΖ.
5o Σύνταγμα Κ/Δ (1η Στρατιά), με έδρα την Ίμβρο.
57ο Τάγμα Βουνών και χιονιών (3η Στρατιά). με έδρα το Sarikamis.
Η διάταξή τους φαίνεται στην παρακάτω εικόνα.


Διάταξη Τουρκικών Δυνάμεων Καταδρομών του Τουρκικού Στρατού.
Τουρκική Στρατοχωροφυλακη

Οι Δυνάμεις Κ/Δ της Στρατοχωροφυλακης συγκροτούνται σε μία Ταξιαρχία (των 4 Ταγμάτων) και σε 9 Συντάγματα (των 2-3 Ταγμάτων). Συνολικά η Τουρκική Στρατοχωροφυλακή διαθέτει 25-30 Τάγματα Κ/Δ, τα οποία σε περίοδο επιχειρήσεων συμμετέχουν κανονικά στα σχέδια του Τουρκικού Γενικού Επιτελείου.

Οι Σχηματισμοί έχουν όπως παρακάτω:

1η Ταξιαρχία Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα το Τσακιρσογκούτ.
Κέντρο Ελέγχου & Ασκήσεων (επίπεδο Συντάγματος), με έδρα την Βιζύη. (1η Στρατιά).
1ο Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα το Λίτσε. (2η Στρατιά).
2ο Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα το Bingol. (3η Στρατιά).
3ο Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα την Πάτνος. (3η Στρατιά)
4ο Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα το Σιλβάν. (2η Στρατιά).
6ο Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα την Μανίσα. (4η Στρατιά).
7ο Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα την Φώκαια. (4η Στρατιά).
8ο Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα το Μπευντουσεμπάπ. (2η Στρατιά)
Τακτικό Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα την Κωνσταντινούπολη. (1η Στρατιά).

Διάταξη των Τουρκικών Δυνάμεων Καταδρομών της Τουρκικής Στρατοχωροφυλακής.
Οργάνωση

Τάγμα: Ενα Τουρκικό Τάγμα Κ/Δ (ΤΚ/Δ) διαθέτει έναν Λόχο Υποστήριξης Επιτελείου και 3 Λόχους ΚΔ.


Δομή Τουρκικού Τάγματος Καταδρομών.
Λόχος: Ο Τουρκικός Λόχος Κ/Δ διαθέτει την Διμοιρία Διοικήσεως, τέσσερίς (4) Διμοιρίες Κρούσης, μια Ομάδα όλμων 81χιλ. κι ένα τμήμα παρατηρητών.

Δομή Τουρκικού Λόχου Καταδρομών.
Οπλισμός

Ο οπλισμός, όσον αφορά τα βαρέα όπλα, των Τουρκικών Μονάδων Κ/Δ είναι αρκετά βαρύς σε διαμέτρημα, αλλά ελαφρύς όσον αφορά την κινητικότητα. Συγκεκριμένα, οι Ταξιαρχίες Κ/Δ διαθέτουν τμήματα Πυροβολικού, τα οποία είναι εφοδιασμένα με 12 ρυμουλκούμενα πυροβόλα Μ101 και 8 ρυμουλκούμενα ΠΕΠ ΤR-107. Επίσης, υπάρχουν και όλμοι 120/105 και 81 χιλιοστών, οι οποίοι είναι ενταγμένοι στα Τάγματα και στους Λόχους αντίστοιχα. Όλα τα παραπάνω υποδηλώνουν πως οι Τουρκικές Κ/Δ μοιάζουν κι ενεργούν πιο πολύ σαν επίλεκτα αεροκίνητα τμήματα συμβατικού ΠΖ, όπως η Ελληνική 71η Α/Μ Ταξιαρχία, παρά σαν τμήματα ειδικών δυνάμεων, όπως η Ελληνική Ταξιαρχία Κ/Δ-Α/Λ.

Συμπέρασμα

Είναι σαφές πως οι σχετικά «βαριές» Μονάδες Κ/Δ σε συνδυασμό με την υψηλή επάνδρωση, την υψηλή «επαγγελματοποίηση» και την ύπαρξη πολλών εναέριων μέσων, επιτρέπουν στην Τουρκία να τις μετακινεί σε διαφορετικά θέατρα επιχειρήσεων κατά το δοκούν, με αποτέλεσμα να «ανακατεύει» την τράπουλα, και να επιτυγχάνει απόλυτο στρατηγικό κι επιχειρησιακό αιφνιδιασμό. Η Γεωγραφία της Τουρκικής επικράτειας εξάλλου, δεν της επιτρέπει να μετακινεί τις συμβατικές της Μονάδες (ΠΖ-ΤΘ) με ταχύτητα. Συνεπώς αντιλήφθηκαν σχετικά γρήγορα την ανάγκη για την δημιουργία ταχύκινητων Μονάδων Κ/Δ οι οποίες θα μπορούν να δρουν
μετά από μικρή και γρήγορη προετοιμασία και σε αντιαντάρτικες επιχειρήσεις στα Ανατολικά, και σε συμβατικές Επιχειρήσεις στα Δυτικά.


Σε περίπτωση κατάληψης ελληνικής βραχονησίδας εάν δεν υπάρξει άμεση ανταπόκριση απαιτείται σε δεύτερο χρόνο τοπική αεροπορική και ναυτική υπεροχή.

Τα νησιά δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστά σημεία άμυνας αλλά ως ενιαίο δίκτυο που θα υποστηρίζονται και θα καλύπτονται το ένα με το άλλο. Αυτό προϋποθέτει δυνάμεις εύκαμπτες και με τακτική ευελιξία και ευκινησία με τα κατάλληλα μέσα φυσικά.


Δράση των Τουρκικών Δυνάμεων Κ/Δ στο Ελληνοτουρκικό Θέατρο Επιχειρήσεων.

Στη Περιοχή Ευθύνης του Δ Σώματος Στρατού τα Τουρκικά Τάγματα Καταδρομών αναμένεται να δράσουν στα μετόπισθεν των νομών Έβρου, Ροδόπης και Ξάνθης με στόχο τη συνεργασία με ακραία στοιχεία της μειονότητας και παραστρατιωτικές ομάδες. Παράλληλα, να προβούν σε επιχειρήσεις εναντίον στρατηγικών στόχων όπως τακτικά στρατηγεία, σταθμούς διοικήσεως και λοιπά έργα υποδομών με στόχο αφενός τη δέσμευση ελληνικών δυνάμεων για τη φύλαξη των παραπάνω στόχων και αφετέρου για την προσβολή ευπαθών στόχων που χαρακτηρίζονται ως κέντρα βάρους με προφανή επιχειρησιακή αξία για τον Ε.Σ.

Είναι γεγονός και κοινώς παραδεκτό πως τα Τάγματα Καταδρομών της Τουρκικής Στρατοχωροφυλακής θα επικεντρωθούν στην ασφάλεια της τουρκικής ενδοχώρας και των στόχων ελληνικού ενδιαφέροντος και δεν θα δράσουν εναντίον της ελληνικής επικράτειας χωρίς ωστόσο αυτό να μπορεί να αποκλειστεί. Παράλληλα, θα αναλάβουν την ασφάλεια των τουρκικών μετόπισθεν διασφαλίζοντας την ασφάλεια της ηπειρωτικής χώρας απέναντι από το Κουρδικό στοιχείο που ενδεχομένως να εκμεταλλευτεί τη κρίση μεταξύ Ελλάδας Τουρκίας και να δράσει ευκαιριακά δημιουργώντας συνθήκες αποσταθεροποίησης. Συνεπώς, είναι δεδομένη και αυτονόητη η δέσμευση Ταγμάτων της Τουρκικής Στρατοχωροφυλακής για επιχειρήσεις Εσωτερικής Ασφάλειας. Αντιστοίχως εάν υπήρχε ελληνική Χωροφυλακή θα μπορούσε να αναλάβει αυτού του τύπου τις αποστολές απαλλάσσοντας τις Ε.Δ.


Η ύπαρξη εκατοντάδων μικρών νησιών και βραχονησίδων αποτελεί ιδανικό πεδίο διεξαγωγής αμφίβιων επιχειρήσεων.
Στη Περιοχή Ευθύνης της ΑΣΔΕΝ τα Τάγματα Καταδρομών του Τουρκικού Στρατού θα αναλάβουν να εκμεταλλευτούν το νησιωτικό πεδίο των εκατοντάδων νησίδων, βραχονησίδων και ενδιάμεσων νήσων δημιουργώντας σύγχυση στα ελληνικά επιτελεία. Άλλωστε η γεωγραφία ευνοεί τη τουρκική δραστηριότητα. Το παραπάνω δύναται να λάβει χώρα είτε με αεροκίνητες και αεροποβατικές ενέργειες είτε με αμφίβιες. Επιπροσθέτως, στόχοι στρατηγικής αξίας όπως η Σκύρος ή οι παράκτιες συστοιχίες των Exocet του ΠΝ θα αποτελέσουν στόχους για τις Τουρκικές Ειδικές Δυνάμεις.


Hummer με ραντάρ επιτήρησης εδάφους BOR-A-550 της Γαλλικής εταιρίας Thales. Οι πληροφορίες είναι ζωτικής σημασίας και αξίας.


Hummer με θερμική κάμερα νυχτερινής επιτήρησης Margot XXXL της Γαλλικής εταιρίας Thales (πρώην Thomson-CSF).
Πρέπει να τονιστεί το γεγονός πως σε ενδεχόμενη αναμέτρηση Ελλάδας-Τουρκίας, είναι αδύνατο να χρησιμοποιηθεί το σύνολο των Τουρκικών Δυνάμεων Κ/Δ, παρά την όποια ευκολία μετακίνησης τους. Τούτο συμβαίνει επειδή στην ΝΑ Τουρκία οι Μονάδες Κ/Δ είναι οι μόνες που μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά το PKK. Συνεπώς, μόνο ένα μέρος τους εκτιμάται ότι θα εμπλακεί έναντι της Ελλάδας. Σε συμμετρικές επιχειρήσεις, όπως σε μια Ελληνοτουρική αναμέτρηση, οι Μονάδες Κ/Δ μπορούν να αναλάβουν τις εξής αποστολές:

Ταχεία κρούση και δολιοφθορές σε εφεδρείες και θέσεις ΔΜ.
Εκτέλεση περιπόλων αναγνωρίσεων.
Κατάδειξη στόχων για το Τουρκικό Πυραυλικό Πυροβολικό.
Πιο εκτεταμένη αναμένεται να είναι η χρήση Τουρκικών Μονάδων Καταδρομών στο θέατρο επιχειρήσεων του Αιγαίου, όπου πέραν των πιο πάνω αποστολών, μπορούν να εκτελέσουν και τις κάτωθι:

Προκατάληψη αφύλαχτης βραχονησίδας.
Κατάληψη βραχονησίδας.
Δημιουργία προγεφυρώματος σε μεσαίες και μεγάλες νήσους.
Δολιοφθορές σε προκεχωρημένες θέσεις ρανταρ, σε Σταθμούς Διοικήσεως και σε προκεχωρημένα αεροδρόμια.
Αεροπρογεφυρώματα

Οι πτήσεις ελικοπτέρων είναι πολύ δύσκολο να λάβουν χώρα και από τις δύο πλευρές δεδομένης της έγκαιρης προειδοποίησης από τα ΣΑΕ των δύο χωρών. Η Τουρκία βέβαια έχοντας εγγύτητα και κάνοντας χρήση του ανάγλυφου μπορεί να μεταφέρει αιφνιδιαστικά δυνάμεις στα μικρονήσια και βραχονησίδες της ΑΣΔΕΝ ενώ ο ΕΣ πρέπει να διασχίσει το Αιγαίο.

Επίλογος

Η Τουρκία συνολικά διαθέτει 65-75 Τάτματα Κ/Δ, με εκτιμώμενη δύναμη τουλάχιστον 40.000 ανδρών, και με υψηλά ποσοστά επάνδρωσης κι επαγγελματοποίησης. Σε συνδυασμό με την ύπαρξη εκατοντάδων ελικοπτέρων και μεταγωγικών αεροσκαφών, δημιουργείται ένα εκρηκτικό μείγμα για την Ελληνική άμυνα, το οποίο είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστεί. Κατά την άποψη του γράφοντος, οι μόνες λύσεις σε αυτή την απειλή είναι οι κάτωθι:

Πιο αποτελεσματική και πιο ποιοτική εκπαίδευση.
Άμεση αναδιοργάνωση, με ριζική αναδιάταξη δυνάμεων και εκτενή μείωση του «γεωγραφικού» αποτυπώματος, ειδικά του Ελληνικού Στρατού.
Προσλήψεις επαγγελματιών οπλιτών με σχέδιο και αντικειμενικά κριτήρια.
Άμεση αύξηση της θητείας, για να βελτιωθούν τα ποσοστά επάνδρωσης των Μονάδων.
Υλικοτεχνική υποδομή
Είναι υποχρέωση και καθήκον όλων των Ελλήνων να καταλάβουμε, πως με την κάθετη μείωση των αμυντικών κονδυλίων και τον εκκούσιο παραγκωνισμό των Ενόπλων Δυνάμεων, η χώρα χάνει ένα σημαντικό μέρος της ισχύος της, με αποτέλεσμα να υποχωρεί συνεχώς στις όποιες απαιτήσεις της Τουρκίας. Με λίγα λόγια, χρειαζόμαστε ένα άμεσο «λίφτιγκ» για να μπορέσει η χώρα να σταθεί με αξιώσεις απέναντι στις όποιες προκλήσεις.


Αρκεί οποιοσδήποτε να δει τον χάρτη για να αντιληφθεί τη μεγάλη πρόκληση που καλείται να διαχειριστεί η ΑΣΔΕΝ.

Τα Δωδεκάνησα αποτελούν χώρο ύπαρξης πάρα πολλών δυνητικού ενδιαφέροντος περιοχές για τη Τουρκία.

 

Aσφαλώς και η έλευση των Kiowa συμβάλει τα μέγιστα σε αποστολές συλλογής πληροφοριών, άμεσης αντίδρασης και στοχοποίησης.

Ακολουθεί το επόμενο Σκ το δεύτερο μέρος του αφιερώματος. 

Αθανασιάδου Πολυκλέτα - Όλγα Γιαλή*: "Οι ενεργειακές ισορροπίες στην Κασπία και πιθανότητες κατασκευής του TCP"

on Wednesday, 12 June 2019. Posted in Μελέτες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η ευρύτερη περιοχή της Κασπίας αποτελεί από αιώνες το σημείο της εκρηκτικής συνάντησης ισχυρών εθνοτικών ομάδων (Περσική, Τουρκική, Ρωσική) με βαθύτατες πολιτιστικές διαφορές και μακροχρόνια ιστορία αντιπαλότητας σε κάθε επίπεδο. Στις ημέρες μας, συχνές είναι οι αναφορές στα αποθέματα υδρογονανθράκων που διαθέτει η περιοχή στα εδάφη της και στο βυθό της τεράστιας υδάτινης λεκάνης της Κασπίας. Συγχρόνως όμως παρουσιάζεται και ως ένας «διάδρομος» μεταφοράς ενέργειας πολλαπλών πιθανών κατευθύνσεων.


Η ενεργειακά «διψασμένη» Δύση επιθυμώντας διακαώς και δικαίως την ενεργειακή της μερική απεξάρτηση από τους υδρογονάνθρακες της Ρωσίας, συμπεριλαμβάνει την περιοχή της Κασπίας στους ενεργειακούς στρατηγικούς σχεδιασμούς της. Σημαντικά ενεργειακά προγράμματα έχουν ήδη ολοκληρωθεί, άλλα ευρίσκονται σε εξέλιξη και άλλα στο στάδιο του αρχικού ή τελικού σχεδιασμού. Να επισημάνουμε όμως ότι αρκετά φιλόδοξα προγράμματα είναι για χρόνια στάσιμα ή κρίθηκαν οικονομικά μη βιώσιμα και απερρίφθησαν. Παράλληλα τα αντικρουόμενα κρατικά συμφέροντα και οι εύθραυστες ισορροπίες συχνά αποτελούν τροχοπέδη στην εξέλιξη αυτών των ενεργειακών σχεδιασμών.
Όλα αυτά τα ζητήματα προσπαθούν να εξετάσουν δύο νεαρές ερευνήτριες του ΕΛΙΣΜΕ, η Πολυκλέτα Αθανασιάδου και η Όλγα Γιαλή. Ερέθισμα για την ερευνητική προσπάθεια η πρόσφατη Σύμβαση των πέντε κρατών που βρέχονται από την Κασπία (2018) που φιλοδοξεί να επιλύσει τα μακροχρόνια προβλήματα της προστασίας αλλά και αξιοποίησης της τεράστιας αυτής λίμνης με τα χαρακτηριστικά της θάλασσας. Αναπόφευκτα το ερώτημα που εξετάζεται είναι το μέλλον του συζητούμενου εδώ και δεκαετίες αγωγού φυσικού αερίου Trans-Caspian Gas Pipeline (TCP), από την ανατολική όχθη της Κασπίας (Τουρκμενιστάν) στη δυτική (Αζερμπαϊτζάν). Ένας αγωγός καίριος για την μερική ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του πολυσυζητημένου Νότιου Ενεργειακού Διαδρόμου ή ένα πανάκριβο project αμφιλεγόμενης σκοπιμότητας; Ποιες σκοπιμότητες συγκρούονται και τι αποκαλύπτουν τα αντικρουόμενα συχνά στοιχεία για τα ενεργειακά αποθέματα; Ποιες οι πραγματικές διαθέσεις της Μόσχας αλλά και η σημασία της σταδιακής διείσδυσης της Κίνας και οι κινήσεις του συνήθως νευρικού Ιράν; Ποιοι οι σχεδιασμοί και εξαρτήσεις των υπολοίπων χωρών που βρέχονται από την Κασπία;
Οι δύο ερευνήτριες προσπάθησαν να προσεγγίσουν δυτικές και ανατολικές πηγές δίδοντας μάλλον έμφαση στις τελευταίες λόγω και της γνώσεως της ρωσικής γλώσσας που διευκόλυνε την πρωτογενή έρευνα. Εξετάζοντας ισορροπημένα τα παραπάνω δεδομένα και ερωτήματα, καταλήγουν σε μια ενδιαφέρουσα αξιολόγηση του ενεργειακού project του Trans Caucasian Pipeline που αξίζει να διαβαστεί.
Ιπποκράτης Δασκαλάκης
Υποστράτηγος εα
Διευθυντής Μελετών του ΕΛΙΣΜΕ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΚΑΣΠΙΑΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ- ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ TCP(TRANS CASPIAN PIPELINE)
Σκοπός της παρούσας ανάλυσης είναι η παρουσίαση των ενεργειακών ζητημάτων σχετικά και γύρω από την περιοχή της Κασπίας και συγκεκριμένα για την κατασκευή του προτεινόμενου αγωγού TCP (Trans Caspian Pipeline).Ο TCP είναι μακροχρόνια σχεδιασμένος υποθαλάσσιος αγωγός που θα μεταφέρει φυσικό αέριο από το Τουρκμενμπασί του Τουρκμενιστάν στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν όπου θα συνδεθεί με το υπάρχον δίκτυο των αγωγών Trans Anatolian Natural Gas Pipeline και Trans Adriatic Pipeline.
ΓΙΑΤΙ Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΚΑΣΠΙΑΣ;
Η περιοχή της Κασπίας παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον καθώς διαθέτει μερικά από τα μεγαλύτερα αποθέματα ορυκτών πηγών ενέργειας αλλά και λόγω της γεω-στρατηγικής της θέσης , αφού μπορεί να αποτελέσει δίοδο μεταφοράς ενέργειας από την Κεντρική Ασία στην Ανατολική Ευρώπη , και υπό προϋποθέσεις και προς νότια-νοτιοανατολικά. Υπολογίζεται ότι η Κασπία περιέχει περίπου 48 δις βαρέλια πετρελαίου και 292 τρις κυβικά πόδια φυσικού αερίου σε αποδεδειγμένα και πιθανά αποθέματα της. Η U.S.Energy Information Administration (ΕΙΑ) εκτιμά ότι η λεκάνη της Κασπίας παρήγαγε το 2012 περίπου 2,6 εκατομμύρια βαρέλια ακατέργαστου πετρελαίου την μέρα που αντιστοιχεί σε 3,4% της παγκόσμιας παραγωγής. Από την ποσότητα αυτή, το 1/3 προέρχεται από τα παράκτια στην Κασπία θάλασσα εδάφη (U.S.Energy Information Administration , 2013). Για τους λόγους αυτούς , η λεκάνη της Κασπίας θεωρείται μια σημαντική πηγή ενέργειας για τις παγκόσμιες αγορές.


ΓΙΑΤΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ Η ΡΩΣΙΑ , ΟΙ ΗΠΑ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΕΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΚΑΣΠΙΑΣ;
Πρέπει να σημειωθεί ότι η στρατηγική σημασία της περιοχή της Κασπίας δεν προέρχεται από τον όγκο των κοιτασμάτων των υδρογονανθράκων, όσο από τη θέση στην οποία αυτά βρίσκονται .Η Κασπία και κατά συνέπεια και τα ενεργειακά της αποθέματα τοποθετούνται μεταξύ των κύριων σημερινών και των μελλοντικών αγορών αργού πετρελαίου ( δηλαδή μεταξύ της Ευρώπης και της Ασίας), όπως επίσης μεταξύ των προμηθευτών υγρών καυσίμων ( Μέση Ανατολή, Βόρεια Αφρική και Ρωσία).
Σύμφωνα με διάφορες δυτικές πηγές, αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου της περιοχής είναι περίπου 2-4 δις τόνοι . Πρέπει να αναφερθεί ότι η Ρωσία χρησιμοποιεί διαφορετική μεθοδολογία για να αξιολογήσει τα ενεργειακά αποθέματα με συνέπεια να εμφανίζονται ενίοτε διαφορετικοί αριθμοί .
Με οποιαδήποτε μεθοδολογία, οι ενεργειακοί πόροι της Κασπίας δεν είναι υψηλοί , αν ληφθεί υπόψη ότι περισσότερα από το 2/3 των παγκοσμίως αποδεδειγμένων αποθεμάτων πετρελαίου βρίσκονται στα κράτη της Εγγύς και Μέσης Ανατολής . Συνεπώς, η περιοχή της Κασπίας θάλασσας δεν μπορεί να γίνει ο «δεύτερος Περσικός κόλπος» . Ωστόσο, ο ρόλος της στον ενεργειακό εφοδιασμό της Δυτικής Ευρώπης θα μπορούσε να είναι σημαντικός. Τονίζεται ότι από τα σοβιετικά χρόνια τα ύδατα και η ευρύτερη περιοχή της Κασπίας θάλασσας έχουν επιστάμενα μελετηθεί για ύπαρξη των υδρογονανθράκων, παρά το γεγονός ότι η εξόρυξη τους πραγματοποιήθηκε σε περιορισμένες ποσότητες στη μεταπολεμική περίοδο. Επισημαίνεται ότι οι νέες γεωλογικές εκτιμήσεις σχετικά με τα πιθανά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου της Κασπίας θάλασσας έδειξαν ότι μπορούν να ανέλθουν σε περίπου 20 δις τόνους ισοδύναμου καυσίμου.
Αξιολογώντας τις μακροχρόνιες έρευνες των Σοβιετικών γεωλόγων στην Κασπία , τα αποτελέσματα των οποίων θεωρούνται αρκετά αξιόπιστα, αναμένεται αύξηση του ποσοστού συμμετοχής της περιοχής επί των παγκοσμίων αποθεμάτων υδρογονανθράκων . Πρέπει να αναφερθεί, επίσης, ότι τα ποσοστά των αποθεμάτων του πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι υπερτιμημένα από τις ίδιες τις χώρες της Κασπίας για να προσελκύσουν πιθανούς επενδυτές, από διάφορες πλευρές (πάγια τακτική όλων των χωρών) . Επιπλέον από γεωπολιτικής πλευράς, η υπερεκτίμηση της δηλωμένης αξίας των αποθεμάτων της Κασπίας είναι επίσης επωφελής για τις δυτικές χώρες και τις πολιτικές τους στοχεύσεις .Με τον τρόπο αυτό, τα κράτη της περιοχής της Κασπίας, διαμορφώνοντας μια υπεραισιόδοξη άποψη των ικανοτήτων και της σημασίας τους, ενδεχομένως ωθούνται στη χάραξη μιας περισσότερο ανεξάρτητης οικονομικής πολιτικής. Τονίζεται ότι η συντριπτική πλειοψηφία των αποδεδειγμένων αποθεμάτων, όσο και των πιθανών , συγκεντρώνονται στα ηπειρωτικά εδάφη (μακράν της Κασπίας) δυο χωρών- του Αζερμπαϊτζάν και του Καζαχστάν. Να επαναλάβουμε ότι οι εκτιμήσεις των πιθανών ποσοτήτων υδρογονανθράκων στις Αμερικανικές πηγές υπερβαίνουν σημαντικά τις παρόμοιες εκτιμήσεις που λαμβάνονται από τους Ρώσους ειδικούς .
Επισημαίνεται ότι δεν υπάρχουν αξιόπιστες εκτιμήσεις για τα πιθανά αποθέματα φυσικού αερίου της Ρωσίας και οι εκτιμώμενες ποσότητες πετρελαίου της ίδιας στην περιοχή υπολογίζεται σε 750 εκατομμύρια τόνους .
ΝΟΜΙΚΟ-ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης υπήρχαν περαιτέρω δυσκολίες στην επίλυση του νομικού πλαισίου της Κασπίας θάλασσας, άρα και στη μελλοντική αξιοποίηση της περιοχής. Η πρώτη προσπάθεια, η πρώτη Σύνοδος Κορυφής των πέντε κρατών (Ρωσία, Καζαχστάν, Αζερμπαϊτζάν, Ιράν και Τουρκμενιστάν), έγινε στις 23-24 Απριλίου του 2002 στο Ashgabat.Τα μέρη δεν κατόρθωσαν να προχωρήσουν στην επίλυση του νομικού πλαισίου της Κασπίας θάλασσας . Σημειώνεται ότι σε προφορική του δήλωση, κατά διάρκεια της Συνόδου Κορυφής ο Ρώσος Πρόεδρος Πούτιν τόνισε ότι οι πέντε ηγέτες των χωρών της Κασπίας ήταν έτοιμοι να συναντηθούν περαιτέρω προκειμένου να αντιμετωπίσουν ένα φάσμα περιφερειακών ζητημάτων. Επιπλέον επισημαίνεται, ότι παρά το γεγονός ότι οι πέντε χώρες δεν υπέγραψαν ένα κοινό έγγραφο για την επίλυση των ζητημάτων , η υλοποίηση της συνόδου κορυφής είχε μεγάλη πολιτική σημασία . Τα πέντε κράτη είχαν δημιουργήσει έναν νέο πολυμερή διαπραγματευτικό μηχανισμό.
Ένα χρόνο μετά, τα κράτη της Κασπίας κατέληξαν να επιλύσουν τα περιβαλλοντικά προβλήματα της περιοχής. Επίσης, υπογράφηκε η ενδιάμεση σύμβαση για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος της Κασπίας θάλασσας, η οποία αποτελεί πολυμερές έγγραφο που εγκρίθηκε στο πλαίσιο των συναντήσεων των πέντε κρατών.
Στα τέλη Αυγούστου του 2014 πραγματοποιήθηκε στο Άστραχαν της Ρωσίας η τέταρτη Σύνοδος Κορυφής των αρχηγών των χωρών της Κασπίας. Οι ηγέτες των πέντε χωρών υπέγραψαν πολιτική δήλωση, στην οποία εξέφρασαν τις βασικές αρχές της πολυμερούς συνεργασίας στην Κασπία. Επισημαίνεται ότι στη δήλωση καταγράφηκαν για πρώτη φορά η χρήση εθνικών χωρικών υδάτων εύρους 15 ναυτικών μιλίων ενώ αναφέρθηκαν και οι βασικοί παράμετροι του μελλοντικού διαχωρισμού των υδάτων της Κασπίας. Κατά συνέπεια, τα κράτη συμφωνούσαν για να έχουν πλήρη κυριαρχία σε απόσταση 15 ναυτικών μιλίων από τις ακτές και επιπλέον παρακείμενα 10 ναυτικά μίλια για αλιευτική δράση. Η υπόλοιπη επιφάνεια της λίμνης παρέμεινε σε χρήση από κοινού από τα πέντε κράτη της Κασπίας. Επίσης , οι ηγέτες των πέντε κρατών επιβεβαίωσαν και πάλι ότι οι ένοπλες δυνάμεις τρίτων χωρών δεν θα επιτρέπονταν να αναπτυχθούν στην περιοχή της Κασπίας. Παρά τη σημαντική σύγκλιση των θέσεων ,τα επόμενα χρόνια, οι χώρες δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν στο τελικό κείμενο της Σύμβασης. Ως αποτέλεσμα, των διαφορετικών αντιλήψεων, στην έκτη συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών των χωρών της Κασπίας, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Αύγουστο του 2017 στην Αστανά, αποφασίστηκε η αναβολή της συναντήσεως κορυφής και η εντατικοποίηση των συζητήσεων για προσέγγιση των πλευρών. Το κύριο πρόβλημα που αφορούσε τη διανομή του βυθού και του υπεδάφους της Κασπίας θάλασσας δεν είχε λυθεί, ενώ το Ιράν απαιτούσε το 20% της υδάτινης έκτασης ολόκληρης της Κασπίας. Το Δεκέμβριο του 2017, κατά τη συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών των χωρών της Κασπίας δηλώθηκε ότι οι διαφορές μεταξύ των χωρών της Κασπίας είχαν εξαλειφθεί. Συμφώνησαν μάλιστα να πραγματοποιηθεί η επόμενη Σύνοδος Κορυφής το 2018.
Η επιτυχία των διαπραγματεύσεων επισφραγίστηκε στην τελευταία Σύνοδος Κορυφής στις 12 Αυγούστου του 2018 στο Καζαχστάν όπου και υπογράφηκε και η τελική Σύμβαση. Σύμφωνα με τη Σύμβαση οι πέντε χώρες θα εκμεταλλεύονται από κοινού τα ύδατα της Κασπίας, ενώ τονίζεται ότι ο βυθός και το υπέδαφος της Κασπίας θάλασσας χωρίζονται σε εθνικούς τομείς. Κατά συνέπεια , η ναυτιλία , η αλιεία, η έρευνα και η εγκατάσταση των αγωγών θα πραγματοποιούνται σύμφωνα με τους κανόνες που αποδέχθηκαν τα συμβαλλόμενα μέρη, ενώ θα λαμβάνονται υπόψη υποχρεωτικά και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες στην εφαρμογή των υπεράκτιων έργων μεγάλης κλίμακας . Επισημαίνεται ότι η Σύμβαση θέτει την Κασπία, ως θάλασσα σε ειδικό διεθνές νομικό καθεστώς, σύμφωνα με το οποίο αυτή καθίσταται τόπος συγκέντρωσης και αποθήκευσης νερού, πέραν των προβλέψεων της Συμφωνίας για το Δίκαιο της θάλασσας-UNCLOS 1982. Ωστόσο, λόγω του μεγέθους , της σύνθεσης και των χαρακτηριστικών των υδάτων της Κασπίας θάλασσας, αυτή δεν μπορεί να θεωρείται ως λίμνη. Σύμφωνα με τη Σύμβαση , οι χώρες έχουν δικαίωμα να καθορίσουν τα χωρικά ύδατα τους, το πλάτος των οποίων δεν υπερβαίνει τα 15 ναυτικά μίλια , τα οποία θα μετριούνται από τις γραμμές βάσης. Η μέθοδος καθορισμού των βασικών γραμμών για τον ορισμό των ζωνών, θα εγκριθεί με ειδική συμφωνία. Επιπλέον, οι χώρες θα έχουν το δικαίωμα να δημιουργήσουν μια αλιευτική ζώνη πλάτους των 10 ναυτικών μιλίων, δίπλα στα χωρικά ύδατα. Σύμφωνα με τη Σύμβαση, όλα τα θέματα που αφορούν την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και του υπεδάφους θα πρέπει να επιλύονται σε διμερή βάση μεταξύ των γειτονικών κρατών, λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές και τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.
Τονίζεται, επίσης στο έγγραφο, ότι στην Κασπία θάλασσα δεν θα αναπτύσσονται στρατεύματα χωρών εκτός της περιοχής της Κασπίας . Επιπρόσθετα, στη Σύνοδο Κορυφής ανανεώθηκαν και τα προηγούμενα διακυβερνητικά έγγραφα μεταξύ των κρατών, όπως επίσης προσδιορίστηκαν οι τρέχουσες τάσεις στην ανάπτυξη της συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας. Ο Πρόεδρος Πούτιν σημείωσε στην ομιλία του ότι η Σύνοδος Κορυφής είχε μεγάλη σημασία για την ανάπτυξη των σχέσεων των κρατών της Κασπίας . Επιπλέον, τόνισε ότι η Σύμβαση καταρτίστηκε με βάση τη συναίνεση και «καθορίζει το αποκλειστικό δικαίωμα και την ευθύνη των χωρών για την τύχη της Κασπίας θάλασσας» . Συμπλήρωσε ότι η Σύμβαση θέτει τους σαφείς κανόνες στη συλλογική χρήση της Κασπίας θάλασσας. Επιπρόσθετα, ο Πούτιν ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός οικονομικού Φόρουμ των κρατών της Κασπίας, την ανάπτυξη των κοινών μεταφορών και των Logistics, των βιομηχανικών σχεδίων για την υλοποίηση των εμπορικών και οικονομικών συνεργασιών μεταξύ των χωρών της Κασπίας.


TRANS CASPIAN PIPELINE
Η πρόταση για την κατασκευή του συγκεκριμένου αγωγού παρουσιάστηκε πριν από 23 χρόνια. Επισημαίνεται ότι το σχέδιο για την κατασκευή του ξεκίνησε το 1987. Πρόκειται για ένα σύστημα αγωγού 300 χλμ. που ξεκινάει από το Shatigk και το Dowletabad, εδάφη του Τουρκμενιστάν στην ανατολική όχθη της Κασπίας και διασχίζοντας την καταλήγει στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν και εν συνέχεια μέσω της Γεωργίας στο Erzurum της Τουρκίας. Η κατασκευή του TCP έχει ανατεθεί στην εταιρεία “W-Stream Caspian Pipeline Company Ltd” η οποία είναι η μόνη αρμόδια για τη εξεύρεση πηγών χρηματοδότησης ώστε να αναπτυχθεί και να υλοποιηθεί το σχέδιο. Πρέπει να σημειωθεί ότι το 50% του συνολικού κόστους κατασκευής αναμένεται να χορηγηθεί από την ΕΕ. Το κόστος κατασκευής το τμήματος από το Shatigk – Dowletabad έως το Μπακού υπολογίστηκε περίπου σε 2,3 δις δολάρια και ο εκτιμώμενος χρόνος ολοκλήρωσης της κατασκευής 3 χρόνια. Υπολογίζεται ότι η αρχική του δυνατότητα αναμένεται να είναι 8 δις. κυβικά μέτρα το χρόνο, ενώ σχεδιάζεται να φτάσει έως 32 δις. το χρόνο. Από το Μπακού το φυσικό αέριο θα διοχετεύεται στον υπάρχοντα αγωγό του Νότιου Καυκάσου, Trans-Anatolian Natural Gas Pipeline (TANAP) και τον Trans-Adriatic Pipeline(TAP). Το κόστος του ολοκληρωμένου έργου, σύνδεση ανατολικής όχθης Κασπίας με Ευρώπη, αναμένεται να ανέλθει τα 5 δις δολάρια (Socor,2006). Παρά το κόστος, η συγκεκριμένη διαδρομή (TCP) θεωρείται η βέλτιστη λύση για την εξαγωγή των ενεργειακών αποθεμάτων του Τουρκμενιστάν προς την Ευρώπη. Σε τελευταία ανάλυση ο TCP θα αποτελεί τμήμα του Νότιου διαδρόμου του φυσικού αερίου (South Corridor Pipeline -SCP), που σχεδιάζεται να μεταφέρει φυσικό αέριο από την περιοχή της Κασπίας στην Ευρώπη μέσω των κοινών συστημάτων του αγωγού του Νότιου Καυκάσου (SCP), του Trans Anatolian Natural Gas Pipeline (TANAP) και του Trans Adriatic Pipeline (TAP) παρακάμπτοντας τη Ρωσία ( Karayanni, 2017) και μειώνοντας την ενεργειακή εξάρτηση της Ένωσης από τη Μόσχα. Για το λόγο αυτό θεωρείται πιθανή και η συγχρηματοδότηση του από την ΕΕ.


ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ TANAP ΚΑΙ TAP
Πρέπει να αναφερθεί ότι η κατασκευή του αγωγού TCP θα αποτελέσει μέρος του Νότιου Διαδρόμου του Φυσικού Αερίου ( South Gas Corridor-SGC) και θα μπορέσει να συνδεθεί στη συνέχεια με τον TANAP ο οποίος έχει ενωθεί με τον TAP. Ο αγωγός ΤΑΝΑΡ ξεκινάει από τον Shad Deniz τομέα φυσικού αερίου στο Αζερμπαϊτζάν και φτάνει στην Τουρκία. Έχει μήκος 1.850 χλμ. και το κόστος κατασκευής του έφτασε στα 8,5 δις δολάρια . Η δυνατότητα της μεταφοράς του είναι 16 δις κυβικά μέτρα φυσικού αερίου το χρόνο, θα αυξηθεί σε 24 δις , ενώ ο στόχος είναι να φτάσει στα 32 δις . Στη συνέχεια ο ΤΑΝΑΡ συνδέεται με τον αγωγό ΤΑΡ ο οποίος ξεκινάει από τους Κήπους στα ελληνοτουρκικά σύνορα, διασχίζει τη Βόρεια Ελλάδα και κατευθυνόμενος δυτικά περνάει από την πόλη Fier της Αλβανίας. Από εκεί το υποθαλάσσιο μέρος του διασχίζει την Αδριατική θάλασσα και συνδέεται με το ιταλικό δίκτυο μεταφοράς φυσικού αερίου. Ο αγωγός ΤΑΡ διαθέτει το συνολικό μήκος 878 χλμ. και το κόστος του αναμένεται να φτάσει στα 4,5 δις δολάρια. Η αρχική δυνατότητα μεταφοράς του αγωγού είναι 10 δις κυβικά μέτρα φυσικού αερίου το χρόνο, ενώ στο μέλλον μπορεί να φτάσει τα 20 δις κυβικά μέτρα με την προσθήκη δύο επιπλέον σταθμών συμπίεσης. Σημειώνεται ότι το έργο είναι κατά 85,2% ολοκληρωμένο, ενώ η πλήρης ολοκλήρωση του εκτιμάται μέσα του 2020.


ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΗΣ ΚΑΣΠΙΑΣ
ΑΠΟΔΕΔΕΙΓΜΕΝΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΗΣ ΚΑΣΠΙΑΣ 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Συχνός είναι ο προβληματισμός των αναλυτών, ειδικά στη Δύση, για τις πιθανότητες κατασκευής του αγωγού TCP. Ερωτηματικά για την ευόδωση του σχεδίου προκαλεί το κόστος κατασκευής, η βιωσιμότητα του project, αλλά και η υποχρεωτική συγκατάθεση (κατόπιν και της πρόσφατης Σύμβασης) των πέντε κρατών της Κασπίας. Επιπλεόν, αρκετοί οικονομολόγοι και αναλυτές στην ΕΕ έχουν αρχίσει να προβληματίζονται για τα πλεονεκτήματα που προσφέρει ένας τέτοιος αγωγός από το Τουρκμενιστάν και το Αζερμπαϊτζάν προς τις χώρες της ΕΕ.
Αναδύεται το ερώτημα εάν αυτός ο αγωγός μπορεί πράγματι να ικανοποιήσει τις ενεργειακές ανάγκες των Ευρωπαίων πολιτών ή βασικός του στόχος είναι η μερική ευρωπαϊκή απεξάρτηση από τη Ρωσία σε παροχή φυσικού αερίου. Μια άλλη σημαντική ερώτηση που προκύπτει είναι αν η Ρωσία θα θέσει αντιρρήσεις της στην κατασκευή του αγωγού TCP, εκμεταλλευόμενη τα αποτελέσματα της τελευταίας Σύμβασης και συνδέοντάς τα με τα περιβαλλοντικά ζητήματα.
Πρέπει να αναφερθεί ότι με την υπογραφή της Σύμβασης του Αυγούστου του 2018 η Ρωσία και το Ιράν (όπως και άλλες συμβαλλόμενες χώρες) έχουν πλέον κάθε δικαίωμα να απαιτήσουν μια ανεξάρτητη περιβαλλοντολογική έρευνα σε περίπτωση που μια ή περισσότερες χώρες της Κασπίας επιθυμούν την κατασκευή ενός αγωγού που θα διασχίζει την Κασπία. Να σημειωθεί ότι αν δεν υπήρχε η πρόσφατη Σύμβαση (θεωρητικά), το Τουρκμενιστάν θα μπορούσε να συμφωνήσει με το Αζερμπαϊτζάν για την κατασκευή ενός υποθαλάσσιου αγωγού. Βέβαια ,δεν μπορεί να αποκλειστεί μια συναπόφαση συνεργασίας όλων των χωρών της περιοχής για την υλοποίηση ενός ανάλογου προγράμματος. Σε τελευταία ανάλυση ακόμη και μια αξιόπιστη εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την κατασκευή ενός υποθαλάσσιου αγωγού θα μπορούσε επιφέρει θετικά αποτελέσματα στην προστασία της «κοινής περιουσίας» των παράκτιων χωρών. Πληροφορίες αναφέρουν ότι το Τουρκμενιστάν μέσω του TCP σκοπεύει να προμηθεύει την ευρωπαϊκή αγορά με φυσικό αέριο 30 δις κυβικά μέτρα ετησίως, για τουλάχιστον 30 χρόνια. Να σημειωθεί ότι η Ρωσία έχει κατασκευάσει προς την ΕΕ (Γερμανία) τον αγωγό φυσικού αερίου Nordstream-1, ενώ ο Nordstream-2 είναι υπό κατασκευή. Η συνολική χωρητικότητα αμφοτέρων είναι 110 δις κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως. Είναι φανερό ότι η ποσότητα φυσικού αερίου την οποία παρέχει η Ρωσία στην ΕΕ θα υπερβαίνει σχεδόν 4 φορές εκείνη του πιθανού αγωγού TCP. Κατά συνέπεια και παρά την ενδεχόμενη κατασκευή του TCP, το μερίδιο του ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή κατανάλωση θα παραμείνει αμετάβλητο και μακροχρόνια περίπου στο 30%.
Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ο υπό σχεδίαση αγωγός TCP θα συνδέεται με τον ΤΑΝΑΡ και ΤΑΡ που θα καταλήγουν στη Νότια Ευρώπη αλλά θα πρέπει να υπογραμμιστεί όμως ότι οι αγωγοί ΤΑΝΑΡ και ΤΑΡ δεν επαρκούν λόγω των τεχνικών προδιαγραφών να μεταφέρουν επιπλέον ποσότητες φυσικού αερίου προς την ΕΕ. Ο αγωγός ΤΑΝΑΡ στην καλύτερη περίπτωση θα μεταφέρει (σήμερα) 15-16 δις κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως από το Αζερμπαϊτζάν με δυνατότητα μελλοντικής αύξησης σε 24 δις κυβικά μέτρα ,ενώ ο ΤΑΡ θα έχει χωρητικότητα μόνον 10 δις αρχικά με μελλοντική επέκταση στο 20 δις. Κατά συνέπεια η μεταφερόμενη ποσότητα δεν δύναται να υπερβαίνει τη μέγιστη χωρητικότητα του ΤΑΡ που μετά από μια ενδεχόμενη αναβάθμιση του θα φτάσει τα 20 δις κυβικά μέτρα φυσικού αερίου.
Ερωτήματα προκύπτουν επίσης και για την ικανότητα του Αζερμπαϊτζάν να παρέξει σε βάθος χρόνου τις απαιτούμενες ποσότητες φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω ΤΑΝΑΡ και ΤΑΡ. Όπως αναφέρουν ορισμένοι εμπειρογνώμονες του κλάδου, το Αζερμπαϊτζάν δεν διαθέτει αρκετές ποσότητες φυσικού αερίου ακόμη για τις εσωτερικές του ανάγκες. Συνεπώς, θα χρειαστεί ρωσικό και /ή τουρκμένικο φυσικό αέριο (μέσω του αγωγού TCP ή ακόμη και της χρήσεως του ρωσικού δικτύου) για να εξασφαλιστεί η εκμετάλλευση της μεγίστης χωρητικότητας των δυο αγωγών ΤΑΝΑΡ και ΤΑΡ . Επομένως, αν αληθεύουν οι προβλέψεις για χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου του Αζερμπαϊτζάν, ενδέχεται η κοστοβάρα και φιλόδοξη προσπάθεια ενεργειακής απεξάρτησης από τη Μόσχα να καταστεί άσκοπη.
Σύμφωνα με Ρώσους αναλυτές, οι προοπτικές για την υλοποίηση του αγωγού TCP είναι απίθανες και οι προϋποθέσεις για την υλοποίηση του έργου εξαφανίστηκαν ήδη πριν από 8 χρόνια, όταν ξέσπασε η κρίση στη συνεργασία μεταξύ του Τουρκμενιστάν και της Gazprom . Την εποχή εκείνη άρχισε και η δραστηριοποίηση της Κίνας στην Κεντρική Ασία.
Τέλος, να σημειωθεί ότι το Αζερμπαϊτζάν και το Τουρκμενιστάν δεν είναι σε θέση να κατασκευάσουν μόνες τους τον αγωγό, αν δε βρεθούν οι επενδυτές να τον χρηματοδοτήσουν. Οι επενδυτές αυτοί, παρά μια ενδεχόμενη συγχρηματοδότηση της ΕΕ δεν θα προχωρήσουν στην ανάληψη του project, αν δεν εξασφαλίσουν τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του.
Πρόσφατα η Ρωσική Gazprom πρότεινε στο Τουρκμενιστάν να ανανεώσει την πώληση φυσικού αερίου προς τη Ρωσία. Σύμφωνα με τους Ρώσους αναλυτές, εκτιμάται ότι το Τουρκμενιστάν θα αποδεχθεί την πρόταση της Ρωσικής εταιρείας Gazprom. Με βάση αυτή την πρόταση η Gazprom θα αγοράζει φυσικό αέριο από το Τουρκμενιστάν για να τροφοδοτεί τους αγωγούς Turkishstream -1 και 2.
Σε περίπτωση που το Τουρκμενιστάν τελικά αποδεχθεί την πρόταση της Gazprom εκτιμάται ότι δε θα έχει ενδιαφέρον για την υλοποίηση του TCP, αλλά ούτε και τις δυνατότητες παροχής των απαιτούμενων ποσοτήτων (καθώς ήδη παρέχει ποσότητες στην Κίνα) ώστε να καταστεί ο αγωγός οικονομικά βιώσιμος σε βάθος χρόνου. Στην ανάλυση δεν θα μπορούσε να μη ληφθεί υπόψιν και ο Κινέζικος παράγοντας. Αξίζει να αναφερθεί ότι η Κίνα εισάγει ετησίως 35 δις κυβικά μέτρα φυσικού αερίου από το Τουρκμενιστάν. Το τελευταίο δύσκολο θα επιθυμούσε να θέσει σε κίνδυνο αυτή την εμπορική συμφωνία, γνωρίζοντας ότι το Πεκίνο θα μπορούσε να απευθυνθεί στη Μόσχα για την προμήθεια ποσοτήτων φυσικού αερίου. Πρέπει να τονισθεί ότι οι ενεργειακές σχέσεις Ρωσίας- Κίνας τα τελευταία χρόνια είναι πολύ στενές.
Έχοντας αναλύσει όλα τα παραπάνω στοιχεία εκτιμάται ότι ανεξαρτήτως των εξελίξεων –ακόμη και στην μάλλον απίθανη περίπτωση υλοποίησης του TCP- η Ρωσία θα παραμένει ο βασικός προμηθευτής φυσικού αερίου στην ΕΕ και πιθανόν η αμοιβαία αυτή εξάρτηση θα διαρκέσει για πολλά χρόνια ακόμη.
*Αθανασιάδου Πολυκλέτα
Master's Degree European Integration and Governance

Όλγα Γιαλή
Προπτυχιακή Φοιτήτρια τμήματος
Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών


ΑΝΑΦΟΡΕΣ
1.Blank, S. (2018, Αύγουστος). A Step Forward: The New Caspian Sea Convention. Retrieved from Τhe Maritime Executive -Intelectual Capital for Executives: https://www.maritime-executive.com/editorials/a-step-forward-the-new-caspian-sea-convention
2.Blank, S. (2018, Ιανουάριος). The Central - Asian Caucasus Analyst. Retrieved from Is there an Agreement on Caspian Sea Delimitation?: https://www.cacianalyst.org/publications/analytical-articles/item/13494-is-there-an-agreement-on-caspian-sea-delimitation?.html
3.European Commission. (2015). Retrieved from Ashgabat Declaration: https://ec.europa.eu/commission/commissioners/2014-2019/sefcovic/announcements/ashgabat-declaration_en
4.Gurbanov, I. (2018, Σεπτέμβριος). Caspian Convention Signing and the Implications for the Trans-Caspian Gas Pipeline. Retrieved from The Jamestown Foundation, Global Research and Analysis: https://jamestown.org/program/caspian-convention-signing-and-the-implications-for-the-trans-caspian-gas-pipeline/
5.Kucera, J. (2014, Οκτώβριος). The Diplomat. Retrieved from https://thediplomat.com/2014/10/after-summit-caspian-sea-questions-linger/
6.Kusznir, J. (2014). Academia.edu. Retrieved from Outcomes and strategies in the ‘New Great Game’: China and the Caspian states emerge as winners: https://www.academia.edu/11826397/Outcomes_and_strategies_in_the_New_Great_Game_China_and_the_Caspian_states_emerge_as_winners
7.Leonard, P. (2018, Aug 8). Eurasianet. Retrieved from Caspian agreement may trigger cascade of energy projects: https://eurasianet.org/caspian-agreement-may-trigger-cascade-of-energy-projects
8.Nakhle, C. (2017, JUNE). Crystol Energy. Retrieved from Caspian oil and gas in a world of plenty: https://www.crystolenergy.com/caspian-oil-gas-world-plenty/
9.News Central Asia. (2014, September). Retrieved from Caspian Summit at Astrakhan – The Outcome: http://www.newscentralasia.net/2014/09/30/caspian-summit-at-astrakhan-the-outcome/
10.Socor, V. (2006 ). The Jamestown Foundation. Retrieved from AZERBAIJAN SPEARHEADING INITIATIVE ON TRANS-CASPIAN GAS PIPELINE: https://jamestown.org/program/azerbaijan-spearheading-initiative-on-trans-caspian-gas-pipeline/
11.Stratfor Worldview . (2018, Αύγουστος ). Retrieved from What Does the New Caspian Sea Agreement Mean For the Energy Market?: https://worldview.stratfor.com/article/what-does-new-caspian-sea-agreement-mean-energy-market
12.U.S. Energy Information Administration. ( 2013). Retrieved from Overview of oil and natural gas in the Caspian Sea region: https://www.eia.gov/beta/international/regions-topics.php?RegionTopicID=CSR
13.Χουλιάρα, Γ. (n.d.). ActiveNews.gr. Retrieved from ΚΑΣΠΙΑ ΘΑΛΑΣΣΑ ΚΑΙ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΞΙΑ: https://activenews.gr/%CE%BA%CE%B1%CF%83%CF%80%CE%B9%CE%B1-%CE%B8%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CF%83%CF%83%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B3%CE%B5%CF%89%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B7-%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%B1/
14.OIL&GAS COMPLEX. (2018, Ιούνιος). Ecologists approved the Trans-Caspian gas pipeline. Ανάκτηση από :http://www.oilgas.gov.tm/en/blog/1969/ecologists-approved-the-transcaspian-gas-pipeline
15.Blank, S. (2018, Αύγουστος). A Step Forward: The New Caspian Sea Convention. Ανάκτηση από Τhe Maritime Executive -Intellectual Capital for Executives: https://www.maritime-executive.com/editorials/a-step-forward-the-new-caspian-sea-convention
16.Brzozowski, A. (2018, Αύγουστος). Caspian Five settle row over sea’s legal status, demarcation pending. Ανάκτηση από Euractiv: https://www.euractiv.com/section/central-asia/news/caspian-five-settle-row-over-seas-legal-status-demarcation-pending/
17.European Commission. (2015). Retrieved from Ashgabat Declaration: https://ec.europa.eu/commission/commissioners/2014-2019/sefcovic/announcements/ashgabat-declaration_en
18.Gurbanov, I. (2018, Σεπτέμβριος). Caspian Convention Signing and the Implications for the Trans-Caspian Gas Pipeline. Ανάκτηση από The Jamestown Foundation, Global Research and Analysis: https://jamestown.org/program/caspian-convention-signing-and-the-implications-for-the-trans-caspian-gas-pipeline/
19.Kabouche, L. (2018, Σεπτέμβρης). The Energy Briefing: Despite Caspian Sea agreement, obstacles to Trans-Caspian pipeline remain. Ανάκτηση από Global Risk Insights: https://globalriskinsights.com/2018/09/despite-caspian-sea-agreement-obstacles-trans-caspian-pipeline-remain/
20.Karayianni, M. (2017, Σεπτέμβριος). Trans-Caspian Gas Pipeline: Is There A Future After All? Ανάκτηση από Institute for Energy for South-East Europe: https://www.iene.eu/trans-caspian-gas-pipeline-is-there-a-future-after-all-p3694.html
22.Karle, P. (2018, Οκτώβριος). Caspian agreement: Many issues still to be settled. Ανάκτηση από Observation Research Foundation: https://www.orfonline.org/expert-speak/caspian-agreement-many-issues-still-to-be-settled-44871/
23.Kramer, A. E. (2018, Αύγουστος). Russia and 4 Other Nations Settle Decades-long Dispute Over Caspian Sea. Ανάκτηση από The New York Times: https://www.nytimes.com/2018/08/12/world/europe/caspian-sea-russia-iran.html
24.Macaes, B. (2016, Οκτώβριος). Crossing the Caspian Letter from Turkmenbashi. Ανάκτηση από Foreign Affairs: https://www.foreignaffairs.com/articles/central-asia/2016-10-19/crossing-caspian
25.Pritchin, S. (2018, Δεκέμβριος). What Comes After the Caspian Sea Deal? Ανάκτηση από The Diplomat: https://thediplomat.com/2018/12/what-comes-after-the-caspian-sea-deal/
26.News Central Asia. (2014, September). Retrieved from Caspian Summit at Astrakhan – The Outcome: http://www.newscentralasia.net/2014/09/30/caspian-summit-at-astrakhan-the-outcome/
27.The National World. (2018, Αύγουστος). Ανάκτηση από Beyond the Headlines podcast: How does the Caspian Sea demarcation affect Iran?: https://www.thenational.ae/world/beyond-the-headlines-podcast-how-does-the-caspian-sea-demarcation-affect-iran-1.764699
28.Socor, V. (2006 ). The Jamestown Foundation. Ανακτήθηκε από: AZERBAIJAN SPEARHEADING INITIATIVE ON TRANS-CASPIAN GAS PIPELINE: https://jamestown.org/program/azerbaijanspearheading-initiative-on-trans-caspian-gas-pipeline/
29.U.S. Energy Information Administration. (2013). Ανακτήθηκε από: Overview of oil and natural gas in the Caspian Sea region:https://www.eia.gov/beta/international/regions-topics.php?RegionTopicID=CSR
30.Vatanka, A. (2016, Αύγουστος). Baku's Choice - How Iran and Russia are Wooing Azerbaijan. Ανάκτηση από Foreign Affairs.
31.(n.d.). Ανάκτηση από https://www.tanap.com/: https://www.tanap.com/
32.(n.d.). Ανάκτηση από https://www.tap-ag.com/: https://www.tap-ag.com/
33.Dissertation_Seferov_AK-SEFEROV AKIM KERIMOVICH –PERSPEKTIVI ENERGETICHESKOGO SOTRUDNICHESTVA PRIKASPIJSKIH GOSUDARSTV V KONTEKSTE RAZVIRIJA MIROVOJ ENERGETIKI-ΔΙΑΤΡΙΒΗ, ΜΟΣΧΑ ,2018
34.Konvencija o pravovom st;atuse Kaspijskogo morja (Aktaou, 12.08.2019)
35.Pjatij Kaspijskij Sammit. Vladimir Putin prinjal uchastie v Pjatom Kaspijskom Sammite, sostojavsheemsja v Respublike Kazahstan
http://www.kremlin.ru/events/president/news/58296(13.08.2019)
36.https://www.konoplyanik.ru/ru/publication/b3412-04.htm
37. Άρθρα από διάφορες ρώσικες εφημερίδες
38. BP Statistical Review of World Energy 2018. URL: https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html (11.07.2018). 

IISS: Defending Europe: scenario-based capability requirements for NATO’s European members

on Saturday, 11 May 2019. Posted in Μελέτες


The IISS has conducted an independent open-source high-level assessment of how the defence of Europe, and of European interests, would look if the United States had left NATO and did not contribute militarily.
The study applies scenario analysis – with scenarios set in the early 2020s – to generate force requirements, and assesses the ability of NATO’s European member states to meet these requirements based on data from the IISS Military Balance Plus online database. The cost of closing the identified capability shortfalls through equipment acquisition has been estimated.


The objective of the study is to enable informed policy dialogue both in Europe and in a transatlantic setting. The study explicitly does not intend to predict future conflicts nor the intentions of any of the actors involved. Neither does it wish to prescribe a certain path of action to be pursued by European NATO governments.

The first scenario examined deals with the protection of the global sea lines of communication (SLOCs). In this scenario, the United States has withdrawn from NATO and has also abandoned its role of providing global maritime presence and protection, not just for its own national interest but also as an international public good. It thus falls to European countries to achieve and sustain a stable maritime-security environment in European waters and beyond, to enable the free flow of international maritime trade, and to protect global maritime infrastructure. The IISS assesses that European NATO members would have to invest between US$94 billion and US$110bn to fill the capability gaps generated by this scenario.

The second scenario deals with the defence of European NATO territory against a state-level military attack. In this scenario, tensions between Russia and NATO members Lithuania and Poland escalate into war after the US has left NATO. This war results in the Russian occupation of Lithuania and some Polish territory seized by Russia. Invoking Article V, the European members of NATO direct the Supreme Allied Commander Europe (SACEUR) to plan Operation Eastern Shield to reassure Estonia, Latvia and Poland, and other front-line NATO member states, by deterring further Russian aggression. European NATO also prepares and assembles forces for Operation Eastern Storm, a military operation to restore Polish and Lithuanian government control over their territories.


Example map from the second scenario outlining the force requirements that describe a limited war in Europe, led by a state-level adversary. Report Part 3. Baltic flashpoint: a state-level attack

The IISS assesses that European NATO members would have to invest between between US$288bn and US$357bn to fill the capability gaps generated by this scenario. These investments would establish a NATO Europe force level that would likely allow it to prevail in a limited regional war in Europe against a peer adversary. The assessment does not cover a full-scale continental war in Europe.

Beyond identifying capability shortfalls, the study underlines the centrality of the NATO Command Structure. Without it, it does not seem feasible at this point for Europeans to attempt to run demanding operations of the kind considered in this paper. Another implication of this research is the enduring importance of the US in military terms for the defence of Europe. This study provides a reality check for the ongoing debate on European strategic autonomy. Its findings underline that it would be helpful for this debate to focus on the capabilities to tackle threats to European security, rather than on institutional engineering. If the funding to meet shortfalls were available, the IISS assesses that the recapitalisation across the military domains would take up to 20 years, with some significant progress around the ten- and 15-year marks. The reasons for this are limited production capacity; the time it takes to decide on and then produce equipment and weapons; recruitment and training demands; and the time it takes for new units to reach an operational capability.

Download the Full Report
As a NATO member, the US provides a significant reservoir of capabilities on which US and NATO commanders can and would draw in a crisis. Some of the capabilities provided by US forces, such as logistics and sustainment for land forces, may be relatively straightforward if not cheap to replace.

However others are almost unique to the US, and it would be difficult to substitute European capabilities.

Part 5. Implications for Europe’s defence debate 09 May 2019
Authors

Ben Barry, Senior Fellow for Land Warfare

Douglas Barrie, Senior Fellow for Military Aerospace

Lucie Béraud-Sudreau, Research Fellow for Defence Economics and Procurement

Henry Boyd, Research Fellow for Defence and Military Analysis

Nick Childs, Senior Fellow for Naval Forces and Maritime Security

Bastian Giegerich, Director of Defence and Military Analysis

Source: https://www.iiss.org/blogs/research-paper/2019/05/defending-europe  

ΚΕΔΙΣΑ – KEDISA: Γράφει η Βασιλική Καντιώτη, Δόκιμη Αναλύτρια ΚΕΔΙΣΑ: Νότιος Ενεργειακός Διάδρομος

on Tuesday, 09 April 2019. Posted in Μελέτες

Εισαγωγή

Ο ρόλος της ενέργειας από την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης μέχρι σήμερα, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον τομέα των διεθνών σχέσεων. Η στρατηγική που ακολουθεί κάθε κράτος , καθώς και οι εμπορικές και διπλωματικές του σχέσεις γύρω από τον ενεργειακό τομέα είναι μείζονος σημασίας, εφόσον έχουν αντίκτυπο στην οικονομική και τεχνολογική του ανάπτυξη, αλλά και στην ασφάλεια και ανεξαρτησία του.

*Η παρούσα ερευνητική εργασία της Βασιλικής Καντιώτη εκπονήθηκε μέσα στα πλαίσια της τρίμηνης πρακτικής της άσκησης στο ΚΕΔΙΣΑ την περίοδο 1 Μαρτίου – 31 Μαΐου 2018

PDF

[12 3 4 5  >>